‘Een vrachtwagen die 200 km rijdt, stoot evenveel CO2 uit als een containerschip van China naar Europa’

Dat stond afgelopen zaterdag in een column in NRC Weekend

illustratie Martien ter Veen

De aanleiding

nrc.next-lezer Rietje van den Hengel koopt zo veel mogelijk lokale producten. Dat doet ze om het milieu te sparen. Door het langere transport leidt alles wat van ver komt tot meer CO2-uitstoot, zo redeneert ze. Tenminste, zo redeneerde ze tot ze afgelopen weekend een artikel in NRC Weekend (€) las, over de filosofie van het eten. Daarin stond het volgende: ‘lokaal staat overigens ook niet per definitie gelijk aan duurzaam. Een vrachtwagen die in Europa 200 kilometer aflegt, stoot evenveel CO2 uit als een containerschip tijdens zijn reis van China naar Europa’.

Daar ging Van den Hengels redenering dus. „Als de stelling waar is, trek ik al mijn exotische kookboeken weer uit de kast”, schrijft ze aan nrc.next. Hoog tijd dus om uit te zoeken of het klopt.

Waar is het op gebaseerd?

Dat vragen we na bij kookcolumnist Janneke Vreugdenhil, de auteur van het artikel. Zij schreef het stuk naar aanleiding van een boek van de Britse denker Julian Baggini. In Deugden van de tafel behandelt hij volgens Vreugdenhil zo’n beetje alle vragen die iemand over eten kan stellen. Over CO2-uitstoot bij transport van voedsel schrijft Baggini: „Eén onderzoek kwam tot de conclusie dat ‘een containerschip tijdens zijn hele reis van China naar Europa evenveel CO2 uitstoot als een grote vrachtwagen tijdens een rit van 200 kilometer in Europa’. In een noot verwijst Baggini naar een onderzoek op de website van de World Shipping Council, een belangenvereniging voor rederijen. Daar is de bewering dus op gebaseerd.

En, klopt het?

Baggini blijkt de conclusies van het onderzoek op de site verkeerd te hebben opgenomen in zijn boek. Op de site staat: „de gehele containerreis van China naar Europa staat wat betreft de uitstoot van CO2 gelijk aan zo’n 200 kilometer vervoer per vrachtwagen in Europa”. In zijn boek heeft Baggini het niet over containers, alleen over CO2-uitstoot van vrachtwagens ten opzichte van die van containerschepen. En dat maakt nogal wat uit, stellen Pieter Hammingh en Gerben Geilenkirchen van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Waar een gemiddelde truck een laadvermogen heeft van 10 tot 25 ton, heeft een flink containerschip een laadvermogen van 40.000 tot 150.000 ton. Bij het varen van al dat gewicht van China naar Europa (zo’n 22.200 kilometer van Shanghai naar Rotterdam) komt vele malen meer CO2 vrij dan bij vrachtvervoer over land van 10 tot 25 ton over 200 kilometer. Daarvoor hoeven ze niet eens een berekening te maken. De bewering afgelopen weekend is dus onwaar.

Maar hoe zit het dan met wat Baggini waarschijnlijk bedoelde? Dat het vervoer van een container over zee van China naar Europa qua CO2-uitstoot gelijk staat aan het vervoer van diezelfde container per vrachtwagen over een afstand van 200 kilometer. Volgens het PBL kan dat waar zijn. Hammingh en Geilenkirchen hebben dit berekend per ton vervoerde goederen, omdat een container niet zoveel zegt over het gewicht dat wordt vervoerd. De bewering kan voor een ton vervoerde goederen waar zijn als gebruik wordt gemaakt van de grootste en meest efficiënte containerschepen ter wereld en van een onzuinige, kleine vrachtwagen met een lage beladingsgraad. „Ga je uit van de meer gemiddelde containervloot en efficiëntere, grotere vrachtwagens dan kan de CO2-uitstoot voor één ton goederen tijdens een reis van China naar Nederland gelijk zijn aan de uitstoot van een vrachtwagen die diezelfde ton goederen vervoert over wel 3000 kilometer”, mailen ze. Nog even voor de cijferfetisjisten: in beide gevallen gaat het dan om zo’n 180.000 gram uitgestoten CO2 per ton vervoerde goederen voor de hele reis (uitgaande van 8 gram per ton per kilometer bij het containerschip en 60 gram per ton per kilometer bij de vrachtwagen).

Conclusie

De bewering is onwaar. Zonder berekening kunnen milieudeskundigen al wel zeggen dat een containerschip van China naar Europa veel meer CO2 uitstoot dan een vrachtwagen over 200 kilometer. Gekeken naar de uitstoot per hoeveelheid vervoerd gewicht, wat waarschijnlijk werd bedoeld, kan de bewering onder zeer gunstige omstandigheden kloppen.