De zzp’er is vanaf volgend jaar vogelvrij

Zelfstandigen

Het kabinet gaat fiscale voordelen van zelfstandigen beperken, is de verwachting. Een grote groep van hen wordt zo nog kwetsbaarder.

Wil de ware zzp’er opstaan? Zo niet, dan helpt het kabinet volgend jaar wel even. In 2015 gaat de regering mogelijk snijden in fiscale voordelen voor zzp’ers. De zelfstandigenaftrek, de startersaftrek en de MKB-winstvrijstelling staan al langer ter discussie. Het kabinet wil dat de ‘échte ondernemers’, die ook zonder kunnen, overblijven. Zzp’ers die nu al moeite hebben om rond te komen, krijgen het nog lastiger – of moeten straks stoppen.

Belangenorganisatie ZZP Nederland noemt het „vergevorderde plannen” om het aantal zzp’ers terug te dringen. „Een heksenjacht”, zegt voorzitter Maarten Post. „Wij zien ook liever dat onze achterban uit ondernemers bestaat, in plaats van werklozen die door het UWV richting zzp-schap zijn gedreven. Maar we zijn tegen alle generieke maatregelen zoals snijden in aftrekposten. Daar wordt iedereen de dupe van.”

In 1996 waren er nog 330.000 zzp’ers, medio dit jaar waren het er 800.000. Hun aantal is de laatste jaren zo hard gegroeid, dat het kabinet een publieke discussie wil. In de lente, misschien na de verkiezingen voor de Provinciale Staten, moet een doorwrochte nota verschijnen met harde gegevens en antwoorden.

Wat betekenen al die zzp’ers bijvoorbeeld voor de arbeidsmarkt – hoeveel ‘schijnzelfstandigen’ en werkelozen zonder perspectief zitten er tussen? En klopt het dat zzp’ers het belasting- en sociale zekerheidsstelsel ‘uithollen’? Ze betalen minder belasting dan werknemers en hoeven geen premies voor werknemersverzekeringen af te dragen.

Collectief verzekeren

Veel zzp’ers hebben ook geen geld om zichzelf te verzekeren tegen arbeidsongeschiktheid, laat staan om pensioen op te bouwen of om zich bij te scholen. Los al die problemen op met een verplichte collectieve verzekering voor álle werkenden, ook zzp’ers, zeggen werkgeversvereniging AWVN en de ABU, de branchevereniging voor uitzendbureaus.

Maar premier Rutte is als liberaal niet voor het verplichten van deze groep vrije werkenden. „Je moet oppassen mensen tegen hun zin in gelukkig te maken”, zei hij afgelopen herfst.

De kwetsbare positie van een grote groep zzp’ers zal komend jaar onderwerp van debat blijven. Moeten ze zich bijvoorbeeld kunnen aansluiten bij pensioenfondsen? Die vraag heeft staatssecretaris Jetta Klijnsma (Sociale Zaken, PvdA) opgeworpen tijdens haar nationale toekomstdiscussie over het pensioenstelsel.

Het speciale pensioenfonds voor zzp’ers van de vier grootste zzp-organisaties in Nederland en pensioenuitvoerder APG opent op 1 januari voor inschrijvingen. Tot nu toe hebben zich 10.000 belangstellenden gemeld, zegt Post van ZZP Nederland. Om het fonds te laten slagen zijn er de komende jaren 40.000 tot 50.000 deelnemers nodig.

ZZP Nederland blijft in 2015 ook verder praten over een arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zzp’ers. „We overleggen met grote verzekeraars, maar het gaat niet hard”, zegt Post. „De premies die zzp’ers moeten betalen zijn veel te hoog.”

Hoogleraar arbeidsmarkt en sociale zekerheid Ruud Muffels vindt dat zzp’ers gelijkwaardiger met werknemers moeten worden. „Snijden in fiscale voordelen is niet erg visionair”, zegt Muffels. „Als er geen andere banen te vinden zijn, ga je de zzp’ers die al rond het minimum leven alleen extra pakken. Het kabinet moet zijn ogen niet sluiten voor de groei van het aantal zzp’ers.”