Poolse wind in Brussel: iedereen op tijd naar huis

Voor het eerst vergaderden Europese leiders onder leiding van Donald Tusk. Wordt hij overschaduwd door Juncker?

Europees ‘president’ Tusk geflankeerd door de Italiaanse premierRenzi (links) en CommissievoorzitterJuncker. Foto EPA

Op de vorm was weinig aan te merken, maar waar was de inhoud? Dat was het gevoel waar menigeen gisteren mee bleef zitten na de eerste top van EU-leiders onder leiding van de nieuwe Europese ‘president’, de Pool Donald Tusk.

Europese toppen duren zelden korter dan twee dagen. Deze wel. Tusk had van tevoren gezegd niet eindeloos te willen doorgaan. Al om elf uur ’s avonds waren de EU-leiders klaar. „Ik ben heel blij: dit is voor het eerst dat ik thuis ga slapen”, zei de Italiaanse premier Matteo Renzi na afloop. Premier Mark Rutte (VVD) was vanwege de politieke crisis in Den Haag afwezig en liet zich vertegenwoordigen door zijn Benelux-collega Xavier Bettel uit Luxemburg. Dankzij Tusks discipline kan Rutte ook vandaag in Den Haag blijven.

De slotconclusies van de EU-leiders waren ook een stuk korter dan gebruikelijk: drie pagina’s. EU-leiders geven altijd graag hun eigen publicitaire draai aan toppen en de slotconclusies-oude stijl hielpen daarbij: er zat voor ieder wat wils in. Maar Tusk wil de 28 EU-leiders meer focus en eenheid laten uitstralen. De bondige conclusies moeten hen „helpen om op een meer gelijkaardige wijze te communiceren”, zegt een hoge EU-functionaris.

Volgens de geschiedschrijver van Europese toppen Peter Ludlow is er veel te zeggen voor „het elimineren van gezwets”. „Ze waren echter niet kort.” Maar in de bezemdrift van Tusk schuilt volgens Ludlow ook een gevaar: slotconclusies van de Europese Raad, hoe saai en onleesbaar ze soms ook zijn, gelden als de grondslag van EU-beleid. Dat ondergraven kan ook het gezag van de leiders zelf aantasten. „Daar moet hij voor uitkijken.”

Ook Tusks verklaring na de top was kort. Maar die van Europese Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker, die naast hem stond, was dat allerminst. Tusk dreigde meteen te worden overschaduwd. Een veeg teken? „Dit was zijn eerste persconferentie ooit in het Engels”, voert een EU-functionaris ter verdediging aan. Guy Verhofstadt, leider van de Europese liberalen, is niet gecharmeerd van Tusks nieuwe bondigheid. Hij noemt het „Cola light”.

Temeer daar grote thema’s op de agenda stonden, zoals het Europese investeringsfonds van Juncker. Met een garantie van 16 miljard euro van de EU-begroting en 5 miljard van de Europese Investeringsbank moet een fonds van 315 miljard worden gegenereerd. EU-leiders omarmden het initiatief, maar veel verder gingen ze niet. Aan Junckers oproep aan lidstaten, eerder deze week, zelf ook geld in het fonds te steken, gaf vooralsnog niemand gehoor. Maar, zei Juncker, „niemand heeft het ook uitgesloten”.