El Gordo, de loterij die een heel dorp rijk maakte

Foto EPA

‘El Gordo’, de kerstloterij waar vrijwel elke Spanjaard aan meedoet, is vandaag. Drie jaar geleden viel de hoofdprijs in Sodeto. Iedereen in het dorp won – op één man na.

Sigaretten

Joaquín Pérez is niets veranderd sinds hij miljonair werd, vindt hijzelf. Ja, hij komt nu nooit meer geld tekort om bier of sigaretten te kopen, zegt de 55-jarige metselaar uit Sodeto.

“Maar ik werk nog steeds – voor eigen rekening dan, hè. Nimmer nooit meer voor een baas.”

Verder is Perez nog dezelfde man als vóór 22 december 2011. Zoals elk jaar werd op die dag El Gordo (‘De Vette’) getrokken, de jaarlijkse kerstloterij van de staat. Het is ’s werelds oudste en grootste loterij waarbij het prijzengeld kan oplopen tot ruim 2,5 miljard euro, 70 procent van de inleg.

Er is bijna geen Spanjaard die niet meegokt in dit twee eeuwen oude volksevenement van tradities, sterke verhalen en bijgeloof.

Foto AFP

Sodeto

In 2011 viel circa een vijfde van de hoofdprijs van 700 miljoen euro in Sodeto, een dorp van 240 inwoners in het oude koninkrijk Aragón. Sommige huishoudens wonnen een ton, andere miljoenen. De plotselinge rijkdom kwam als een geschenk uit de hemel. 2011 was misschien wel het donkerste jaar in de economische crisis. Ook in Sodeto zaten inwoners diep in de schulden.

En toen kwam de loterij. Maar op wat nieuwe keukens en verbouwingen na, veranderde er op het eerste gezicht weinig in het dorp. “Iedereen is blijven werken. Men heeft het geld gebruikt om schulden af te lossen, huizen op te knappen, te investeren in meer land, tractors of irrigatie”, vertelt María José Sánchez, die samen met haar man drie ton won.

Porsche of tractor

Op die nuchtere reactie van de hardwerkende boeren had niet iedereen gerekend. Nog geen half uur nadat de prijs was gevallen, meldden zich in het dorp bankiers met interessante aanbiedingen. Een dealer bracht per oplegger een Porsche mee en parkeerde die op het centrale plaza. Hij verkocht niks. Want, zo zeggen de dorpelingen trots:

“Hier heeft men liever een goede tractor dan een racewagen.”

Toch deden met de miljoenen ook de afgunst en pronkzucht hun intrede in het dorp. Als de ene huiseigenaar ging verbouwen, stonden niet veel later ook bij de buurman de bouwvakkers op de stoep. Sommige huizen hebben twee keukens. Een dure om gasten in te ontvangen en een eenvoudige om dagelijks in te koken.

De ongelukkigste man op aarde

En dan is er nog Costis Mitsotakis – de man zonder lootje. De Griek kwam ooit voor de liefde naar Sodeto, maar de relatie liep vlak voor de trekking stuk. In de internationale pers werd hij veelvuldig omschreven als de ‘ongelukkigste man ter wereld’, maar dat is sterk overdreven, zegt de documentairemaker.

Toen het nieuws hem bereikte, pakte hij meteen zijn camera en filmde het feestgebruis. “Ik was nog vóór de eerste lokale media ter plekke.” Deze beelden vormden het startpunt voor de film Cuando Tocó (Toen de prijs viel) die Mitsotakis samen met de Deen Lars Sørensen heeft gemaakt.

“Omdat ik het ben, werkten de inwoners uit medelijden allemaal graag mee. Ik ben eigenlijk heel gelukkig.”

Twee Goden

Is er dan niemand ongelukkig? De enige die niet erg enthousiast lijkt, is de pastoor. José María Alonso is het type geestelijke dat vragen graag beantwoordt met een stichtelijke tegenvraag.

“Kun je twee Heren dienen?”, zegt hij op de vraag of de loterij mensen religieuzer heeft gemaakt. Heeft El Gordo de inwoners ook niet aangezet tot levensvragen over geluk of het lot?

“Ga jij jezelf vragen stellen met een volle maag?”