Streber met succes

Voor Ilse DeLange bracht dit jaar groot internationaal succes. En diepe teleurstelling.

Ilse DeLange vroeg zich vaak af hoe dat zou zijn, zo’n Europese tournee. Nu weet ze hoe het is: „Stop mij maar weer in die bus.”

Kerst in je eentje, in de gevangenis, of alleen op de ranch. Dat is wat bezongen wordt op het compilatie-album An Americana Christmas door Bob Dylan, Johnny Cash en Emmylou Harris . En door The Common Linnets. Met At Christmas Time leveren zij de enige Europese bijdrage aan het album. Hun kerstsong heeft een ‘twangy’ gitaar – ‘heartbroken’ schrijft The New York Times. En dat is positief bedoeld.

„Mag ik even een vreugdedans doen?”, jubelt Common Linnet-zangeres Ilse DeLange op Facebook.

Tegelijkertijd dendert nóg een kerstliedje van DeLange en haar band de hitlijsten binnen, Christmas Around Me. Het is de nawerking van het recente intieme optreden in De Wereld Draait Door. Met naast haar gitarist en Common Linnet JB Meijers zong DeLange met gesloten ogen en gestileerde snik hoe ze „frozen in yesterdays” rond Kerst haar geliefde mist.

Roem kreeg dit jaar voor zangeres Ilse DeLange (37) een nieuwe betekenis. Door haar aandeel aan het Eurovisie Songfestival in Kopenhagen was ze véél op televisie en werd ze véél besproken in de media.

Als soloartieste voer ze altijd op eigen kompas. Als 21-jarige schoenenverkoopster uit Almelo bereikte ze direct de top: ze was in 1998 de eerste Europese artieste met een platencontract in Nashville. Helaas verloor ze door een overname haar platencontract bij Warner Music. Daarna volgde een kalme periode, al ging ze zowel in stijl (country met een popbenadering) als in publieke erkenning vooruit, zeker met albums als The Great Escape (2006), uitgekomen bij een nieuwe platenmaatschappij (Universal), en Incredible (2008).

Nu heeft ze haar solocarrière even opzij gezet, vertelt DeLange in haar studio in Hilversum. Als lid van de band The Common Linnets werd ze tweede op het Eurovisie Songfestival, bezette de hoogste posities op Europese hitlijsten en trad op in landen als Duitsland, Groot-Brittannië en Oostenrijk. Bovendien is de Common Linnets-cd ‘Album van het jaar’ op iTunes.

Ja, succes maakt hongerig. En ze is een streber. Ze wil „die trein van Common Linnets zo ver mogelijk brengen.” Maar, relativeert de zangeres direct, het begínt bij het maken van een liedje. „Jezelf oprecht doen gelden in de muziek is het belangrijkste.”

De kneu

The Common Linnets (een common linnet is een zangvogel, de kneu) is het gelegenheidsduo van zangeres Ilse DeLange en zanger Waylon. Zij zullen Nederland vertegenwoordigen op het Eurovisie Songfestival in Kopenhagen.

In maart, in de uitzending van tv-programma De Wereld Draait Door, laten de zangers voor de eerste keer hun inzending horen. Calm After the Storm is een laidback countrypopsong zonder duidelijke, dramatische climax, die geheel tweestemmig wordt gezongen. De kritiek die volgt, is niet mals. Tam. Niet helemaal strak. Een weinig spannende harmonieuze structuur. En onderling weinig zichtbare chemie. „De exposure is groot, dat wisten we”, reageert DeLange. „En ook dat er dus veel meningen zouden komen.”

Met zangpartner Waylon werkt ze dan al enige tijd aan het country- en bluegrassalbum The Common Linnets, dat ze opnamen in Hilversum en Nashville. Overal benadrukt het duo dat ze met overtuiging voor dit liedje hebben gekozen. „Er is veel pop. Dit is echt een heel ander genre. Het gaat veel meer naar binnen. Als er iets wringt, wordt het pas boeiend.”

In mei, tijdens de halve finale van het Eurovisie Songfestival, dat plaatsvindt op een verbouwde scheepswerf in Kopenhagen, bereiken Ilse en Waylon de finale. Hun act was stijlvol, met slim op-de-huid camerawerk en prachtige visuals van een snelweg en een razende storm die gaat liggen. De ruim drie minuten vormden een rustpunt tussen alle camp, kermis en uitvergroot drama op dit Europese muziekspektakel.

