Chinezen leggen in Nicaragua hun eigen ‘Panamakanaal’ aan

Vandaag start Nicaragua de bouw van een kanaal dat groter en langer moet worden dan het Panamakanaal. Burgers vrezen veel ellende.

Demonstraties in Managua, Nicaragua, tegen de aanleg van het nieuwe kanaal. Foto AP

Door onze correspondent

1 Waarom nog een kanaal, in Panama ligt er toch al een?

Nicaragua gaat de concurrentie aan. Vandaag wordt begonnen met de aanleg van een kanaal dat het land zal doorkruisen: van de Caraïbische kust tot de Indische Oceaan moet het kanaal 278 kilometer lang worden. Dat is drie keer zo lang als het Panamakanaal, dat ‘slechts’ duizend kilometer zuidelijker ligt en dit jaar precies honderd jaar bestaat. Ook moet het kanaal breder en dieper worden voor de enorme vrachtschepen die niet door het Panamakanaal passen. Als onderdeel van het bouwproject worden een spoorlijn aangelegd, twee diepzeehavens, een vliegveld, een vrijhandelszone en een luxe resort.

2 Wie zitten er achter de aanleg van het kanaal?

Het kanaal is een project van de Nicaraguaanse overheid, onder leiding van de socialistische president Daniel Ortega, en de Chinese telecommagnaat Wang Jing. Jing en zijn bedrijf, het in Hongkong gevestigde Nicaragua Canal Development Investment Company (HKND), zeggen 50 miljard dollar in de waterweg te investeren, die in 2020 operationeel moet zijn.

Sinds het Nicaraguaanse parlement in 2013 de concessie voor de bouw voor vijftig jaar gunde aan HKND, is het project echter in nevelen gehuld. Op basis waarvan HKND de concessie kreeg is onduidelijk: het businessplan noch het financieringsplan is openbaar, een milieustudie moet nog worden uitgevoerd. Toch spreekt de Nicaraguaanse regering van een ‘droomproject’ dat het land miljarden moet gaan opleveren, evenals ‘honderdduizenden’ banen. Volgens Jing is dit „het grootste bouwproject uit geschiedenis van de mensheid”.

3 Wat zijn de grootste kritiekpunten?

Omdat er zo weinig details bekend zijn over het project, vrezen critici desastreuze gevolgen voor het milieu. De route is gepland dwars door het meer van Nicaragua, de grootste zoetwatervoorraad van Midden-Amerika, die zo in directe verbinding komt te staan met de zee. Nicaraguaanse wetenschappers waarschuwen voor problemen met drinkwater, biodiversiteit en irrigatie. In het wetenschappelijk tijdschrift Nature schreef de Duitse evolutionair bioloog Axel Meyer dat het kanaal 400.000 hectare drasland en regenwoud zal vernietigen.

Sinds HKND een paar maanden geleden onaangekondigd begon met het keuren van land langs de geplande route, vreest de bevolking bovendien voor grootschalige landonteigening. Tegenstanders gingen de afgelopen anderhalf jaar zestien keer de straat op, de laatste keer op 10 december. ‘Weg met de Chinezen’, stond er op spandoeken.

4 Wat zijn de achterliggende belangen van de Chinezen om in Midden-Amerika te bouwen?

China laat zich steeds meer gelden in Latijns-Amerika. De export van grondstoffen als olie, mineralen, metalen en soja van Latijns-Amerika naar China groeide tot 2012 jaarlijks gemiddeld met 23 procent, sindsdien met gemiddeld 7 procent. China opende de afgelopen jaren 22 Confucius Instituten om de Chinese taal en cultuur te promoten op het continent. Afgelopen zomer bracht president Xi Jinping voor de tweede maal een bezoek aan Latijns-Amerika.

Er bestaan vermoedens dat de Chinese regering achter de investering van zakenman Wang Jing zit: de Chinezen willen hun invloed dolgraag uitbreiden en een kanaal in Nicaragua zou een strategische plek zijn om hun geopolitieke invloed langzaam te laten gelden in het gebied.

In een tv-interview met het Amerikaanse persbureau Reuters wijst Jing die connectie resoluut van de hand. „Natuurlijk is dit mijn eigen geld, HKND is een privaat bedrijf”, zegt hij. „Jullie mensen denken altijd dat iemand, of de Chinese overheid, mij steunt achter de schermen.”