De Russen kunnen steeds minder kerstinkopen doen

de roebel De Russische munt daalt de afgelopen maanden sterk in waarde. De lage olieprijs is een oorzaak, maar volgens premier Medvedev komt de lage koers ook door de economische sancties van Europa en de VS.

Kerstinkopen in een warenhuis in Moskou. Door de stijgende inflatie kunnen Russen in verhouding minder kopen. Foto AP

1 Waarom is de roebel bezig aan zo’n sterke duikvlucht?

De koers van de roebel wordt voor een deel beïnvloed door de prijs van olie. De oliesector is volgens cijfers van de Wereldbank namelijk goed voor bijna 14 procent van de hele Russische economie, en de staat van een economie werkt op zijn beurt vaak weer door in de waarde van een munteenheid.

Dat de prijs van een vat olie in de afgelopen maanden ongeveer is gehalveerd, heeft nu zijn weerslag op de koers van de roebel. Maandagavond leverde een euro ongeveer 80 roebel op en gisteren daalde de koers zelfs even naar 100 roebel per euro. De Russische munt is ongeveer half zo veel waard als in september.

2 Voor wie is dat een probleem?

De goedkope roebel is om te beginnen vooral een probleem voor de Russen zelf. Door de dalende koers worden goederen uit het buitenland steeds duurder en stijgt de inflatie. De lonen van Russische werknemers stijgen echter niet met de inflatie mee, waardoor zij in verhouding steeds minder kunnen kopen.

De dalende waarde van geld heeft ook gevolgen voor mensen die spaargeld op de bank hebben staan of een leuk pensioen hebben opgebouwd. Hun kapitaal wordt in verhouding namelijk steeds minder waard. Maar ook bedrijven die naar Rusland exporteren lopen gevaar, omdat Russen hun producten mogelijk niet meer kunnen betalen, waardoor ze omzet mislopen.

3 Wat doet Rusland tegen de dalende koers?

In een poging de neergang van de roebel te stoppen, heeft de Russische centrale bank gisternacht een stevige renteverhoging doorgevoerd. Banken die bij het instituut willen lenen, moeten nu 17 procent rente betalen. Begin deze week was dat nog 10,5 procent en amper twee maanden geleden zelfs 8 procent.

Door de rente te verhogen, hoopt de centrale bank dat ook de rente voor huishoudens en bedrijven toeneemt, waardoor zij hun geld op de bank laten staan. Dan zou de hoeveelheid roebels in omloop afnemen. Daardoor worden producten in verhouding duurder, waardoor er een einde komt aan de val van de roebel.

Voorwaarde is wel dat sparen iets oplevert. De roebel daalt echter sneller in waarde dan de centrale bank met hoge rentes kan opvangen. Tot veel succes heeft de renteverhoging dan ook nog niet geleid. Na een kleine stijging zakte de roebel in de loop van de dag namelijk verder weg.

4 Wat zou er dan moeten gebeuren?

De rente al te lang op dit hoge tarief laten, lijkt geen optie. Hoge rente maakt het voor bedrijven namelijk onaantrekkelijk om te investeren, omdat zij minder gemakkelijk geld kunnen lenen. Een gebrek aan investeringen gaat vervolgens weer ten koste van de economische groei, die toch al niet zo sterk is.

Een ultiem middel dat Rusland zou kunnen inzetten is het kunstmatig vastzetten van de wisselkoers. Het gevaar van een vast wisseltarief bij de centrale bank is echter dat zowel Russen als buitenlanders hun kapitaal het land uit sluizen. Dat zou kunnen leiden tot een tekort van dollars en andere vreemde valuta in Rusland, terwijl het land die munteenheden juist veel gebruikt voor de import van goederen.

Een vaste koers heeft dan ook alleen zin als Rusland ook het kapitaalverkeer aan banden legt. Het land zou in zo’n geval controleren hoeveel geld de grens passeert en een limiet stellen aan de hoeveelheid dollars die Rusland mogen verlaten. In feite komt de import in zo’n geval aan banden te liggen.

5 Is er een verband met de economische sancties tegen Rusland?

Ja, volgens de Russische premier Dmitri Medvedev wel. Doordat Russische banken en enkele staatsbedrijven sinds begin dit jaar niet meer op de westerse markten voor kapitaal kunnen aankloppen, komen er via die weg geen nieuwe dollars het land binnen. Dat heeft Rusland „tientallen miljarden dollars” gescheeld, zo zei Medvedev tegen persbureau Reuters.

Nu ook de opbrengst van de olieverkoop stokt, komen de dollarbiljetten dus in kleinere aantallen binnen dan eerder. Die ontwikkeling leidt ertoe dat het aanbod van roebels verhoudingsgewijs toeneemt. Voor de wisselkoers van de Russische munt is dat funest.