Opstand bij bedaarde ‘Neue Zürcher’

De redactie van de Zwitserse conservatieve Neue Zürcher Zeitung heeft een conflict met de Raad van Commissarissen over de richting van de krant.

Bij de Neue Zürcher Zeitung, al 234 jaar een bolwerk van conservatief Zwitserland, is grote onrust uitgebroken. Het begon met een debat over de digitale strategie, maar het is ontaard in een conflict tussen de raad van commissarissen en de voltallige redactie.

De NZZ is geen grote krant (oplage 124.000, waarvan er ongeveer 10.000 in het buitenland worden verkocht), maar wel een krant met aanzien, ook internationaal. De bedaarde Neue Zürcher hoort thuis in het rijtje van Frankfurter Allgemeine Zeitung, Le Monde, El País en The Guardian.

De commissarissen en hoofdredacteur Markus Spillmann konden het eerder dit jaar niet eens worden over de richting van de krant. Spillmann vertrekt op 1 januari en de commissarissen gingen in het diepste geheim al vast op zoek naar een nieuwe chef. Toen uitlekte dat ze hun oog hadden laten vallen op Markus Somm, hoofdredacteur van de Basler Zeitung, brak in Zürich de hel los.

Somm is een aanhanger van Christoph Blocher, een rijke zakenman en leider van de populistische Zwitserse Volkspartij (SVP) over wie hij een lovende biografie schreef. De Basler Zeitung is eigendom van Blocher.

De redactie van de NZZ, die medezeggenschap heeft over de benoeming van een hoofdredacteur, kwam in opstand. Werd hier de conservatief-liberale traditie van de krant verkwanseld? De chef binnenland dreigde op te stappen, redacteuren ondertekenden een brief waarin ze de gang van zaken aan de kaak stelden. Somm, best geïnteresseerd in de prestigieuze functie, trok zich noodgedwongen terug. Maar het kwaad was al geschied.

Behalve de problemen waar kranten wereldwijd mee kampen – dalende advertentie-inkomsten, een dalende oplage en een onduidelijk verdienmodel voor een digitale editie – heeft de NZZ ook een identiteitscrisis. Commissarissen en aandeelhouders van de krant moeten lid zijn van de rechts-liberale FDP, ooit de grootste van het land. Maar die partij, die pleit voor een internationaal georiënteerde, open samenleving, verliest steeds meer aanhang aan de anti-Europese, naar binnen gekeerde Zwitserse Volkspartij van Blocher. Daarmee dreigt de NZZ haar fundament te verliezen.

Nog steeds durft de krant het aan af en toe voorpagina’s te maken zonder een foto. Nieuws is ondergeschikt, maar er zijn weinig onderwerpen waar niet geregeld degelijke, goed geïnformeerde achtergrondverhalen over verschijnen.

Begin volgend jaar spreidt de NZZ haar vleugels uit naar Oostenrijk met de website nzz.at, bij succes mogelijk gevolgd door een papieren weekendeditie. Het kan een proeftuin worden voor een Duitse website. Maar voordat het zover is, moet wel eerst de rust in eigen gelederen terugkeren.