Papa, hoe kan jij dat rif nou niet hebben gezien?

Nederlandse navigator Wouter Verbraak erkent zijn fout na harde botsing in zeilrace.

Piraten, een tropische storm en een gewijzigde route. Natuurlijk, het had Wouter Verbraak nooit mogen gebeuren: een hele eilandengroep missen op de Indische Oceaan. Excuses zijn er niet, wel verklaringen. „Natuurlijk voel ik mij enorm verantwoordelijk: het is mijn taak om te zien waar we zijn.”

De Nederlandse navigator van de Deense boot Vestas Wind sprak gisteren voor het eerst over de nachtmerrie waarin hij begin deze maand verzeild raakte toen hij met een daverende knal schipbreuk leed op een rif in de oceaan.

„Toen ik thuis kwam moest ik mijn zoontje uitleggen hoe het kon gebeuren”, vertelt Verbraak. „Hij zei: papa, boven mijn bed hangt een grote wereldkaart. Daar staan die eilanden op. Hoe kan het nou dat jij ze niet hebt gezien?”

Blinde vlek

Hij moest het volmondig toegeven: Verbraak (39), een doorgewinterde navigator met ervaring op zes boten in vier Volvo Ocean Races, kon de eilanden en riffen van de Cargados Carajos archipel niet zien op zijn elektronische kaart. „Ik zei: je hebt gelijk. Op jouw kaart van 50 euro staan ze wel, op mijn elektronische kaart van tienduizenden euro’s staan ze niet .”

Het was als een blinde vlek: een stukje Indische Oceaan, ten noorden van Mauritius, waar de boten onderweg van Kaapstad naar Abu Dhabi helemaal niet zouden komen. Wegens het gevaar van Somalische piraten had de raceorganisatie een denkbeeldige lijn getrokken die voor de vloot als westgrens gold, een exclusion zone waar de zeilers buiten moesten blijven om geen onnodige risico’s te lopen.

Dat gebeurt vaker, bijvoorbeeld om de boten uit de buurt van ijsbergen te houden. Verbraak: „Toen ik bezig was met mijn voorbereiding op de etappe, met papieren kaarten, elektronische kaarten, Google Earth, lagen die eilanden in het gebied waar wij niet mochten komen.”

Maar de avond voor de start in Kaapstad verlegde de raceleiding die grens naar het westen, vanwege een naderende cycloon. Die extra ruimte in het westen bood de vloot een ontsnappingsroute. „Daardoor lag de eilandengroep ineens wel op de route.”

Het noodlot sloeg toe nadat de tropische storm was gepasseerd. „We waren die dag al over een aantal onderzeese heuvels gevaren, ondieptes van veertig tot tachtig meter. Onze diepgang is vier meter, dus dat is geen probleem. Wat later dat rif bleek te zijn zag er op de elektronische kaart ook uit als zo’n onderzeese heuvelrug, dus heb ik verder niet ingezoomd.”

Verbraak brak zich het hoofd over de vraag hoe het fout kon gaan. „Vergelijk het met een rallyrijder: tijdens het rijden wil hij die bocht zo nauw mogelijk nemen. Dan kijk je niet op de kaart. Dat doe je van tevoren.”

Stoppen?

Kan hij iemand iets verwijten? Verbraak is blij dat de Volvo Ocean Race een onafhankelijk onderzoek heeft ingesteld, waarbij onder meer zal worden gekeken naar de werking van de elektronische zeekaarten. Ook de kaartenmakers zijn uitgenodigd.

Verbraak is onder de indruk van de steun die hij vanuit de hele zeilwereld heeft gekregen. „In ons zeilteam is nooit naar iemand gewezen. Ik heb mijn hand opgestoken en tegen schipper Chris Nicholson en de rest van de bemanning gezegd dat ik me zó verantwoordelijk en zó rot voel dat dit is gebeurd. Door mijn fout te erkennen open ik de weg naar voren. Ik hoop dat de hele zeilwereld hier lering uit kan trekken.”

De reactie van de bemanningsleden was volgens Verbraak hartverwarmend. „Ik zal nooit vergeten dat Tony Rae, de meest ervaren zeiler aan boord, zei: Wouter, dit moet je jezelf niet aanrekenen, dit hebben we als team gedaan. En we gaan hier als team doorheen. Dat is uniek in de zeilwereld: op moeilijke momenten steun je elkaar.”

Verbraak verwacht wel dat het tijd kost voordat hij over de schok heen is. Maar hij heeft niet overwogen te stoppen. „Nee, zeilen is mijn leven. Hier ligt mijn toekomst. Natuurlijk schiet het door je hoofd – of mensen mij nog als navigator willen. Mijn zelfvertrouwen heeft wel een deuk opgelopen.”

Tegelijkertijd realiseert hij nu al dat de schipbreuk ook „een unieke ervaring” is. „Wie maakt dit nu mee? Ik hoop dat ik hier sterker uitkom. Eén ding is zeker: ik ben de laatste navigator die nu nog op een rots zal klappen.”