‘Ik ben een element in een grotere beweging’

De man achter Luxleaks vindt het onterecht dat alleen Luxemburg aan de schandpaal is genageld voor het faciliteren van belastingontwijking.

Antoine Deltour is de eerste om toe te geven dat hij direct na business school de verkeerde carrière heeft gekozen. Toen hij in september 2008 als auditor ging werken voor het Luxemburgse filiaal van accountancygigant PricewaterhouseCoopers (PWC) „voelde ik me daar niet op mijn plaats”, aldus de vermeende Franse klokkenluider van wat ‘Luxleaks’ is gaan heten deze week.

Via Deltour kwamen de eerste interne documenten op straat die lieten zie hoe PWC multinationals als Pepsi, Amazon en Ikea hielp met ingewikkelde (maar legale) constructies om zo min mogelijk belasting te hoeven betalen. Deltour is in Luxemburg vorige week aangeklaagd voor diefstal van bedrijfsgeheimen.

„Normaal gesproken”, zegt hij in een interview met het Franse dagblad Libération, „staan auditors aan de zijde van de regulator. Het is een nuttig vak, men controleert de rekeningen van bedrijven.” Maar: „Ik heb geleidelijk de radicale werkelijkheid van het systeem ontdekt: het is een massieve fiscale optimalisatiepraktijk. Ik had geen zin om daar aan bij te dragen.”

De nu 28-jarige Deltour, afkomstig uit de aan Luxemburg grenzende regio Lorraine, kopieerde vlak voor zijn vertrek bij PWC in september 2010 duizenden documenten van het bedrijfssysteem zonder nog precies te weten wat hij ermee moest. „Ik was geschokt door deze praktijken”, zei hij in gesprek met de Franse televisie.

Met de documenten in de hand bood hij zijn kennis aan bij niet-gouvernementele organisaties, maar „dat leverde niet veel op”. Pas toen hij in contact kwam met een journalist ging de zaak rollen. PWC stapte naar de rechter nadat in juni 2012 de Franse publieke omroep een documentaire had uitzonden waarin een eerste aantal ‘tax rulings’ in beeld kwam.

Maar de vele 28.000 pagina’s die vorige maand door het International Consortium of Investigative Journalists naar buiten werden gebracht, zijn volgens Deltour niet slechts van hem afkomstig. Daar zaten immers ook stukken bij van na zijn vertrek bij PWC en van de drie andere grote accountantskantoren, Deloitte, KPMG en Ernst & Young. „Ik ben slechts een element in een grotere beweging”, denkt hij. „Ik ben niet alleen.”

Toch is Deltour vooralsnog de enige klokkenluider die door Luxemburg vervolgd wordt. De zaak wordt hoog opgenomen: minister van Financiën Pierre Gramegna van het groothertogdom, noemde Luxleaks „de ernstigste aanval die Luxemburg in zijn geschiedenis heeft moeten incasseren”. Deltour zegt het „onrechtvaardig” te vinden dat nu alleen Luxemburg aan de schandpaal genageld wordt, terwijl meer landen routes voor fiscale optimalisatie bieden.

„Vanaf het begin heb ik uit overtuiging gehandeld, voor mijn ideeën, niet om in de media te verschijnen”, zegt hij. Hij is tegenwoordig onderzoeker bij de statistische dienst van de Lorraine en, naar eigen zeggen, een ‘monsieur-tout-le-monde’, een doorsnee burger. Maar na alle ophef over zijn eerste uitlatingen wel een met een uitzonderlijke boodschap op zijn telefonisch antwoordapparaat: „Ik geef geen interviews meer.”