Filmschurk neemt wraak in echte wereld

Wat begon als een hack van bedrijfsgeheimen van Sony, is uitgegroeid tot een grote affaire. Sony’s actiekomedie ‘The Interview’ gaat niet naar de bioscoop. Was dat het doel van de misschien Noord-Koreaanse hackers?

Seth Rogen (midden) enJames Franco als roddeljournalisten Aaron en Dave inThe Interview, metDiana Bang als Sook, de Noord-Koreaanse pr-officier van Kim Jong-un. Foto AP/Columbia Pictures

De Texaanse bioscoop The Alamo Drafthouse draait nu maar poppenfilmkomedie Team America: World Police uit 2004, waar commando’s strijden tegen de voormalige Noord-Koreaanse dictator Kim Jong-il en linkse Hollywoodtypes.

Maar het nuchtere feit is dat een onbekende hackersgroep, Guardians of Peace, er gisteren door een combinatie van digitaal vandalisme, lekken van gevoelige informatie en dreigementen in is geslaagd de vertoning van de actiekomedie The Interview te doorkruisen. Sony zegt in een persverklaring: „We staan achter de vrijheid van meningsuiting van onze filmmakers en zijn extreem teleurgesteld over deze uitkomst.”

Dinsdag werd al een première in New York geschrapt toen de hackers dreigden met een nieuw 9/11 en omwonenden van bioscopen die The Interview draaien adviseerdes hun huizen te verlaten; de Amerikaanse bioscoopketen Carmike Cinemas zag als eerste af van de film. Hoewel het Amerikaanse Homeland Security de terreurdreiging niet al te serieus neemt, kunnen bioscopen aansprakelijk worden gesteld als er wel iets gebeurt. In dat licht besloot Sony Pictures Entertainment het uitbrengen van de film op Eerste Kerstdag te schrappen.

Of dat ook het eind is van ‘Sonyleaks’? „Ik weet dat deze e-mail is gehackt”, typt George Clooney op 5 september in een e-mail aan Sony-topvrouw Amy Pascal. De context: een filmidee over het Britse afluisterschandaal rond de tabloid News of the World. Dat betrof telefoons, maar e-mail is niet veel veiliger, vermoedde Clooney.

Ware woorden: drie maanden later liggen ze op straat. Vanaf 22 november leggen hackers filmstudio Sony Pictures Entertainment plat. Ze stelen 10 terabyte aan data, wissen harde schijven, leggen de hand op vijf nieuwe speelfilms, plannen, onderzoeken, verslagen en scripts: over de herstart van Ghostbusters, de hereniging van Spider-Man met de Marvelhelden van The Avengers, de Bondfilm Spectre. Persoonlijke gegevens en roddels over 47.000 werknemers liggen op straat: salarissen, aliassen van sterren.

Aanleiding is de komedie The Interview, waarin Seth Rogen en James Franco tabloidjournalisten spelen die betrokken raken in een CIA-complot om de Noord-Koreaanse dictator Kim Jong-un uit de weg te ruimen: hij is een fan van hun roddelshow. Het lachen is het duo nu wel vergaan. Maakten ze vorige week nog grappen over ‘Sonyleaks’, deze week zeggen ze interviews af en bezweert Rogen dat zijn film „dwaas is en niet controversieel wil zijn”.

Om China niet voor het hoofd te stoten, heeft Hollywood al jaren de rol van Aziatische schurken weggelegd voor het minder formidabele Noord-Korea: zij houden huis in de VS in actiefilms als Red Dawn en Olympus Has Fallen. Daar reageert Noord-Korea vrij rustig op, net als tien jaar geleden, toen dictator Kim Jong-il, een groot filmliefhebber, al voor gek werd gezet in de poppenfilm Team America: World Police van de makers van South Park. Toen verzocht Pyongyang alleen Tsjechië de film niet uit te brengen. Nu diens zoon Kim Jong-un in het geding is, ligt het anders: Noord-Korea noemde de film een oorlogsdaad en dreigde al op 25 juni met „strenge en meedogenloze represailles”.

