Grieken op 25 januari naar de stembus

Het Griekse parlement heeft in een laatste stemronde geen overeenstemming bereikt over een nieuwe president. Dat betekent dat er nieuwe verkiezingen worden uitgeschreven en dat de Grieken begin volgend jaar vervroegd naar de stembus gaan.

Premier Antonis Samaras in het parlement. Foto AP / Thanassis Stavrakis

Politieke instabiliteit in Griekenland vormt opnieuw een bedreiging voor de eurozone. De regering van premier Antonis Samaris moet vervroegde parlementsverkiezingen uitschrijven omdat het parlement er in drie stemrondes niet in is geslaagd een nieuwe president te kiezen.

Twitter avatar MacroPolis_gr MacroPolis Greek PM Samaras says he will ask for snap elections to be held on January 25. #Greece #PtD

Volgens opiniepeilingen zou de radicaal-linkse partij Syriza goede kans maken die verkiezingen te winnen, wegens de wijdverbreide onvrede in Griekenland over de gevolgen van de bezuinigingen. In Athene werd vanmorgen gespeculeerd op verkiezingen in januari of februari, achttien maanden eerder dan wettelijk verplicht.

Geld uitgeven

Syriza-leider Alexis Tsipras heeft zich fel tegen het ingrijpende bezuinigingsprogramma gekeerd dat Athene in overleg met en onder toezicht van de trojka van Europese Unie, Europese Centrale Bank en Internationaal Monetair Fonds uitvoert. Tsipras wil juist meer geld uitgeven, om de economie te stimuleren.

In een vanmorgen gepubliceerde peiling was Syriza met afstand de grootste partij, met tegen de 30 procent van de stemmen.
De beurs in Athene was vanmorgen al vóór de stemming, tegen het middaguur, zeer nerveus. Twee uur na opening stond de Griekse beursindex al 10 procent lager dan vrijdag.

Begin december had de aankondiging van premier Samaras dat hij de presidentsverkiezingen een paar maanden wilde vervroegen, tot grote onrust geleid op de Europese beurzen. De Griekse beurs had sinds die tijd al 20 procent verloren.

Verkiezingen ‘rampzalig’

In drie stemrondes is Samaras er niet in geslaagd voldoende steun te krijgen voor de presidentskandidaat van zijn coalitie, oud-minister en oud-eurocommissaris Stavros Dimas. De grondwet verplicht hem nu vervroegde parlementsverkiezingen uit te schrijven.

Vóór de stemming, aan het einde van de ochtend, had Samaras gewaarschuwd dat vervroegde verkiezingen “rampzalig” zouden zijn, omdat Griekenland nu nog in onderhandeling is met zijn schuldeisers.

Griekenland had gehoopt deze maand het trojkatoezicht te kunnen afsluiten, maar de overheidsfinanciën bleken dat nog niet toe te laten. Sinds het begin van de crisis heeft de trojka 240 miljard euro aan Griekenland geleend, onder voorwaarde van een reeks ingrijpende bezuinigingen en hervormingen. Die hebben geleid tot een werkloosheid van ongeveer 25 procent en een groot verlies aan koopkracht, soms wel 40 procent.

Instabiliteit op de koop toe

In de twee eerdere stemrondes deze maand bleek al dat Samaras in de problemen kon raken. Hij slaagde er niet in de vereiste gekwalificeerde meerderheid (180 van de driehonderd stemmen) te krijgen voor Dimas.

In de eerste ronde stemden 160 parlementariërs voor Dimas, in de tweede ronde vorige week waren dat 168 parlementariërs. Ook in de derde ronde vanmorgen bleef Dimas steken op 168 stemmen.

De 155 parlementariërs van de twee regeringspartijen, de conservatieve Nieuwe Democratie van Samaras en de socialistische partij Pasok, stemden voor Dimas, maar Samaras moest ook steun zien te krijgen bij de 21 kamerleden van twee kleinere partijen: Democratisch Links en de Onafhankelijke Grieken. De laatste partij wordt geleid door de 49-jarige Panos Kammenos. Die was drie jaar geleden uit Nieuwe Democratie gezet omdat hij weigerde het bezuinigingsprogramma te steunen. Sindsdien heeft hij campagne gevoerd tegen een vermeend Duits dictaat.

Sommige parlementariërs hebben gezegd dat hun geld is geboden voor een stem vóór Dimas. Voor deze groep parlementariërs woog de kritiek op de bezuinigingen zwaarder dan het risico van politieke instabiliteit.

IMF: reddingsplan wordt voortgezet

Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) heeft gezegd dat het vastgelopen reddingsplan zal worden voortgezet als er een nieuwe regering zit. Het IMF en de eurolanden houden Griekenland sinds 2010 steeds boven water, toen het land bankroet dreigde te gaan. In ruil moest de regering in Athene grote bezuinigingen en belastingverhogingen doorvoeren.