De Russen zijn geschokt, maar van blinde paniek of een bankrun is geen sprake

De prijzen stijgen snel, Moskovieten steken hun spaargeld in westerse waar.

„Daar gaat onze wintervakantie in Oostenrijk”, zucht Jelena Kotsjoreva. Het is een paar minuten voor vier en het elektronische bord dat de valutakoersen weergeeft in het Sberbank-filiaal aan de Tverstraat, hartje Moskou, geeft 99,05 roebel voor een euro aan.

Begin november kocht het gezin Kotsjoreva (vader, moeder, zoon en dochtertje) de vliegtickets Moskou-München, vice versa. Ook werd alvast een hotel geboekt in het skioord Lermoos. Voor tien dagen, vanaf 2 januari. Kotsjoreva: „Toen we reserveerden, deed een euro precies 54 roebel. Dat was net te behappen. Nu dreigt onze vakantie dubbel zo duur uit te vallen. Onbetaalbaar.”

Gisteren verloor de roebel in minder dan 24 uur ruim 20 procent van zijn waarde. Nadat de koers maandag al 10 procent was gedaald.

De Russen zijn geschokt, maar van blinde paniek of een massale run op euro’s en dollars is evenwel geen sprake. Ze ondergaan de huidige, spectaculaire koersval vrij gelaten. De meesten van hen hebben in hun leven al een paar heftige financiële crises meegemaakt.

Nergens in Moskou zijn zoveel bankfilialen en wisselkantoren als in de Tverstraat. Maar bij Rosbank, Unicredit, Raifeissen, MDM, Bin Bank, Bank Trust, Bank van Moskou, Gazprombank, Globex Bank, Credit Europa en al die andere spaar- en kredietinstellingen, is het business als normaal. Geen rijen voor de deuren, geen opgefokte klanten, geen duw- en trekwerk bij de balies.

In het filiaal van Sberbank, de onbetwiste marktleider in Rusland, is het deze middag wel drukker dan normaal. Maar dat komt vooral, zegt Kostjoreva, „doordat veel mensen, net als ik, een poos blijven hangen om te volgen wat de roebel doet”.

Baksteen

Zakken, dus. Als een baksteen. En dat treft menig Rus hard. Zij die hun salaris ontvangen in roebels maar hun appartement kochten met een dollarhypotheek, bijvoorbeeld. Jarenlang profiteerden ze van een relatief lage rente en een sterke roebel. Nu treft de constructie hen als een boemerang in het gezicht. Banken willen een dollarhypotheek wel oversluiten, maar dan tegen een zwaar gedevalueerde roebel en een extreem rentetarief.

Bij de fruitafdeling van supermarkt Kopejka, het Petrovka Zijstraatje, staart Antonina Rebrova, een krasse dame van begin zeventig, met open mond naar de prijskaartjes. Witte druiven uit Moldavië voor 190 roebel per kilo, peren uit Abchazië voor 160, golden delicious appelen uit Turkije voor 150 roebel. Rebrova: „Kosjmar, een nachtmerrie!”

Een week geleden, verzekert Rebrova, waren de vruchten twintig procent goedkoper. Vlees en vis („schandalig duur en van slechte kwaliteit”) heeft ze al maanden geleden van haar menu gehaald. Trauma’s van de crises van eind jaren ’80 eind jaren ’90 komen bij Rebrova weer boven. „Toen ging het met de roebel toch ook zo snel bergafwaarts?”

Van hyperinflatie, zoals destijds, valt vooralsnog niets te bespeuren. Maar de devaluatie van de roebel wakkert wel forse prijsstijgingen aan. Levensmiddelen, kleding en auto’s werden tussen augustus en begin december gemiddeld zo’n 15 procent duurder, berekende de radiozender Bizniz FM. Direct na Nieuwjaar wordt, ook voor spullen van eigen bodem, een minstens zo grote prijssprong verwacht.

BMW, Mercedes, Audi

Veel Russen zien de bui kennelijk hangen en proberen nog snel hun slag te slaan. Bij de drie Moskouse vestigingen van het Zweedse Ikea, was het dinsdagavond „een complete chaos”, schreven bezoekers op sociale media. Geruchten over op handen zijnde prijsverhogingen per 18 december, leidden bij het Scandinavische woonwarenhuis tot overvolle parkeerplaatsen, enorme rijen bij kassa’s en een bezorgdienst die het werk niet meer aankon.

Russen die het zich kunnen veroorloven – en dat zijn er verrassend veel – schaffen dezer dagen ook nog gauw even een nieuwe, westerse of Japanse auto aan. BMW, Mercedes en Audi meldden de voorbije weken recordverkopen. Volgens persbureau Bloomberg schoot de verkoop van de Porsche Cayenne en de Lexus met respectievelijk 55 en 63 procent omhoog. Roebelprijzen van geïmporteerde auto’s zullen door de dure dollar, yen en euro binnenkort minimaal 20 procent stijgen, verwachten kenners. Vandaar.

Wie bij Major of Avilon terecht wilde, komt te laat. Beide autodealers, die behoren tot de grootste van Moskou en omstreken en vrijwel alle populaire merken leveren, van Kia tot Mercedes, kondigden gisteravond voor onbepaalde tijd een „time out” aan. Tot de roebel is gestabiliseerd, zullen ze geen nieuwe auto’s meer verkopen.

Dure dollar

De tegen het einde van het jaar gewoonlijk toch al kooplustige Russische consument maakt intussen nog meer haast dan normaal met de aanschaf van westerse waar. Zelfs in de gewoonlijk zo stille boetiek van het Amerikaanse kledingmerk Levi’s , aan het Poesjkinplein, kan de verkoopster, zij staat in haar eentje, de toeloop van klanten nauwelijks aan.

Levi’s-spijkerbroeken kosten er nu minder dan vierduizend roebel, omgerekend minder dan 45 euro, volgens de koers van dinsdagavond. „De prijzen zijn nog niet aan de dure dollar aangepast”, verklaart verkoopster Joelja. „Bovendien is het eindejaarsuitverkoop, met kortingen van 20 tot 50 procent. Het is nu topdrukte, ja. Ik vrees alleen dat het hier doodstil wordt in januari.”