Nog minder gas, en dan die veiligheid

Minister Kamp overviel de Groningse bestuurders met zijn gasbesluit. Nu liggen ze op ramkoers.

Meetlocatie in Zeerijp, gemeente Loppersum, waar gaswinningsbedrijf NAM de daling van de bodem boven het Groningen-gasveld registreert. Foto ANP

Henk Kamp stuurde het mailtje gisteren aan het eind van de ochtend. Of de Groningse bestuurders nog die dag naar Den Haag willen komen – de commissaris van de koning, de gedeputeerde en de burgemeesters van twaalf aardbevingsgemeenten. De minister van Economische Zaken (VVD) hoopt hen rond half zeven op zijn ministerie te ontvangen.

De bestuurders reageren verrast. Zou de minister voorafgaand aan de presentatie van zijn gasbesluit toch het gasakkoord dat ze in januari sloten willen openbreken? Of wil hij hun de pas afsnijden? De commissaris van de koning, de burgemeester van Groningen en de gedeputeerde liggen op ramkoers. De PvdA’ers staan op het punt de noodklok te luiden bij Nieuwsuur en in de regionale krant.

Henk Kamp koos voor de vlucht naar voren toen hij gisteravond zijn gasbesluit wereldkundig maakte. Hij nam de regie in eigen hand en bracht de boodschap zelf, op zijn voorwaarden. Eerst overrompelde hij de bestuurders, daarna deed hij zijn verhaal in de journaals van RTL en NOS en ten slotte informeerde hij de rest van de journalisten in een persconferentie op zijn ministerie.

Fact of life

De minister schroeft de gaswinning in Groningen een beetje terug, de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) mag komend jaar niet 42,5 miljard kuub aardgas winnen maar 39,4 miljard. Vooral in het zuiden van het gasveld, bij Hoogezand-Sappemeer, wordt aan de kraan gedraaid. Het Staatstoezicht op de Mijnen heeft „aanwijzingen dat seismische activiteit mogelijk regelbaar is”. Zo hoopt Kamp gasbevingen in de stad zoals op 30 september te voorkomen.

Die beving deed de minister van Economische Zaken aanvankelijk af als een „fact of life”. Maar de schok werd tot in het stadshart gevoeld en leidde tot een nieuwe politieke realiteit. Het aardbevingsgebied bleek groter: het aantal potentiële gedupeerden is verdrievoudigd, net als het aantal gebouwen. Om maar te zwijgen van de vele ‘kwetsbare objecten’ die de stad telt: ziekenhuizen, scholen, monumenten, flats, bruggen, en bejaardenhuizen.

Gaswinningsbedrijf NAM moet daarom van Kamp haast maken met het versterken van 42.900 woningen en gebouwen. „Komend jaar worden 3.000 huizen en gebouwen worden verstevigd en het jaar erna 5.000.”

Maar de Groningse bestuurders hebben daar geen enkel vertrouwen in. Hoe versterk je gebouwen als daarvoor nog geen normen zijn? Kunnen alle huizen blijven staan? En beseft de minister wel hoe ingrijpend het is?

Gedeputeerde William Moorlag: „Er is nog geen huis verstevigd opgeleverd. We zitten op dood spoor.”

Het akkoord dat de gemeenten, provincie afgelopen januari sloten met het ministerie en NAM moet worden opengebroken, vindt de commissaris van de koning. Met burgemeester Ruud Vreeman pleiten ze voor een Deltaplan dat Groningen beter beschermt tegen gaswinning. Met aan het hoofd een Rijkscommissaris die boven alle partijen staat.

Maar op het ministerie van Economische Zaken vertelde de minister de Groningers opnieuw dat hij van een Deltaplan niks wil weten. De bestuurders voelen zich geschoffeerd. Waarom luistert de minister niet naar hun zorgen? Hoe wil hij dan bouwen aan draagvlak voor gaswinning? Daar heeft hij hen toch voor nodig? Bij het ter perse gaan van deze krant zouden ze een persconferentie geven. Ze overwegen een gang naar de Raad van State, de hoogste bestuursrechter, zoals ook bewonersorganisatie GBB wil. Dat wordt de ultieme botsproef voor het gasbesluit van minister Kamp.

Intussen volgt vandaag een eerste confrontatie met de Groningers. Henk Kamp zou zijn gasbesluit vanmiddag in het aardbevingsgebied komen toelichten, net als hij deed in januari dit jaar. Toen werd hij in Loppersum onthaald op tomaten, tractoren en Groningse vlaggen. Voor vanavond staat in de stad een fakkeloptocht gepland.