Karel V, vijfhonderd jaar later

Het is al een tijdje stil rondom keizer Karel V. Logisch wel – hij is al bijna 460 jaar dood. Maar er is reden om even bij te praten over deze Karel (1500-1558), telg uit de machtige Habsburg-familie.

In 2015 is het precies 500 jaar geleden dat hij zich in Dordrecht liet behangen met de waardigheid van Graaf van Holland. Als zodanig was het ‘klein bier’ voor deze toen nog maar 15-jarige edelman. Uiteindelijk zou hij grossieren in adellijke titels. Zo ging dat toen.

Zoals tegenwoordig privékapitalisten bedrijven kopen (en verkopen) om geld en macht te vergaren, zo verdeelden edelen ooit de feodale titels in hun kring van ‘ons soort mensen’. In de ruim veertig jaar van zijn bewind omvatte Karels ‘beleggingsportefeuille’ uiteindelijk een stuk of tien koningstitels, zeven posities als (aarts)hertog, tien als graaf, nog een waslijst van ‘bijbanen’ – en dit alles bijeen gehouden door de ‘heilig roomse’ keizerstitel.

Laten we de naam van Karel V vallen, dan mag die ene zin uit oude schoolboekjes niet ontbreken: ‘Hij regeerde over een rijk waar de zon nooit onder ging’. En nu we toch uit dit vaatje tappen: de nationale beeldvorming schrijft weliswaar voor dat we prins Willem van Oranje (1533-1584) mogen eren als ‘vader des vaderlands’, maar zonder de dynastieke en tirannieke politiek van Karel V was ‘onze’ Willem niet heel ver gekomen bij het vestigen van zijn huismacht.

Maskerade

Nadat de jonge Karel op 5 januari 1515 in Brussel meerderjarig was verklaard, begon hij aan een lange reis door zijn gewesten om zich door de lokale adel te laten ‘inzweren’. In Dordrecht zette hij voet aan wal op 3 juni van dat jaar. Na een plechtige zitting met zijn ‘shareholders’ volgde een feestelijke optocht door het volk – een ‘maskerade’ die zelfs eeuwen later nog werd nagespeeld als een groot moment in de Hollandse historie.

De geschiedenis herhaalt zich – en die loopt altijd weer anders. Precies vijfhonderd jaar later maakt opnieuw een koninklijke hoogheid zijn opwachting in Dordrecht: Willem-Alexander komt op 27 april zijn verjaardag ‘nieuwe stijl’ vieren, met, zoals de soeverein aankondigde: een ‘grande parade’.

Met Karel V hebben de Lage Landen vijf eeuwen geleden heel wat te stellen gehad – teveel om samen te vatten, maar één moment mag hierbij niet ontbreken: zijn besluit in 1549 dat de 17 Nederlandse ‘provinciën’ als één en ondeelbaar bij elkaar moesten blijven. Twee Oranjeprinsen hebben die erfenis verkwanseld: stadshouder Willem I (eind zestiende eeuw) en koning Willem I (1830). Het gevolg is te betreuren. België.