Het Argentijnse brood wordt elke week een beetje duurder

‘Niks aan de hand’, luidt het motto van president Cristina Kirchner.

President Cristina Kirchner zei onlangs dat de VS achter een complot zitten om haar regering omver te werpen. Foto Reuters

Giechelend staan de twee meisjes bij de bakker in sloppenwijk La Matanza aan de rand van Buenos Aires. „Brood voor vijf peso,” vraagt de oudste. Winkelierster Silva Flores (34) pakt de witte broden zorgvuldig in.

„Deze meisjes wonen ver weg. Maar ze komen hier omdat het brood hier veel goedkoper is,” zegt Flores. Ze is de leider van La Juanita, een bewonerscoöperatie die onder meer een bakkerij runt. „Door de hoge inflatie stijgt de broodprijs dagelijks. De regering ontkent, maar wij zien het gebeuren. Twee maanden geleden kostte een kilo brood nog 18 peso, nu al 25,” zegt ze.

Officieel bedraagt de inflatie in het land van de links-populistische president Cristina Kirchner 22,7 procent. Volgens haar regering gaat het goed met Argentinië. De werkloosheid is laag, evenals de staatsschuld. De banken zijn gezond en het land heeft voldoende internationale reserves.

Maar wie beter kijkt, ziet dat niet alle cijfers kloppen. De economie stagneerde, in januari voerde de regering stiekem een devaluatie van de peso door. De regering heeft onafhankelijke statistieken verboden, en liegt over de werkelijk cijfers. Onafhankelijke bronnen zeggen dat de inflatie wel meer dan veertig procent op jaarbasis bedraagt. Hoewel de prijzen van basislevensmiddelen officieel zijn bevroren, zien Argentijnen die wekelijks omhoog gaan. Lonen stijgen maar beperkt mee. Ook de armoede is daarmee veel groter dan de regering doet voorkomen.

Daar bovenop komt het technische faillissement van het land. Eind juli werd Argentinië bankroet verklaard, omdat het zijn langlopende schulden niet afbetaalt. Argentinië is sinds 2005 verwikkeld in een complexe strijd met twee Amerikaanse hedgefondsen. Een Amerikaanse rechter oordeelde dat Argentinië eerst de hedgefondsen moet betalen, voordat het aan zijn andere schuldaflossingen mag voldoen. Geld dat Argentinië daarvoor reserveerde, werd door de rechter bevroren.

Er is een uitweg: op 31 december vervalt de gelijkheidsclausule, de zogenaamde RUFO, right upon future offers. Die clausule verplicht Argentinië al zijn schuldeisers gelijk te behandelen. Als het land de hedgefondsen zou betalen, zouden ook de andere schuldeisers aanspraak kunnen maken op hun volle lening – terwijl met 93 procent van de schuldeisers al een herstructureringsregeling bestaat.

Kapitaalmarkten

De onderhandelingen zitten echter muurvast en of Argentinië op 1 januari wel een akkoord bereikt, is zeer de vraag. En pas als Argentinië zijn schulden betaalt, kan het land weer meedoen op de internationale kapitaalmarkten. Argentinië heeft buitenlandse valuta hard nodig om de kwakkelende economie nieuw leven in te blazen.

Maar Argentinië ontkent simpelweg dat er van een faillissement sprake is. „Hoe kunnen wij bankroet zijn?” vroeg Kirchner zich meermaals hardop af. „We hebben immers betaald.”

Aan die woorden heeft de Argentijnse bevolking geen boodschap. „Wat Kirchner zegt, klopt niet met de werkelijkheid,” zegt Silva Flores. Ze groeide op in La Matanza, en zag hoe de armoede in de wijk de afgelopen jaren toenam. De sociale programma’s zijn voor veel Argentijnen een belangrijke bron van inkomsten, maar critici zien vooral stemmenkoperij. Dat Flores en de leden van haar coöperatie er zo over denken, is dus uitzonderlijk. „In arme wijken strooit Kirchner met geld. Maar die sociale programma’s zijn er slechts voor meer macht en een grotere achterban,” zegt Flores.

De inflatie is niet het enige rookgordijn dat de regering opwerpt om de Argentijnse realiteit te verhullen. Naast een economische façade creëert Kirchner ook schijnvijanden. In oktober zei ze dat IS het op haar heeft gemunt. En dat de Verenigde Staten achter een complot zitten om haar regering omver te werpen.

Volgens de oppositie heeft de president de realiteit uit het oog verloren. Maar waarschijnlijk beproeft ze een bekende strategie: het scheppen van een gemeenschappelijke, externe vijand als bliksemafleider. „Kirchner gebruikt complottheorieën om te bedekken dat het onvermogen binnen de regering groot is en gedegen technische en economische kennis ontbreekt,” zegt Carlos Pagni, politiek commentator en journalist voor La Nacion, een landelijke krant met een duidelijke anti-regeringskoers. „Tot nu toe kwam ze er mee weg, maar haar populariteit neemt af, al presenteert de regering andere cijfers.”

Het tragische is, zeggen Pagni en andere waarnemers, dat Argentinië een verzonnen werkelijkheid helemaal niet nodig heeft. Het land zit vol grondstoffen en hulpbronnen en het volk is het hoogst opgeleid van het continent. Een eeuw geleden was Argentinië nog een van de rijkste landen ter wereld. „Er is waarschijnlijk geen betere context voor een bloeiende economie, maar het water staat ons aan de lippen,” zegt Pagni.

„Het leven is zo moeilijk dat ik niet verder kan kijken dan morgen,” zegt Silvia Flores in haar bakkerij. Even komt er een zachte uitdrukking op het strijdbare gezicht van de vrouw. „Met praatjes kunnen wij onze rekeningen niet betalen. Wij willen gewoon de waarheid.”