De skibus rijdt door: de skilift is geschlossen

Er ligt eindelijk sneeuw maar de financiële schade is groot in Oostenrijk en op andere wintersportbestemmingen.

In het plaatsje Fendels, in de Oostenrijkse Alpen, waren de heuvels op Eerste Kerstdag nog helemaal groen Foto Hollandse Hoogte

‘Geschlossen’ staat op een bordje. De bus rijdt voorbij aan de eerste skilift buiten het bij Nederlanders zo populaire Oostenrijkse Kaprun. Alles op deze hoogte is bedekt met een dun laagje sneeuw. Maar de tien centimeter sneeuw die sinds vrijdag is gevallen – de eerste sinds oktober – is onvoldoende om alle skibanen te openen. De sneeuwkanonnen die ’s nachts aanstaan kunnen er nog niet tegenop. Nu pas, diep in de Kerstvakantie gaat een deel van de skibanen op lagere hoogten open.

Kaprun is niet het enige wintersportdorp in de Alpen waar het seizoen tot nu toe tegen is gevallen. De sneeuwval kwam laat. Nederland ligt plat als het een dag sneeuwt, hier is het andersom: Oostenrijk heeft sneeuw nodig. Terwijl de rest van de Europese economie door Kerst en Oud en Nieuw twee weken stilligt, had hier het toeristisch seizoen volop begonnen moeten zijn. Maar de eerste week verliep sneeuwloos. Horeca, hotels, winkels en zelfs taxichauffeurs in en rond Kaprun hadden het vorige week rustiger dan normaal. Reisorganisatie Vrij Uit kreeg vorige week veel verzoeken om vakanties te annuleren. Reisorganisaties die sneeuwgarantie bieden, moesten omboeken.

De familie De Koos heeft meer geluk dan de lichting van de eerste vakantieweek. Op de Kitzsteinhorn-gletsjer bij Kaprun, op twee- tot drieduizend meter is meer sneeuw gevallen, er ligt nu twee meter. Als banen in de omgeving gesloten zijn, trekken toeristen daarheen. De Nederlanders gaan om het jaar met hun twee jonge kinderen op wintersport, samen zelfs meerdere keren per jaar. Dit keer hadden ze extra spelletjes meegenomen. „We zijn fanatieke wintersporters”, zegt Marc de Koos (48). Maar ze hadden nog niet eerder zo weinig sneeuw gezien in deze tijd van het jaar. De eerste dag was het nog groen.

Vorige winter was 13 procent van de wintertoeristen in de regio rond Kaprun Nederlands. Niet gek, want Nederlanders houden van wintersport. Vorig jaar gingen we bijna een miljoen keer. Ruim de helft ging naar Oostenrijk. En we geven veel uit: bijna 680 euro per vakantieganger.

Euro’s die een belangrijke bijdrage vormen aan de economie van Kaprun. Hoewel het lokale toeristenbureau graag benadrukt dat er ook andere dingen in de omgeving te doen zijn (er is een meer, je kunt mountainbiken, hiken en naar de spa) is Kaprun een typisch wintersportdorp. Van de après-ski op het centrale plein tot de Intersport, tot de hotels en pensions die hier het grootste deel van de woningen uitmaken. In de winter komen in Kaprun en het nabijgelegen Zell am See zo’n 1,2 miljoen bezoekers. De hoeveelheid zomerbezoekers is (700.000) steekt daar mager bij af.

Kaprun heeft nog geluk

Maar het gaat niet alleen om Kaprun. De economie van Oostenrijk is, net als die van Zwitserland, sterk afhankelijk van toerisme, en dus van het weer. 7,5 procent van de werknemers in Oostenrijk werkt in de toeristische industrie (zo’n 326.000 banen), het aandeel in de totale economie is haast even groot. Ter vergelijking: in Nederland vormt toerisme slechts zo’n 2 procent van het bbp.

In 2012 werd in Oostenrijk 22,7 miljard verdiend aan toeristen. Het wintertoerisme is goed voor de helft daarvan. Elke sneeuwloze week is daarom problematisch, en als het om de eerste week van de Kerstvakantie gaat, is het zelfs een kleine ramp. Alleen al van de Nederlandse wintersporttoeristen gaat een kwart in de kerstvakantieperiode.

Kaprun heeft nog geluk. Het heeft de gletsjer. „Daardoor is het hier soms extra druk als het elders niet sneeuwt”, zeggen ze trots bij het toeristenbureau. Maar het probleem is structureler. Het gebeurt steeds vaker dat het niet genoeg heeft gesneeuwd, zegt ook de familie De Koos. Steeds minder Nederlanders gingen de afgelopen jaren naar Oostenrijk. Het aantal bezoekers in Kaprun van winter 2012 op 2013 daalde met 3 procent.

Door het skiën zelf wordt sneeuwgebied aangetast en door opwarming van de aarde sneeuwt het minder en later, worden gletsjers korter en stijgt de sneeuwgrens. Dat werd jaren geleden al geconstateerd. Problemen worden vooral tijdelijk opgelost door hotels niet annuleerbaar te maken, sneeuw te garanderen, of miljoenen te investeren in nog betere nepsneeuwmachines en hogere skigebieden. De nieuwste opent eind 2015 bij Kaprun.