Als de stad beeft en er doden vallen

De dag na het besluit van minister Kamp broeit het in Groningen. Bewoners en bestuurders zijn boos.

Protest tegen gaswinning in Groningen. Een paar honderd mensen liepen gisteravond mee in een fakkeloptocht door het centrum van de provinciehoofdstad. Ze vrezen voor hun veiligheid. Foto Kees van de Veen

Een studentenhuis aan de Celebesstraat in Groningen, de laatste septemberavond van dit jaar. Jelmer Potkamp, hij studeert accountancy, staat met twee huisgenoten op het balkon. Ze doen een drankje. Totdat er, boem, voegranden uit de gevel vallen.

Een brok beton valt op het hoofd van de twintigjarige student. Lieten de stukken los door de aardbeving die middag? Op de zevende verdieping van de Hanzehogeschool raken scholieren overstuur. Er valt een computerscherm op de grond. Glas springt uit een raam. De schok heeft een kracht van 2,8 op de schaal van Richter.

Minister Henk Kamp (Economische Zaken, VVD) draait een beetje aan de gaskraan om de stad Groningen te ontzien. Het Staatstoezicht op de Mijnen verwacht dat zo het aantal aardbevingen daar terugloopt, zoals dat ook in Loppersum het geval lijkt. Maar „een acceptabel risiconiveau” kan de toezichthouder niet garanderen. De bodem blijft beven.

Dat stelt Ruud Vreeman voor het „moeilijkste probleem” in zijn veertienjarige burgemeesterscarrière. De aardbevingen zijn de dichtbebouwde stad (200.000 inwoners) binnengekomen. Er staan kwetsbare ziekenhuizen, scholen, monumenten. Flats, bruggen, bejaardenhuizen. Paniek wil hij niet zaaien, zegt hij, „maar je moet wel eerlijk zijn: doden en gewonden kunnen we niet uitsluiten”.

En dan is het aan de burgemeester „om onveilige situaties zo snel en zo veel als mogelijk te voorkomen”. Alleen, hoe doe je dat? Gasbevingen zijn terra incognita. Een handboek bestaat niet. Normen om gebouwen te versterken ontbreken. Om over geld niet te beginnen. Minister Kamp erkent de stad nog niet als aardbevingsgebied. Vreeman: „De minister probeert ons probleem klein te praten.”

Groningen mort de dag na het gasbesluit. Bewoners en bestuurders voelen zich in de steek gelaten. Het ongeduld groeit. Het ‘wingewest’ heeft schoon genoeg van de gaswinning. „Kamp is een ramp”, scanderen zo’n driehonderd demonstranten in een fakkeloptocht. De minister gaat minder gas winnen, maar is dat genoeg? Welk risico lopen de Groningers? Wie geeft ze hun veiligheid terug?

Studentenmeisjes verkleed als elfjes sluiten aan. Iedereen hoopt een glimp op te vangen van de minister. Hij beloofde zijn besluit aan de Groningers uit te leggen. Maar Henk Kamp laat zich op straat niet zien, nergens in het aardbevingsgebied. Wel schuift hij aan in een televisiedebat met voorgeselecteerd publiek. En hij zou ’s ochtends twee gedupeerde gezinnen hebben bezocht, fotografen mochten een plaatje schieten.

Tussendoor eist burgemeester Vreeman in een gesprek met de minister een onderzoek naar de meest kwetsbare gebouwen in zijn stad. Het universiteitsziekenhuis, hogeschoolgebouwen en het Forum moeten als de wiedeweerga worden versterkt. De topmannen van de Hanzehogeschool, de Rijksuniversiteit Groningen en UMCG zetten zijn eis kracht bij. Half januari, verwacht het viertal, ligt er een plan van aanpak. Wie gaat betalen? Vreeman: „Het is evident dat de Nederlandse Aardolie Maatschappij voor alle kosten door aardbevingen opdraait. Zij veroorzaken de bevingen.”

Overigens, waarschuwt de burgemeester, ‘een gebouw aardbevingsbestendig maken’ betekent niet dat het blijft (be)staan. „Het betekent dat er geen slachtoffers vallen. Over dat scenario moeten we in gesprek. Maar het risico bestaat dat je de reputatie van de stad op het spel zet. Het is een dun koordje waarover we lopen. De stad is de economische motor van het noorden. Ziekenhuis en universiteit staan op internationale ranglijsten.”

Hoe is het afgelopen met de student die het stuk beton op zijn hoofd kreeg? Hij liep een hersenschudding op en kampt nog steeds met concentratieproblemen. Op advies van zijn ouders en met hulp van een letselschadespecialist dient hij een schadeclaim in.