Onderwijs is het oorlogsfront in Turkije

De zomer vind ik eigenlijk te warm in Turkije, en te vol met toeristen. Maar ik heb een heel plezierige herinnering aan Alanya in mei – de temperatuur precies goed, ruimte op het strand en een koel glas witte wijn. U misschien een cocktail? En dan zinkt de zon langzaam, langzaam in zee.

Nou, komend jaar kan dat nog wel lukken. Daarna wordt het twijfelachtig. Warm bier. Ondrinkbare cocktails. De Turkse nationale onderwijsraad heeft de minister van onderwijs namelijk zojuist geadviseerd studenten aan de hotel- en toerismescholen niet langer te onderwijzen hoe ze alcoholische dranken moeten serveren. Ook moeten stages in hotels en restaurants waar alcohol wordt geschonken worden verboden. Want dat brengt jonge moslims maar in verleiding.

De minister heeft al gezegd dat de adviezen precies stroken met de plannen die hij in voorbereiding heeft. Het is een klein en veelzeggend onderdeel van de adviezen die de onderwijsraad heeft geproduceerd. Verplicht godsdienstonderwijs vanaf het eerste jaar van de basisschool – denk maar aan uw zesjarige. Godsdienstles op de kleuterschool haalde het niet. Wel moeten kleuters leren wat paradijs en hel inhouden, en worden ze doordrenkt met liefde voor God. Ook adviseert de raad (tenminste op religieuze scholen) invoering van het Ottomaanse Turks als verplicht vak – de taal van de vroegere elite die met Arabische en Perzische woorden is doorspekt en het Arabische alfabet gebruikt. Vader des vaderlands Atatürk voerde in 1928 een taalhervorming door en verving het Arabische schrift door het Latijnse.

Het aantal religieuze scholen groeit overigens snel. De laatste drie jaar zijn 1.500 gewone middelbare scholen in imam-hatip-scholen getransformeerd. Waar is het secularisme gebleven? Sluipt buurman kalief naar binnen? Laat president Erdogan straks zijn baard staan? Marcheert het Turkse leger op de maat van de jihad? Nee, niet de kalief. Kijk maar naar de invoering van het Ottomaans – volgend jaar of zo vast ook op gewone middelbare scholen. Dat dramt Erdogan, Turkijes Poetin, door als nationalist: hij wil de Turken weer verbinden met hun Ottomaanse wortels. Met zijn taalhervorming heeft Atatürk volgens hem „feitelijk onze halsslagader doorgesneden”.

Maar Erdogan is wel een islamitische nationalist. Bijna drie jaar geleden kondigde hij al aan: „We gaan een vrome generatie grootbrengen.” Erdogan moet u altijd meteen op zijn woord geloven. Onderwijs is het oorlogsfront, en Atatürk en zijn seculiere republiek zijn ontegenzeggelijk aan de verliezende hand. De machteloze oppositie beschuldigt de president ervan een hersenloze generatie te produceren, die gehoorzaam haar leiders volgt. Erdogan ziet een massa gelovigen die hem in staat gaat stellen zonder tegenspraak zijn grootse visioenen te realiseren.

Niet de kalief, niet Saoedi-Arabië, laat staan de islamitische republiek Iran als gids. Nee, Turkije moet het baken worden in de stormachtige islamitische wereld.