De ochtend erna geeft de organiserende omroep AVROTROS een koffiefeestje in de lobby van het hotel waar DeLange en Waylon logeren. Vermoeid na het nachtelijk vieren, maar verheugd, staan ze Nederlandse pers en fans te woord. Ook snijden ze samen een taart aan. Ze kijken hun optreden terug en zien twee mensen die „heel gefocust waren en door het publiek opgetild werden”. Aan het eind van hun act – sober, maar elegant en indringend, met Waylon en Ilse DeLange recht tegenover elkaar staand, lachen ze naar elkaar. „Optreden is onze veilige haven, daar zijn we thuis”, zegt Ilse. Waylon knikt. Haar moeder en haar broers zijn naar Kopenhagen gekomen. haar vader is overleden. Voor het optreden heeft ze veel aan hem gedacht, hoe mooi hij dit gevonden zou hebben.

Een paar dagen later is de finale van het Songfestival. Boven alle verwachtingen worden ze tweede. Ze juichen en lachen in de camera’s en wapperen uitgelaten samen met een vlag in de aankomsthal van Schiphol.

Maar in het vliegtuig terug zat het duo ver uit elkaar.

Over de plotse breuk na het Songfestival met haar zangpartner Waylon wil DeLange niet praten. Haar uitleg is kort: Waylon heeft de keuze gemaakt voor de release van zijn al eerder uitgestelde soloplaat, in plaats van door te gaan met The Common Linnets. En daar houdt ze het bij de maanden erna. „Over zijn andere beweegredenen moet hij zelf maar vertellen.”

In de toptien

Het liedje Calm After the Storm staat na het Songfestival in 25 landen intussen in de toptien, waarvan 14 keer op de eerste plaats. Als Ilse DeLange & The Common Linnets gaat de zangeres internationaal de boer op en doet promotiebezoeken aan Duitsland en Oostenrijk. In grote Duitse ochtendshows als Frühstücksfernsehe neemt mede-liedjesschrijver en co-producer JB Meijers Waylons plek in voor de uitvoering van het succesliedje, Calm After the Storm . DeLange: „Toen Waylon zijn keuze maakte ermee te stoppen, was de vraag wat er van alle promo-aanvragen over bleef. Maar geen tv-show haakte af. De komst van JB vonden ze interessant. En dat was het dan.”

Tegen het Duitse magazine Bild zegt de zangeres dat ze kan begrijpen dat veel Eurovisie-kijkers dachten dat The Common Linnets een duo waren. „Maar dat zijn we niet. Ik wilde gewoon een album met vrienden opnemen.”

In het buitenland was het vertrek van Waylon geen issue, in Nederland des te meer. De zangeres ontkent met klem dat de buitenlandse bezoeken een vlucht zijn, om alle speculaties over wat er tussen hen heeft plaatsgevonden te ontlopen. Natuurlijk, de warme ontvangst in het buitenland is zalig. Maar noem dat geen schuilplaats. Of een pleister op de wonde, zegt ze, nu enigszins geïrriteerd. „Ik ben niet zo iemand die kijkt naar goedmakers voor wat er misging. Ik zie positieve dingen op zichzelf staan.”

In juni komt er een telefoontje uit Londen. Het agentschap Creative Artist Agency wil graag een Europese tournee opzetten. Dat de samenstelling van de groep anders is maakt niet uit. „It’s about the music”, hoort DeLange. Dat had anders kunnen zijn, weet ze intussen. Een platencontract bij het Amerikaanse label Atlantic liep ze met The Common Linnets mis. „Ze hadden zich direct na het Songfestival gemeld. Maar ze haakten af omdat het plaatje veranderd is.”

De live-optredens zijn sinds het vertrek van Waylon afwisselender, met „de vijf vogels” zoals ze hen noemt: de drie Amerikanen Matthew Crosby, Rob Crosby en Jake Etheridge, plus JB Meijers en zijzelf. De act staat nu op zichzelf, met veel nieuwe nummers.

Op Tuckerville Festival in juni, met gastoptredens van De Dijk, Tim Knol en Daniël Lohues in de Grolsch Veste in Enschede, treden The Common Linnets voor het laatst samen op met Waylon. Het is een contractuele verplichting die professioneel wordt nagekomen. Daarna zien ze elkaar niet meer.

Even viert de zangeres vakantie in Italië met haar vriend, al jaren de drummer in haar band. Ze is moe maar toch zou ze liever doorgewerkt hebben.

Ondertussen doet haar voormalige zangpartner zijn verhaal in de media. Volgens hem speelden DeLange en hij lang ‘theater’. Voor de camera’s gedroeg het duo zich voorbeeldig, zegt hij. Achter de schermen bestonden er twee kampen die recht tegenover elkaar stonden. Hij verwijt DeLange dat zij hem als een ondergeschikte behandelde. Een probleem was ook DeLanges breuk met hun beider manager, die daarna wel Waylons manager bleef.