Sony besefte al snel in een politiek mijnenveld te belanden. Blijkens gelekte e-mails grijpt Sony’s topman Kazuo Hirai, voor het eerst in een kwart eeuw, in bij zijn filmdivisie. Eind september meldt topvrouw Pascal dat co-regisseur Seth Rogen na veel druk bereid is een scène waarin het hoofd van Kim Jong-un ontploft, af te zwakken: minder smeltend gezicht, brandend haar en rondspattend brein. Dat volstaat kennelijk niet. Vanaf 2 december worden de eerste gestolen bestanden gestuurd, volgens nieuwssite Bloomberg vanuit het Thaise vijfsterrenhotel St. Regis. Hoewel Noord-Korea de inbraak niet opeist, noemt het dit een „gerechtvaardigde daad”.

Tot dusver ligt vooral Amy Pascal, die als hoofd van Sony Motion Pictures direct verantwoordelijk is voor The Interview, onder vuur. Haar mails met producer Scott Rudin rond een ‘biopic’ van Steve Jobs zijn pijnlijk: hij noemt Angelina Jolie „geschift” en een „minimaal getalenteerd verwend nest” terwijl Pascal bevestigt dat Leonardo DiCaprio „inderdaad weerzinwekkend is” als hij de rol van Jobs afwijst. Veel schadelijker zijn Pascals flauwe grappen over een ontbijt met president Obama: „Zal ik hem vragen of hij Django (Unchained) leuk vond?” Rudin: „Of 12 Years a Slave?” Dat is dynamiet in raciaal sensitief Amerika.

Gisteren maakten hackers ernst met een eerder beloofd ‘kerstcadeau’ door ruim 12.000 e-mails van de CEO van Sony Pictures, Michael Lynton, openbaar te maken. Sony is inmiddels in de tegenaanval. Advocaat David Boies gelastte zondag Amerikaanse media de gestolen data te wissen op straffe van juridische stappen, terwijl scenarioschrijver Aaron Sorkin in een opiniestuk journalisten die de gestolen informatie gebruiken „moreel verraderlijk en spectaculair eerloos” noemt. Dat had enig effect; journalisten van The New York Times vertelden gisteren dat ze de datafiles voortaan niet meer mochten openen, maar moesten wachten tot minder chique collega’s van Buzzfeed of Gawker dat deden.

Leedvermaak over Hollywoods overbetaalde en indiscrete ego’s terzijde, is de vraag wat de schade zal zijn van Sonyleaks. Er wordt gesproken over 100 miljoen dollar, een mooi rond bedrag en veel minder dan de 171 miljoen dollar bij een eerdere hack van het Sony Playstation Network in april 2011. Toen stalen hackers bedrijfsinformatie en details van 77 miljoen gebruikers. Sony meldde de inbraak pas na een week en moest zijn netwerk 23 dagen platleggen.

Bloomberg citeerde gisteren een bron dat Sony daarna halfhartig ingreep, zelfs toen er in 2013 signalen binnenkwamen dat onbekenden regelmatig gigabytes aan informatie stalen. Ze zouden hulp van binnenuit hebben gehad. Of dat lek nu dicht is? De inbrekers hebben de blauwdruk van Sony’s beveiligingsstructuur. Dat tast de reputatie van de Japanse multinational verder aan: wie durft Sony nog zijn data toe te vertrouwen?

Toch is het de vraag of Sony echt zoveel blaam treft: onderdirecteur Joseph Demarest van de FBI stelde vorige week dat 90 procent van de grote bedrijven kwetsbaar is voor dit soort aanvallen. De les die managers kunnen trekken, is dat je echt gevoelige informatie – wachtwoorden, salarissen, contracten – moet versleutelen en apart moet bewaren van de centrale dataopslag. Dat was bij Sony Pictures niet het geval.

Naast reputatieschade heeft Sony Pictures een vertrouwencrisis op te lossen. Zie de koele omhelzing van filmdiva Angelina Jolie toen zij per ongeluk haar vriendin Amy Pascal tegenkwam.

De affaire zal zeker een verkillend effect hebben. In Hollywood is het nu al jaren standaardpraktijk om scripts vooraf aan de Chinese censor voor te leggen: de Chinese filmmarkt is de snelst groeiende ter wereld. Seth Rogen prees eerder Amy Pascal omdat ze „de ballen had” zijn film uit te brengen, filmstudio’s zullen nu niet snel politiek brisante films maken over landen die zich niet aan fatsoensregels houden. Hollywood kan weer op zoek naar nieuwe filmschurken.