‘Het Nicaraguakanaal is het grootste bouwproject uit de geschiedenis van de mensheid’

Dat zei investeerder Wang Jing gisteren in deze krant.

illustratie martien ter veen

De aanleiding

Het wordt een monsterklus, maar in 2020 moet het Nicaraguakanaal klaar zijn om bevaren te worden – 278 kilometer lang, en een tweede waterweg naast het Panamakanaal, die de Stille Oceaan met de Caraïbische Zee verbindt. Als het af is zal het kanaal uitgegroeid zijn tot „het grootste bouwproject uit de geschiedenis van de mensheid”, zei Wang Jing, de Chinese financier van het project, gisteren in deze krant.

In een krant waarin we uitzoomen en ons richten op onalledaagse proporties is dat dé factcheck: is dit voorgenomen bouwproject echt zo onovertroffen?

Waar is het op gebaseerd?

De prognoses zijn dat het Nicaraguakanaal 50 miljard dollar gaat kosten, dat het werk zal verschaffen aan ‘honderdduizenden’ arbeiders, en de aanleg moet in 2020 dus klaar zijn, over iets meer dan zes jaar. Dat zijn de cijfers waarop Jing zijn bewering baseert, dus die nemen we als uitgangspunt – ook al kan dat natuurlijk nog veranderen, door toenemende kosten, meer werklast en uitloop in tijd.

En, klopt het?

Het grootste bouwproject – maar wat verstaan we onder ‘grootste’? Het duurste, het omvangrijkste, of gaat het om het grootste aantal arbeiders dat eraan werkt, of dat de meeste tijd kostte om te voltooien? Dat maakt nogal uit voor de stelling – want Gaudi’s kerk de Sagrada Família in Barcelona duurt veel langer dan zes jaar: er wordt al sinds 1882 aan gewerkt, zij het mondjesmaat. Maar die kerk is natuurlijk veel kleiner dan het kanaal.

Of slaat het ‘grootste’ op al die dingen samen? Mocht er een bouwproject te vinden zijn dat op al die vier punten het kanaal overtreft, dan is de stelling onderuitgehaald.

Laten we het kanaal daarom eens vergelijken met de piramide van Cheops: een van de bekendste én grootste bouwwerken, gebouwd in de derde eeuw voor Christus. Dat is lastig voor een factchecker: vind maar eens betrouwbare cijfers over die tijd. Volgens de Griekse schrijver Herodotus duurde de bouw zo’n dertig jaar, en waren er 100.000 arbeiders voor nodig – maar ja, dat is Herodotus.

Een groep ingenieurs en egyptologen waagde zich in 1999 aan een reconstructie en zij kwamen uit op een bouwperiode van zo’n tien jaar. Ze vonden een kampement dat huisvesting kon bieden aan zo’n 4.000 tot 5.000 vaste arbeiders. En dan worden de seizoenswerkers én al het ‘ondersteunend personeel’, waaronder de arbeiders in de kalksteenmijnen (die voor de ruim twee miljoen blokken van de piramide zorgden) nog niet meegeteld. Tel er dus gerust een paar duizend bij op. En hoeveel het kostte? De Franse architect Jean-Pierre Houdin deed er een gooi naar: hij maakte een computermodel van de piramide, en becijferde dat de bouw vandaag de dag zo’n vijf miljard dollar zou kosten. Het is maar een indicatie, maar daarmee wint de piramide het dus echt niet van het kanaal.

De Chinese Muur dan? De verdedigingswal is bijna 9.000 kilometer lang en de bouw ervan vond (hoofdzakelijk) plaats tussen de veertiende en zeventiende eeuw, al werden er al vele delen tweeduizend jaar eerder gebouwd. De bouw van de hele Muur kostte dus vele eeuwen. De kosten en de mankracht zijn moeilijker vast te stellen: alle bronnen noemen „miljoenen” arbeiders, maar specifieker wordt het niet.

Alleen sinologe Julia Lovell, die het boek The Great Wall (2006) schreef, noemt iets bruikbaar specifieks, dat bovendien dikwijls geciteerd wordt. In het jaar 555 zette de keizer 1,8 miljoen arbeiders aan het werk, om binnen een jaar 450 kilometer Muur te bouwen. Het is geen alomvattend bewijs, maar wel een rake indicatie dat de „honderdduizenden” arbeiders bij het kanaal in vergelijking met de Chinese Muur peanuts zijn.

Conclusie

Het Nicaraguakanaal is een groot bouwproject, maar de mensheid bouwde ook nog de Chinese Muur, en de bouw daarvan overtrof de aanleg van het kanaal op alle punten. We beoordelen de stelling daarom als onwaar.

Ook een bewering zien langs komen die je gecheckt wilt zien? Mail nextcheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nextcheckt