‘Oppositie’ niet blij met compromis

Premier Mark Rutte met Halbe Zijlstra, VVD-fractievoorzitter in de Tweede Kamer, tijdens overleg in het Torentje. Foto David van Dam

Coalitiepartijen VVD en PvdA leken gisteravond een akkoord te hebben bereikt over een aanpassing van de in de Eerste Kamer gesneuvelde zorgwet van minister Schippers (Volksgezondheid, VVD). Maar de drie ‘constructieve’ coalitiepartijen D66, ChristenUnie en SGP, die nodig zijn voor een meerderheid in de senaat, weigerden echter hun steun te geven aan het compromis van de coalitie – vermoedelijk wegens staatsrechtelijke bezwaren.

De coalitiepartijen zouden van plan zijn de Eerste Kamer eventueel te omzeilen als de zorgwet een tweede maal zou sneuvelen. Toen deze krant naar de drukker ging, moest de Tweede Kamer nog beginnen aan het spoeddebat over het nieuwe kabinetsvoorstel en de ontstane situatie.

Het kabinet-Rutte is al drie dagen in de greep van een politieke crisis, nadat drie senatoren van regeringspartij PvdA onverwachts tegen een wetsvoorstel stemden. In dat voorstel werd de vrije artsenkeuze van verzekerden gedeeltelijk beperkt. De senatoren Duivesteijn, Linthorst en Ter Horst weigerden daarmee in te stemmen. Dit leidde tot grote woede bij minister Schippers, die binnenskamers eiste dat haar wet alsnog zou worden aangenomen.

De afgelopen etmalen overlegde de PvdA-top met de drie dissidente senatoren. Dit leverde een inhoudelijk compromis op: de wet zou overeind blijven, en in een bijlage zouden een aantal wensen opgenomen worden van de muitende Eerste Kamerleden. In de loop van gisteren werd echter duidelijk dat de drie PvdA-senatoren niet vooraf de garantie wilden geven dat ze voor de nieuwe wet zouden stemmen. Dat zou staatsrechtelijk onacceptabel zijn, omdat de Eerste Kamer formeel niet gebonden is aan afspraken in een regeringscoalitie.

Politiek chaotische sfeer

De VVD leek gisteravond akkoord te zijn met een compromis zonder harde garanties van de drie PvdA-senatoren. Maar voor de zogenoemde ‘constructieve’ oppositie was de gekozen oplossing niet acceptabel, zo meldden de drie partijleiders bij het verlaten van het Torentje. ChristenUnie-leider Arie Slob zei tegen Nieuwsuur „niet gelukkig” te zijn met „de gekozen route”. „Maar het staat het kabinet natuurlijk vrij een voorstel in te dienen in de Tweede Kamer”, aldus D66-leider Alexander Pechtold.

Nadat de constructieve oppositiepartijen het Torentjesoverleg verlieten, heerste er een politiek chaotische sfeer. De constructieve drie waren duidelijk overvallen door het plan de senaat te omzeilen.