Nog vanavond debat met Rutte over kerstcrisis

De kabinetscrisis in Den Haag is nog altijd niet afgewend. Op dit moment wordt er in het Torentje nog overlegd tussen VVD en PvdA.

Premier Rutte na het overleg op het ministerie van Sociale Zaken. Foto ANP / Evert-Jan Daniels

Vanavond nog komt er een debat met premier Rutte over de weggestemde zorgwet. Het tijdstip van het debat is nog niet bekend. Het wachten is nog op een brief van het kabinet.

De kabinetscrisis in Den Haag is nog altijd niet opgelost. Op het Binnenhof wordt nog druk overlegd tussen VVD en PvdA. Een inhoudelijke deal zou vrijwel rond zijn. Maar is de VVD bereid daarmee akkoord te gaan?

Onze politiek redacteur Thijs Niemantsverdriet eerder vanavond:

Twitter avatar thijsniemant T Niemantsverdriet Inhoudelijke deal zou wel vrijwel rond zijn. Het is nu aan de VVD om te besluiten of ze hier genoegen mee nemen. #kerstcrisis
Twitter avatar thijsniemant T Niemantsverdriet De 3 PvdA-dissidenten willen niet op voorhand een nieuwe zorgwet steunen. Argument: mag je niet van Eerste Kamerleden vragen #kerstcrisis

De wet van Schippers werd met een kleine meerderheid in de Eerste Kamer weggestemd. Drie PvdA’ers stemden onverwacht tegen: Adri Duivesteijn, Marijke Linthorst en Guusje Ter Horst. Zij zijn bang dat de zorgverzekeraars ‘nog meer macht krijgen’ als het plan van Schippers doorgaat.

Waar het nu om gaat

Volgens betrokkenen gaat het nu om het beperken van gezichtverlies. De VVD eist, geschrokken door het onvoorspelbare gedrag van de PvdA, dat de senatoren zullen garanderen voor het compromis te stemmen. Maar zo’n garantie willen de drie niet afgeven – het verschil met hun principiële verzet van dinsdag is dan te groot.

Zoals vaak gebeurt in Den Haag, wordt er nu een uitweg gezocht in een tekstcompositie waar beide partijen mee kunnen leven. Daarover wordt nu onderhandeld.

Inhoudelijk gaan ze min of meer akkoord, maar de drie PvdA’ers willen hun eindoordeel geven als een nieuwe wet in stemming komt. Politiek redacteur van NRC Thijs Niemantsverdriet zegt:

“Vanuit de dissidenten wordt bevestigd dat ze niet op voorhand kunnen garanderen dat ze bij een nieuwe stemming wel met de zorgwet akkoord gaan. Dat kunnen ze om staatsrechtelijke redenen pas doen op het moment dat er in de Eerste Kamer gestemd wordt.”

De bevriende oppositiepartijen D66, ChristenUnie en SGP stellen voor om het debat alvast “met potlood” in de agenda te zetten voor later op de dag.

Kan het kabinet nog vallen?

Adri Duivesteijn is nu de laatste dwarsligger voor het kabinet, Linthorst en Ter Horst laten hun beslissing van hem afhangen. Dat betekent dat één senator de macht heeft om het kabinet te maken of te breken.

Gisteravond sprak Asscher met Duivesteijn bij hem thuis en wist de vice-premier zijn partijgenoot inhoudelijk een acceptabele uitweg te bieden. Dat meldden coalitiebronnen. Daarmee groeide het optimisme dat VVD en PvdA hun kabinet toch weer zouden weten te redden.

Niemantsverdriet zegt:

“De coalitie overlegt nog steeds in het Torentje, dus het gesprek loopt nog. Mocht er een akkoord komen tussen VVD en PvdA dan moeten de drie oppositiepartijen instemmen met het aangepaste plan.”

Die tweede fase is nog niet bereikt, zegt Niemantsverdriet:

“Leden van de C3 - D66, ChristenUnie en SGP - zijn nog niet gearriveerd. Op dit moment praten alleen coalitieleden met elkaar in het Torentje.”

Premier Rutte gaat niet naar de EU-top in Brussel vandaag. Hij blijft in Den Haag om aan een oplossing te werken voor de zorgcrisis, zo meldt zijn woordvoerder. De Luxemburgse collega Xavier Bettel zal namens Rutte de Nederlandse standpunten naar voren brengen. Minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken praat Bettel bij.

Oppositie wil debat

De oppositie in de Kamer wil een debat over de onrust die is ontstaan na het wegstemmen van de zorgwet van minister Edith Schippers (Volksgezondheid, VVD) eergisteren in de Eerste Kamer. De regeringspartijen VVD en PvdA houden dat debat nu nog tegen, omdat er volgens hen nog niets te melden valt over de zorgcrisis.

Wie is Adri Duivesteijn?

De politieke carrière van Adri Duivesteijn (1950) ligt bezaaid met conflicten. Eind jaren tachtig moest hij opstappen als wethouder in Den Haag na een hoogoplopende vete over het nieuw te bouwen stadhuis. De afgelopen jaren maakte hij als senator steeds luidruchtiger zijn ongenoegen kenbaar over het kabinet. Hij vindt dat PvdA-leider Samsom te technocratisch opereert en de beginselen van de sociaal-democratie verkwanselt.

Duivesteijn en de twee andere PvdA’ers zijn het gezicht geworden van een groeiend ongemak – in zorg, samenleving en PvdA – over de groeiende macht van de zorgverzekeraars. Dat geeft Duivesteijn, behalve de numerieke noodzaak van zijn stem voor het voortbestaan van de coalitie, ook morele armslag in de gesprekken met de PvdA-top.

Duivesteijn is een man met principes, en tegelijkertijd een liefhebber van geraffineerd politiek spel. Je weet nooit precies wat je aan Adri hebt, tot aan het allerlaatste moment, zeggen PvdA’ers. Precies een jaar geleden hield hij het kabinet lang in spanning, toen hij tegen het woonakkoord dreigde te stemmen.

Meer weten over de crisis in Den Haag? Lees: ‘In 5 minuten bijgepraat: waarom leidt de zorgwet tot zo’n crisis in Den Haag?’