En toen was het ziekenhuis failliet

Eind november is ziekenhuis De Sionsberg in Dokkum failliet verklaard. Nu zit er een slot op de operatiezaal. Hoe nu verder?

Personeel van De Sionsberg in Dokkum is al ontslag aangezegd, maar van de curator moeten ze nog doorwerken. Foto’s Laurens Aaij

Geertje Jagersma zit in een leeg ziekenhuis. De poli draait nog, ze is er voor haar rug. Maar in de gangen, operatiekamers, slaapzalen en het lab is het stil. Het ziekenhuis, De Sionsberg, is failliet en de vraag is of het ooit nog opengaat.

Geertje Jagersma is er bevallen van haar eerste kind, vertelt ze. En haar eerste kleinkind werd hier ook geboren. Ze was erbij toen prinses Beatrix het ziekenhuis opende. Bij haar man (67) is hier twaalf jaar geleden een darmtumor weggesneden. Ze vindt het „heel erg”, dat het ziekenhuis failliet is.

Sinds kort moet haar man naar het ziekenhuis in Leeuwarden als zijn katheter verstopt raakt. Dat doet veel pijn en het gebeurt regelmatig. Dan vliegt Geertje uit haar werk en rijdt ze hem, een half uur, langs de vele rotondes tussen Dokkum en Leeuwarden. Het ziekenhuis in Drachten is twee keer zo ver.

En naar Drachten willen de Noordoost-Friezen niet meer, zegt de Dokkumse chirurg Kirsten Blaauwendraat. Want in Drachten staat het ziekenhuis dat De Sionsberg zou redden, tweeënhalf jaar geleden. Maar dat al een jaar bezig was om de één na de andere afdeling in Dokkum te sluiten en de patiënten naar Drachten te verwijzen.

De bewoners uit die streek kozen er de laatste jaren zelf voor om naar Drachten en Leeuwarden te gaan, zegt Diane Monissen desgevraagd. Monissen is directeur van De Friesland Zorgverzekeraar, waarbij 63 procent van de Friezen is verzekerd. Haar conclusie: De Sionsberg is failliet omdat er geen vraag meer naar was. „Als de zorg elders beter is, is men bereid ervoor te reizen.”

Is dat zo? Onder bewoners was veel verzet tegen de sluiting. Actiegroep ‘Red De Sionsberg’ heeft hen opgeroepen weg te gaan bij De Friesland. En daar is Monissen bang voor, blijkt uit een recente brief die ze aan haar verzekerden schreef: „Er worden u prachtige beloften gedaan door anderen. Zo wordt er gesuggereerd dat overstappen naar een andere zorgverzekeraar alles zal oplossen. Dat een andere zorgverzekeraar bereid zou zijn om daadwerkelijk geld te steken in dit ziekenhuis. Dit is niet het geval. We hebben dat gevraagd en te horen gekregen dat er niet de bereidheid is om geld te investeren in ziekenhuis De Sionsberg.”

De bewoners meden De Sionsberg helemaal niet, zegt Jan Leendert Brouwer, voorzitter van de medische staf van het kleine ziekenhuis. „Als je afdelingen sluit, komen er vanzelf geen mensen meer.”

Bloed met de taxi

Het begon met de sluiting van verloskunde en gynaecologie, eind 2012. Toen volgden de operatiekamers, die in het weekend en ’s nachts dichtgingen. De anesthesisten uit Drachten vonden Dokkum te ver. Een half jaar geleden werd zelfs het lab gesloten.

Kirsten Blaauwendraat: „Als iemand uit Dokkum bloed moet prikken, dan gaat dat bloed sinds juni met de taxi naar Drachten. Dan moet je hier uren wachten op de uitslag.” 25 november volgde de nekslag: een algehele opnamestop. Sindsdien hangt een kettingslot aan de deur van de verpleegafdeling met 130 bedden.

De zorg was niet slecht in het kleine ziekenhuis, zegt Brouwer. „De Inspectie had al lang weer vertrouwen in ons uitgesproken, nadat de problemen op de afdeling cardiologie in 2011 waren opgelost.”

De Tweede Kamer sprak vorige week over noodlijdende kleine ziekenhuizen op het platteland, tussen de crisis over de macht van zorgverzekeraars door. Liefst negen moties dienden de fracties van CDA, SP, PVV, PvdA en ChristenUnie in. De strekking van alle moties: behoud kleine ziekenhuizen in krimpgebieden zoals Dokkum, Den Helder en Terneuzen. Ook als ze niet rendabel zijn.

Minister Schippers (Zorg, VVD) zag niets in financiële steun. Zij verwees naar de zorgverzekeraars die een ‘zorgplicht’ hebben. Die moeten ervoor zorgen dat al hun verzekerden essentiële zorg (bij hartaanvallen en hersenbloedingen, maar ook in geval van bijvoorbeeld suikerziekte en astma) op een redelijke afstand en binnen een redelijke periode kunnen krijgen. Spoedeisende zorg moet binnen drie kwartier nadat 112 is gebeld, bereikbaar zijn.

Dementie

Margriet van Maanen (52) werkt al 34 jaar bij de receptie van De Sionsberg. Zij kreeg, zoals alle personeel, het salaris over november opeens niet uitbetaald. Eind vorige week – „dus na Sinterklaas” – kreeg ze het alsnog. Ze hoopt dat de curator met potentiële kopers die zich nu melden, het ziekenhuis weet te redden.

In de toekomstvisie die Diane Monissen van De Friesland voor de zorg in haar regio schetst, past geen volwaardig ziekenhuis in Dokkum. Ze beschrijft de vergrijzing: tot 2030 groeit het aantal 75-plussers hier met 75 procent en het aantal 65-plussers met 28 procent. Het kindertal daalt juist met 12 procent. „We willen in Dokkum een mooi zorgcentrum dat de ouderen biedt wat zij nodig hebben: zorg voor incontinentie, dementie, astma, suikerziekte, hartklachten en kanker. Complexe ingrepen, zoals operaties, gebeuren dan in Drachten of Leeuwarden. De voor- en nazorg kan poliklinisch in Dokkum.”

Want voor ouderen is de sluiting wel zuur, vindt Monissen. „Nee, die willen niet 30 kilometer heen en terugreizen voor een afspraak in het ziekenhuis.”

Voor hen, zegt zij, gaat De Friesland met zorginstellingen een goed alternatief organiseren.