Nog steeds reageert ze niet. Alleen bij RTL Late Night gaat ze in augustus kort in op de breuk: „Het Songfestival was de mooiste periode uit mijn carrière. Maar daarna volgde de zwartste tijd die ik ooit gekend heb.”

In haar studio zegt DeLange hoe eeuwig zonde ze het vindt dat ze niet samen door konden zetten, nu de wereld aan hun voeten ligt. Destijds na haar korte Nashville avontuur, probeerde ze als prille debutante de aandacht te trekken van buitenlandse labels. „Ik kreeg nooit een duidelijke afwijzing, maar ik voelde aan alles dat ik voor hen geen enkele prioriteit had.” Maar nu zijn The Common Linnets in Duitsland de best verkopende internationale act. De kans is groot dat er ook meer interesse zal zijn in een soloalbum van haar. „Aandacht kun je niet forceren of kopen. Dat heb ik inmiddels wel geleerd. En als er kansen komen moet je daarvoor gaan.”

Europese tournee

In oktober begint de Europese tournee. The Common Linnets spelen in Berlijn, München, Frankfurt. Een keelontsteking gooit even roet in het eten. Shows in Keulen en Hamburg worden naar november verplaatst. Concerten in Groningen, Amsterdam en Utrecht gaan gewoon door. Die tour is een investering in een toekomst voor The Common Linnets. Het zijn concerten zonder theatrale poespas. Achter hen alleen een doek met de vogel die ook afgebeeld staat op de cd-hoes. „Voor flitsende lichtshows hebben we helemaal geen geld”, aldus DeLange, die veel van haar eigen geld investeert in The Common Linnets. In Duitsland speelt de band in middenzalen van 600 man, waar een nieuwkomer nu eenmaal dient te beginnen. In de Gelredome in Arnhem speelde DeLange vaak voor 34.000 bezoekers. Over bezoekersaantallen haalt ze haar schouders op. „Dat we helemaal onderaan opnieuw moeten beginnen, vind ik juist te gek.”

Vaak vroeg ze zich af hoe dat zou zijn, zo’n Europese tournee. Nu weet ze hoe het is om ’s nachts met de tourbus te rijden naar de volgende stad, er in de middag aan te komen en snel op te bouwen. Is er ergens een douche? Fijn. Soundcheck. Optreden. Alles meegraaien uit de kleedkamers en weer de bus in met de band. Muziekdocumentaires aan en eindeloos ouwehoeren. Stralend: „Stop mij maar weer in die bus.”

In haar werkruimte in het studiocomplex Wisseloord in Hilversum – „mijn tweede huis” – neemt ze in november akoestische versies op van een aantal liedjes. De nieuwe single is net uit: Love Goes On, een gevoelige ballade voor haar twee jaar geleden overleden vader. Daarnaast maakt ze met JB Meijers muziek voor de muzikale theaterversie van het boek De Tweeling die Van den Ende’s Stage Entertainment volgend jaar uitbrengt.

Op pakjesavond is de zangeres in Studio 22 op het Mediapark in Hilversum. Voor de vierde live-uitzending van The Voice of Holland, waarvan ze voor het tweede seizoen jurylid is, heeft haar styliste een stijlvolle, kleurige designjurk gekozen. De trui die ze vorige week aanhad, zorgde op de sociale media voor grote hilariteit, omdat de aapjes erop niet bepaald als zodanig herkenbaar waren. „Laten we zeggen dat de piemeltrui grote impact had”, grinnikt ze in haar kleedkamer.

Terugkijkend, draaide dit jaar om persoonlijke groei, stelt ze tijdens de visagie vast. De emoties die ze heeft gevoeld noemt ze ‘extreem’. Van de onwennigheid op dat wereldpodium, tot het onverwachte succes van The Common Linnets, van de enorme blijdschap om de tweede plaats tot het verdriet om de de keerzijde daarvan. „Dat een aantal mensen je toch het liefst ziet vallen”, zegt ze. „Dat is een nare kant. Daar heb ik mee moeten leren dealen.”

Straks in januari ontvangen The Common Linnets op het Eurosonic Festival de EBBA, de European Border Breakers Award. Zangeres Caro Emerald won die ook al eens, en kwam zo in contact met BBC-presentator Jools Holland die haar veelvuldig in zijn show vroeg. DeLange wil volgend jaar met The Common Linnets veel Europese festivals af. Ze schuift geplande opnames voor haar soloplaat door. „Deze band is nu het allerbelangrijkste”, klinkt het beslist.