Algemene maatregel van bestuur is ’n heilloze weg

VVD en PvdA dreigen met verkeerd middel om vrije artsenkeuze erdoor te krijgen. Een blunder, vindt Hans Wiegel.

Over de vrije artsenkeuze gaat dit stukje niet. Wel over wat VVD en PvdA hebben gezegd na de verwerping door de Eerste Kamer van de regeringsvoorstellen. Het ging om de macht. Linksom of rechtsom moet een (op een enkel punt aangepast) nieuw wetsontwerp in het Staatsblad komen, zei de liberale leider Zijlstra. De socialistische aanvoerder Samsom – ook een groot kenner van ons staatsbestel – opperde daarbij het vehikel van een Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB).

De twee heren hadden bedacht en beogen – wanneer de Eerste Kamer ook de reprise van het wetsontwerp zou afwijzen – het parlement te omzeilen en buitenspel te zetten.

Inhoudelijk, juridisch en politiek is dat een doodlopend pad. Dat geldt de regeling, dat geldt misschien zelfs wel de verdere toekomst van het kabinet.

Van de inhoud van het aangekondigde nieuwe wetsontwerp is al iets bekend. Het lijken mij minor points. Of, zoals de voorzitter van de raad van bestuur van het Academisch Medisch Centrum Amsterdam het zondag in Buitenhof zei: cosmetisch.

De Raad van State zal over het aangepaste voorstel weer advies moeten uitbrengen. Dan is de Tweede Kamer aan zet. Hoe zal het daar gaan? Daarover hebben de fractievoorzitters van D66, de ChristenUnie en de SGP al klip en klaar laten weten dat het dreigen door VVD en PvdA met een AMvB van tafel moet. De oppositie zal dat ook eisen. En VVD en PvdA kunnen het ook niet maken dat het parlement wordt geschoffeerd.

Mocht de dreiging met een AMvB niet worden teruggenomen, dan loopt het kabinet grote risico’s. Zeker is dan dat D66, ChristenUnie en SGP tegen het nieuwe wetsontwerp zullen stemmen. Dat wordt dan sowieso door de Eerste Kamer met grote meerderheid verworpen.

Zelfs is het niet uitgesloten dat de Eerste Kamer dan een motie van afkeuring vanwege contempt of parliament zal aannemen. Weg kabinet.

Nog een kleine juridische toegift, al was het maar voor hen die het staatsbestel zien als een hobby voor het postpolitieke leven, om de minister-president te citeren.

1. De regering moet zo’n AMvB kunnen ophangen aan een artikel in de wet, maar als die wet er alsnog niet komt, dan is er niets bij AMvB te regelen.

2. Als er wel zo’n AMvB komt, kunnen beide Kamers der Staten-Generaal vragen om, wat heet, een ‘voorhangprocedure’. Dan moet de Raad van State adviseren. Een kolfje naar de hand van de RvS en zijn vicepresident.

3. Het kabinet wapperde met een advies van de landsadvocaat. Dat advies hield het kabinet voor zich. Misschien een idee om gerechtelijke uitspraken over deze materie (bijvoorbeeld een uitspraak van de Hoge Raad uit 1973) nog eens te bestuderen.

Maar de kern is dat de coalitie haar verhouding met het parlement heeft bedorven. De hang naar macht heeft het gewonnen van het respect voor de volksvertegenwoordiging.

Een elementaire blunder. Er past maar één reactie: van tafel die dreiging.