‘Podiumvrees? Ik vertrouw mijn stem’

zingt in La Bohème bij de Nationale Opera de rol van Musetta

Joyce El-Khoury als Musetta in Puccini’s ‘La Bohème’, morgen nog te zien bij de Nationale Opera in Amsterdam Foto Monika Rittershaus

Het was een droomdebuut. Toen Marina Poplavskaya vorig jaar mei, na een mislukte première, de rest van de Amsterdamse La Traviata-voorstellingen wegens gezondheidsredenen moest afzeggen, bleek stand-in Joyce El-Khoury de ideale Verdi-vervanger. Aanvankelijk stond ze voor twee voorstellingen gepland, nu zong ze er negen. Met perfecte technische beheersing gaf ze een overrompelend dramatische vertolking, en werd haar eerste reeks optredens bij de Nationale Opera&Ballet meteen onvergetelijk.

Nu is de Libanees-Canadese daar terug voor de rol van theatrale Musetta in Puccini’s La Bohème. Ze was er vanaf de première bij, morgen is de laatste voorstelling, en ze mag zich verheugen in ronkende recensies.

El-Khoury – flinke bruine haardos, hagelwitte tanden – imponeerde óók al in haar debuut in het Concertgebouw afgelopen lente: de titelrol van Dvoráks opera Rusalka. Ook daar klonk de vertrouwde lange adem van haar voluptueuze stem, en een gul vibrato met soms een scherp randje in de klank. De wereld is een mooie sopraan rijker.

El-Khoury werd geboren in Libanon. Haar muzikale genen kreeg ze van haar grootvader, zanger in de Maronitische Kerk. Hij werd op straat met de bijnaam ‘Kyrie eleison’ aangesproken, omdat hij die tekst altijd zo mooi in de kerk voorzong. Met haar ouders verhuisde ze op haar zesde naar Canada. Dat was niet meteen een succes, zegt ze na een repetitie aan het Waterlooplein. „Ik werd in Canada veel gepest op school, omdat ik een andere achtergrond had en slecht Engels sprak. Verschrikkelijk was dat. Ik ben van plan om een bewustzijnsprogramma tegen pesten te gaan ontwikkelen, als ik daar ooit echt tijd voor krijg.”

Grote podiumangst, mede veroorzaakt door die pesterijen, deed haar aanvankelijk kiezen voor een studie medicijnen, totdat haar ouders haar wisten te overtuigen van haar muziektalent. „Nadat ik mijn eerste solo-optreden had in de kerk, viel alle angst van me af en heb ik nooit meer last gehad. Ik vertrouw op mijn stem.”

Je bent een echte Verdi-sopraan, kreeg ze te horen van dirigent James Levine. De goeroe van de Metropolitan Opera coachte haar in een chique opleidingstraject in New York.

Maar wat dat is een ‘Verdi-zanger’ precies? „Het is wat moeilijk uit te leggen”, zegt El-Khoury, „maar bij Verdi gaat de stem slank verticaal omhoog. Heel anders dan Wagner, dat vraagt veel meer uithoudingsvermogen en rijpheid – daar kom ik de komende tien jaar niet aan. Zelfs Puccini is moeilijker dan de meeste Verdi-rollen. Bij Verdi springt de stem soepel over de begeleiding, terwijl Puccini de vocale lijn laat dubbelen door de violen. Je moet dus veel meer dóór het orkest heen zingen.”

Het lijkt, na de titelrol in La Traviata, een bescheiden bijrol: El-Khoury zingt in La Bohème Musetta, de extraverte vriendin van de stervende Mimi. El Khoury weet beter. „Musetta wordt vaak geportretteerd als een komische cartoon. Maar ze is een heel zelfstandige vrouw, die door haar omgeving niet als zodanig geaccepteerd wordt. Eind negentiende eeuw hadden vrouwen nauwelijks rechten, ze moesten door een man onderhouden worden. Dus zie je Musetta in de tweede akte opkomen met een rijke man aan haar zijde. Zodra ze haar grote liefde Marcello ziet, dumpt ze de rijkaard.”

„Marcello is arm, en dus moet Musetta ook een keuze maken tussen welvaart of de ware liefde. Zelf geld verdienen zit er als vrouw niet in. Die keuze is tragisch voor iemand die altijd in de spotlichten wil staan. Ze houdt van aandacht, zal nooit het huis verlaten zonder er fantastisch uit te zien. Ik heb pittige discussies gehad met de kostuumafdeling over de jurk van Musetta, zodat die perfect aansluit bij haar zelfvertrouwen.”

Het dilemma tussen liefde en geld maakt van Musetta een herkenbaar personage, en veel meer dan een karikatuur, vindt El-Khoury. „Ik heb een vriendin die precies is als de verlegen Mimi. Zelf lijk ik ook een beetje op haar, al voel ik me tevens vertrouwd met Musetta’s karakter. Ze zijn twee zijden van één medaille. Vorig jaar wisselde ik per avond beide rollen af in de Canadian Opera Company. In de herkenbaarheid schuilt ook het geheim van het onverwoestbare succes van La Bohème. Het gaat over de condition humaine. De personages zijn gewone mensen met problemen als geldnood en ziekte, het is een groep vrienden die veel dichter bij onze eigen ervaringen staat dan bijvoorbeeld de andere wereld van Wagners Lohengrin.