Een ton explosieven bij je buurman

De nieuwe campagne tegen illegaal vuurwerk is begonnen. Het duurde even, want er was onenigheid over.

Beelden uit de nieuwe landelijke vuurwerkcampagne van de overheid die deze week begonnen is. Foto’s TBWA/NEBOKO

Het was even schrikken voor enkele bewoners van Aalsmeer, Almere en Muiden. Een pakketbezorger voor hun deuren, maar dan wel in een pak van de Explosieven Opruimingsdienst. Of ze even een doosje voor de buren wilden aannemen. Het was een stunt. Hun reacties werden met een verborgen camera opgenomen en zijn vanaf vandaag te zien in de nieuwe landelijke vuurwerkcampagne.

De lancering is later dan andere jaren: de jaarwisseling is al over een week, het vuurwerkdebat is al weken gaande. Zo hebben dertig gemeenten laten weten dat ze vuurwerkvrije zones willen. Hilversum hoopte het centrum knalvrij te houden, maar de rechter oordeelde vorige week dat burgemeester en wethouders er op die manier niet over hadden mogen beslissen.

Het kabinet besliste eerder al dat vuurwerk op Oudjaarsdag pas vanaf 18.00 uur mag worden afgestoken, in plaats van na 10.00 uur. De vraag is of vuurwerkliefhebbers zich daaraan houden. De Nederlandse Politiebond betwijfelt of er voldoende agenten zijn om de verboden te handhaven.

Zwaar, illegaal vuurwerk heeft zijn weg naar Nederland al gevonden. De politie nam sinds 1 oktober zeker 30.000 kilo verboden vuurwerk in beslag. En niet alleen de illegale knallers – volgens de politie hebben sommige de kracht van een granaat – zijn gevaarlijk. De Inspectie Leefomgeving en Transport keurde de laatste jaren een kwart van het legale vuurwerk af.

Toch denkt Cees Meijer, coördinator van de landelijke vuurwerkcampagne van de door de overheid gesubsidieerde stichting VeiligheidNL, niet dat de campagne te laat komt. „Als we ons op de kopers van illegaal vuurwerk zouden richten, hadden we in februari vorig jaar al moeten beginnen. We willen burgers erop wijzen dat ook hun buurman een vuurwerkopslag kan hebben en hoe ze signalen daarvoor zouden kunnen opvangen.”

Reden voor de late lancering is dat VeiligheidNL de jaarlijkse campagne maakt in samenspraak met politie, justitie en de vuurwerkbranche. Dat luistert nauw. TBWA Neboko, het reclamebureau dat de campagne bedacht, moest enkele keren terug naar de tekentafel. „Dat is frustrerend”, zegt Meijer. „Maar we moeten tot een idee komen waar iedereen mee kan leven.”

Zo was het eerste plan om zeecontainers in woonwijken te plaatsen met het opschrift ‘Tijdelijke opslag explosieven’. De makers zouden de reacties van de omwonenden filmen en na een dag vertellen dat alles in scène was gezet. De boodschap: nu is de vuurwerkopslag zichtbaar, maar het kan net zo goed de schuur van de buren zijn, of de slaapkamer van je kind.

Het idee stuitte op te veel tegenstand in het overleg over de campagne. Meijer: „De politie was bang dat omwonenden in paniek zouden raken over een vuurwerkopslag voor hun deur, met onvoorspelbare reacties. Dat snap ik. Een campagne moet prikkelen, maar we willen mensen niet angstig maken, of de openbare orde verstoren.”

De campagne richtte zich de laatste drie jaar op de kopers van illegaal vuurwerk en ‘bommenmakers’, vooral mannen tussen de 16 en 24 jaar voor wie het niet hard en spectaculair genoeg kan. Vorig jaar werden ruim 500 mensen door de politie gewaarschuwd nadat ze via een nep-webwinkel zwaar vuurwerk dachten te hebben besteld. „Wij kunnen in het licht van de privacy niet verder gaan dan dat”, zegt Meijer. „We kunnen alleen ontmoedigen, niet opsporen.”

Waakzaamheid van burgers ten opzichte van illegaal vuurwerk is het thema voor de komende jaren, denkt Meijer, die al vanaf 1983 betrokken is bij de landelijke vuurwerkcampagnes. „In Duitsland zijn al huizen ontploft door vuurwerk. Ook hier wordt zo nu en dan 1.000 kilo vuurwerk uit een woning gehaald. Dat kan ook eens misgaan. We spreken burgers aan: let op en houd de traditie leuk.”