Continentaal feestje van 100 miljoen

Olympische Spelen lijken voor Nederland nu onhaalbaar. Maar de Europese Spelen wil NOC*NSF wel organiseren. Als opstapje voor de grote Spelen?

Het laveren tussen alle gevoeligheden is reeds begonnen. Nu Nederland zich vrijwel zeker gaat kandideren voor de Europese Spelen van 2019 willen de initiatiefnemers dat stigma’s rond Olympische Spelen als ‘megalomaan’ en ‘geldverkwistend’ vermeden worden.

Voorzitter André Bolhuis van sportkoepel NOC*NSF, wenst om die reden een helder statement te maken: Europese Spelen zijn geen kopie van Olympische Spelen. De totale kosten zijn weliswaar geraamd op een niet misselijke 100 miljoen euro, maar eerste berekeningen hebben NOC*NSF geleerd, dat kaartverkoop, sponsoring, subsidies en tv-rechten voor dekking van dat bedrag moeten kunnen zorgen.

Als Nederland de organisatie in mei volgend jaar wordt gegund, zullen het sobere Spelen worden, verkondigt Bolhuis. Geen weelderige openings- en sluitingsceremonie, geen dure nieuwbouw van een atletendorp, maar louter gebruikmaken van bestaande sportaccommodaties. Verder wordt gedacht aan evenementenhallen als RAI, Ahoy, Heineken Music Hall en Ziggo Dome.

Als Europese Spelen geen Olympische Spelen zijn, wat zijn ze dan wel? En waarom zijn die nieuwe Spelen zo aantrekkelijk voor Nederland?

Het is een nieuw multisportevenement à la de Olympische Spelen, in het leven geroepen door de organisatie van Europese Olympische Comités (EOC). Naast de Aziatische Spelen, de Afrikaanse Spelen en de Pan-American Games wilden vooral de Europese sportbonden hun eigen continentale feestje. Twee jaar geleden werd dat besluit genomen. De eerste Europese Spelen worden juni volgend jaar gehouden in Baku, de hoofdstad van de voormalige Sovjetrepubliek Azerbajdzjan aan de Kaspische Zee.

Dikke portemonnee

Baku was de enige kandidaat. President Ilham Alijev ziet het als een kans om zijn land sportief te ontwikkelen, verder te integreren in Europa en sociaal-economisch vooruit te helpen. Alijev heeft zijn volle gewicht achter de Europese Spelen gezet en zijn dikke (met oliegeld) gevulde portemonnee getrokken, met als gevolg dat in Baku glanzend nieuwe accommodaties verrijzen – simpelweg vanwege een chronisch gebrek daaraan.

Nadelig voor de beeldvorming in Nederland als over ruim zes maanden de pracht en praal van ‘Baku’ de huiskamers binnenstraalt. Een vergelijking is dan snel gemaakt. Bolhuis ziet dat gevaar, maar zegt dat Azerbajdzjan diametraal andere motieven heeft dan Nederland om Europese Spelen te organiseren. „Wij volgen een tegengestelde route. NOC*NSF draagt sport in het vaandel en heeft een toptienambitie. Daar hoort het binnenhalen van grote sporttoernooien bij. Naar onze mening liggen Europese Spelen daarmee in lijn.”

Het enthousiasme van Bolhuis is gevoed door zijn nauwe betrokkenheid bij de Europese Spelen. Hij is lid van de coördinatiecommissie, en daarmee een van de EOC-inspecteurs van de Spelen in Baku. Bolhuis maakt het rijpingsproces van dichtbij mee.

Bolhuis ontkent onder druk van de Ierse EOC-voorzitter Patrick Hickey Nederland te hebben aangedragen als eventuele kandidaat voor de tweede editie in 2019. Hickey zat aanvankelijk met het probleem dat voornamelijk oostelijk gelegen steden interesse toonden. Maar hij wil de Spelen in 2019 bij voorkeur naar West-Europa brengen om te voorkomen dat het een Oost-Europees sportfeestje wordt. Bolhuis: „Ik heb zelf bedacht, dat die Europese Spelen wel iets voor Nederland zouden kunnen zijn.”

NOC*NSF heeft het Amsterdamse sportmarketingbureau TIG Sports in de arm genomen om een haalbaarheidsonderzoek uit te voeren. Het bureau, dat onder andere was betrokken het WK hockey en WK roeien en in 2015 meewerkt aan het EK shorttrack en WK beachvolleybal, heeft bijvoorbeeld de boekhouding van zo’n vijftien EK’s naast elkaar gelegd om tot de slotsom te komen dat een begroting van 100 miljoen reëel is.

Aantrekkelijk voor NOC*NSF is de vrijheid bij de samenstelling van het programma. Het EOC verwacht een plan voor 20 sporten. In Nederland wordt gedacht aan atletiek, zwemmen, turnen, hockey, judo, basketbal, volleybal, tafeltennis, badminton en roeien, maar ook aan urban sports als breakdancing, skateboard en inline-skaten. En geen typisch Nederlands sport als korfbal? Bolhuis zegt geen nee, maar biedt evenmin hoop: „Alleen als korfbal Europees iets betekent. Het programma moet door het EOC worden goedgekeurd. Dan kom je er niet met kaatsen en fierljeppen.”

Edith Schippers

Het besluit om serieus een kandidatuur te onderzoeken werd vorige week genomen, nadat in Amsterdam twee dagen overleg was gevoerd met een delegatie van het EOC. Bij die gesprekken was ook Eric van der Burg, Amsterdamse wethouder van Sport, betrokken, evenals directeur Jan de Jong van de NOS. Voorwaarde is dat de Spelen een host broadcaster hebben. Het ministerie van VWS (Sport) was op ambtelijk niveau vertegenwoordigd, omdat minister Edith Schippers op dat moment politieke problemen had rond de zorgwet.

NOC*NSF heeft besloten in het verdere traject nadrukkelijk de regie te voeren; een tweede mislukking na het Olympisch Plan 2028, dat was uitbesteed aan de organisatie Olympisch Vuur, wil de sportkoepel hoe dan ook voorkomen. De komende weken wordt het kandidaatsplan nader uitgewerkt, waarbij de sportkoepel ook steden en provincies enthousiast hoopt te maken. Het is nadrukkelijk de bedoeling van de Europese Spelen een landelijk evenement te maken. Naast Amsterdam hebben intussen ook Rotterdam en Den Haag zich bij het project aangesloten.

Moeten de Europese Spelen gezien worden als een test voor een kandidatuur voor Olympische Spelen in Nederland? Zo duidelijk wil Bolhuis het nog niet stellen. „Omdat we eerst het proces voor de Europese Spelen moeten doorlopen. Maar als we die mogen organiseren, dan zou de volgende stap Olympische Spelen kunnen zijn. Zie de Europese Spelen dan maar als een stepping stone.”