Nederland levert Gazprom heel veel voordeel op

Nederland is vervlochten met Gazprom. Het belastingstelsel faciliteert het gasconcern.

Nederland faciliteert Gazprom met zijn aantrekkelijke belastingstelsel. Onderzoek van deze krant leert dat het grootste gasconcern ter wereld hier belangen heeft in 36 bedrijven en stichtingen. De gelieerde Gazprombank heeft er nog eens 26. Samen noteerden ze in 2013 een balanstotaal van 41 miljard euro en een winst van 2,37 miljard euro. Driekwart zijn brievenbusfirma’s in Amsterdam en Den Haag.

Zoals meer multinationals gebruikt Gazprom Nederland als vestigingsplaats van joint ventures, dochterbedrijven en stichtingen. De eerste vestiging van Gazprom was een joint venture met het Italiaanse olie- en gasbedrijf ENI. Samen richtten ze in Amsterdam in 1999 Blue Stream Pipeline Company BV op. Het bedrijf exploiteert een gasleiding van Rusland naar Turkije.

Vorige week werd bekend dat twee topmannen van Gazprom in Zwitserland vervolgd worden wegens corruptie. Een van hen is directeur van Blue Stream Pipeline Company.

De reden voor de vestiging van zoveel bedrijven wordt duidelijk uit het jaarverslag van Blue Stream Pipeline Company. Dat bedrijf (2012: balanstotaal 1,6 miljard euro; winst 77 miljoen euro) betaalt slechts 708.409 euro vennootschapsbelasting (vpb). Dat is een effectief percentage van 0,9 procent, terwijl het standaardtarief 25 procent is. Het verschil wordt veroorzaakt door de lucratieve eigenschappen van het belastingstelsel. Zo zijn inkomsten uit dividend van buitenlandse deelnemingen vrijgesteld van belastingheffing.

Dat levert veel voordeel op, zoals ook blijkt bij de Amsterdamse Gazprom Holding Coöperatie UA, die olie- en gasactiviteiten van het concern financiert. In het jaarverslag 2013 (balanstotaal 18,5 miljard euro; verlies 12.809 euro) staat dat er geen vpb afgedragen wordt.

Ook Gazprom Sakhalin Holdings BV (2013: balanstotaal 11,7 miljard euro; winst 1,7 miljard euro) betaalt niets. Dit bedrijf heeft sinds 2007 een meerderheidsbelang in een van de grootste gecombineerde olie- en gasprojecten ter wereld, Sachalin II. Shell doet hierin mee voor 27,5 procent.

De 36 Gazprom-entiteiten droegen in 2013, voor zover valt na te gaan uit het handelsregister, samen niet meer af dan 5,4 miljoen euro (0,24 procent vpb). De 26 Gazprombank-dochters nog minder: 0 euro. Zo faciliteert Nederland – via bedrijven als Gazprom Finance BV, Gazprom Neft Finance BV en Gazinvest Finance BV – het gasconcern wereldwijd.

Sinds medio dit jaar treffen de sancties van de EU – in reactie op de Russische rol in Oekraïne – de Nederlandse dochters van Gazprombank en de 9 Nederlandse dochters van Gazprom Neft, de olietak van Gazprom. Door de sancties kunnen de bedrijven moeilijker kapitaal ophalen op de markt. Gasimport valt buiten de sancties, maar in de EU geldt wel een leververbod voor sommige know how en hardware voor pijpleidingen.