Schlagerzanger van wereldfaam

Udo Jürgens (1934-2014)

Hij brak in 1966 door toen hij het Songfestival won met het liedje ‘Merci chérie’. Udo Jürgens was de grootste Duitse chansonnier sinds 1945.

Udo Jürgens in maart 2011 tijdens een optreden in het Duitse tv-programmaWetten Dass...? Foto AFP

Ook de Duitse president Joachim Gauck kwam gisteravond met een verklaring. „Met Udo Jürgens is een grootheid van het Duitse chanson gestorven”, schreef hij. „Zijn liederen hebben ons allen begeleid en opgevrolijkt, vaak ook getroost en tot nadenken aangezet.”

Zo groot was Jürgens in het Duitse taalgebied. Het overlijden van de zanger en liedermacher was er het belangrijkste nieuws van het weekeinde. Zijn dood kwam bovendien onverwacht; in recente interviews bij zijn tachtigste verjaardag zei Jürgens dat hij nog lang niet wilde stoppen. Niet voor niets gaf hij zijn laatste cd, die dit jaar verscheen, de titel Mitten im Leben.

Een wandelingetje in het dorpje Gottlieben, in Zwitserland, dicht bij zijn huis aan het Bodenmeer, werd Jürgens gistermiddag fataal. Door een acute hartstilstand stortte hij in. Reanimatie hielp niet meer. Hij had net een tournee door Zwitserland voltooid.

Udo Jürgen Bockelmann, zoals hij voluit heette, kwam uit Oostenrijk, uit een gegoede bankiersfamilie. Zijn ouderlijk huis was het slot Ottmanach. Als jongetje werd hij lid gemaakt van de Hitler Jugend. Na de oorlog ging hij muziek studeren in Salzburg: „De muziek was mijn enige doel”, zei hij kortgeleden in de Neue Zürcher Zeitung . „Zelfs al had ik barpianist moeten worden.” Na enkele magere jaren volgde zijn grote doorbraak in 1966, toen hij het Eurovisie Songfestival won met Merci chérie – het lied dat een wereldhit zou worden. Decennialang was hij de eerste en de laatste Oostenrijkse winnaar van het festival – totdat Conchita Wurst eerder dit jaar de tweede werd die namens Oostenrijk zegevierde.

Andere hits waren Griechischer Wein, Warum nur warum, Siebzehn Jahr blondes Haar en Ich war noch niemals in New York. Dat laatste nummer werd in het Nederlands vertaald door André van Duin, als Een echte vriend. En ook Gib mir deine Angst kreeg een Nederlandse versie: het door André Hazes gezongen Geef me je angst, dat later op het repertoire van Guus Meeuwis kwam.

Door al die successen groeide Udo Jürgens uit tot een internationale ster – een zeldzaamheid, want de laatste zeventig jaar heeft het Duitse taalgebied nauwelijks nog amusementsartiesten met een internationale uitstraling voortgebracht. Hij schreef schlagers, maar ook chansons die blijk gaven van betrokkenheid bij onderwerpen als milieu, consumptiemaatschappij en het Duitse oorlogsverleden. Zijn lied over de Katholieke Kerk, het honende Gehet hin und vermehret euch, was zelfs een tijdlang verboden op de Duitse en Oostenrijkse publieke radio en tv. Udo Jürgens schreef in totaal zo’n duizend nummers en verkocht meer dan 105 miljoen platen en cd’s.

Jürgens’ grootste hits werden in 2007 samengebracht in de musical Ich war noch niemals in New York, een productie van het Duitse theaterbedrijf van Joop van den Ende. Die show speelde bijna drie jaar met groot succes in Hamburg en staat vanaf komend voorjaar in het Theater des Westens in Berlijn.