Journalistiek is geen misdaad: wereldwijde protestdag voor Al Jazeera

Demonstranten bij de Egyptische ambassade in Londen. AP / Lefteris Pitarakis

Eén jaar zitten ze vast, de drie journalisten van Al Jazeera die volgens Westerse maatstaven eigenlijk niets anders deden dan hun vak bedrijven. Maar in Egypte zijn ze veroordeeld voor hulp aan ‘terreurorganisatie’ de Moslimbroerderschap. Wereldwijd is vandaag actie gevoerd voor vrijlating van de mannen.

De Australische Peter Greste, de Egyptisch-Canadese Mohammed Fahmy en de Egyptische Baher Mohammed werden vorig jaar gearresteerd omdat ze de nationale veiligheid in gevaar zouden brengen. In januari kwam naar buiten dat de Egyptische autoriteiten in totaal twintig journalisten van Al Jazeera aanklaagden vanwege het vervalsen van informatie. Ze zouden Egypte - ironisch genoeg - een slechte naam hebben willen bezorgen in het buitenland. In juni werden ze tot zeven (Greste en Fahmy) en tien (Mohammed) jaar veroordeeld. Andere journalisten, onder wie de Nederlandse Rena Netjes, zijn bij verstek veroordeeld tot gevangenisstraffen.

Volgens de aanklager is Al Jazeera een spreekbuis van de Moslimbroederschap. De kleine golfstaat Qatar is namelijk eigenaar van Al-Jazeera én steunt de partij van de afgezette en gevangengenomen president Mohammed Morsi. De bewijzen voor de schuld van de journalisten: computers, telefoons, camera’s, geld. Gebruikelijk werkmateriaal dus.

De internationale gemeenschap veroordeelt het proces en ook mensenrechtenorganisaties en de VN zijn van mening dat de gang van zaken politiek gemotiveerd is. Greste, Fahmy en Mohammed worden gezien als politiek gevangenen. Vandaag, een jaar na hun gevangenschap, is er daarom wereldwijd geprotesteerd bij ambassades.

Demonstranten vandaag bij de Egyptische ambassade in Londen. AFP / Leon Neal

#freeAJstaf

Ook op social media is actie gevoerd, onder de hashtag #FreeAJStaff. Werknemers van Al Jazeera hielden een minuut stilte op de redactie, met borden in hun hand met de tekst Journalism is not a crime.

Twitter avatar BrettMasonNews Brett Mason Egypt. The world is watching. And waiting. Do what is right. Please. #freeajstaff #journalismisnotacrime http://t.co/A4cVgY0gub
Twitter avatar Boutaina Boutaïna Azzabi “Let my people go!” - #FreeAJStaff by the talented @khalidalbaih #Egypt http://t.co/GrR3a4kyoi
Twitter avatar amnesty AmnestyInternational 1 year behind bars is 1 year too long. Free #PeterGreste. #FreeAJStaff. #Egypt http://t.co/shMXYlI5rD
Twitter avatar travelingjen10 Traveling Jen #ThisYear I would have missed my chance of attending grad school and meeting my love. Journalism is not a crime. #FreeAJStaff

Hoger beroep

Donderdag start een hoger beroep. Een recente toenadering tussen Egypte en Qatar voedt de speculatie dat het beroep wellicht positief zal uitvallen voor de journalisten. Maar hun families durven daar niet op te hopen, vertellen ze aan persbureau AP. “Het is een heel angstige tijd, we zijn aan het nagelbijten”, zegt de moeder van Greste. Zijn vader:

“We hebben genoeg tijd in Kairo doorgebracht om te weten dat we niet moeten reageren op geruchten en kletspraathes. We zijn pas ergens zeker van als we Peter kunnen omhelzen en we op 30.000 voet zitten in een vliegtuig richting huis.”

Volgens Al Jazeera zijn er drie mogelijke uitkomsten van het beroep aanstaande donderdag.

  1. De rechter kan de hele zaak afwijzen en de veroordeling en de straf in stand houden. Dan kunnen de veroordeelden nog één keer beroep aantekenen.
  2. Er kan, op verzoek van de journalisten, een nieuw proces plaatsvinden. Maar dat geldt dan alleen voor de drie die al achter tralies zitten, niet voor degenen die bij verstek zijn veroordeeld.
  3. De Egyptische president Abdel Fattah al-Sisi kan een presidentieel pardon uitgeven, maar de kans dat hij dat zal doen, is klein. Al-Sisi houdt vol dat hij zich niet wil bemoeien met een juridisch proces.

AP / Ahmed Abd El Latif

Hoe staat het met de persvrijheid in Egypte?

Niet best. De persvrijheid in Egypte is achteruit gegaan sinds het afzetten van president Morsi van de Moslimbroederschap in juli vorig jaar. Volgens een EU-rapport van dit jaar is er in 2013 “geen vooruitgang” geboekt. “Tv-zenders zijn gesloten en journalisten zijn bedreigd, onder wie ook buitenlandse journalisten.”

Het nieuwe bewind heeft alle media van de moslimfundamentalisten gesloten. De resterende media, zowel de staatsmedia als de particuliere media, brengen alleen het officiële verhaal, waarin het nieuws uitsluitend worden gekaderd in de strijd van de staat tegen het terrorisme.

Egypte staat op plek 159 van de 183 landen op de persvrijheidslijst van Reporters Without Borders. De VN zijn bezorgd over “de steeds strengere repressie en fysieke aanvallen tegen de media”.

Vorige week is een lid van de 6 April Beweging, een belangrijke groepering in de strijd tegen Mubarak, gearresteerd omdat hij een Facebookpost likete, twittert onze correspondent Gert van Langendonck.