Crisis in Kampen kan voorbode zijn van meer onrust

De SP in Kampen liet het college vallen. Is dit het begin van een reeks „vallende wethouders”?

Sybren Gerlofsma (60) zegde zijn logistieke baan bij Post NL op, stopte met de boekhandel die hij dertig jaar runde en legde zijn functie neer als SP-Statenlid in Overijssel. Want begin mei dit jaar werd hij wethouder, portefeuille zorg, namens de SP in Kampen.

Nu, nog geen acht maanden later, zit hij werkloos thuis. Het college in Kampen viel afgelopen week. Het is niet zomaar een val: het is het eerste gemeentebestuur dat sneuvelt door de naderende decentralisaties en bezuinigingen in de zorg.

Gedoe over het schrappen van de huishoudelijke hulp, daar draaide het om. Niet eens vanwege die rechtszaak in Dantumadeel, Friesland. Die gemeente werd vorige week teruggefloten door de rechter om het integraal schrappen van de schoonmaakhulp per 1 januari. Kampen wilde het anders doen: de hulp zou niet prompt, maar pas per 1 juli worden geschrapt. En alle zevenhonderd ontvangers van de hulp zouden eerst een persoonlijk gesprek met de gemeente krijgen. Zouden ze de hulp niet kunnen betalen, was er écht geen behulpzaam familielid beschikbaar, dan zou de gemeente bijspringen met geld vanuit de bijzondere bijstand. „De allerzwaksten zouden hulp houden.”

Gerlofsma dácht dat er unaniem steun was voor het plan. Hij had maandenlang aan zijn plan geschaafd: gesproken met burgers en zorgverleners. En toen lag ineens zijn eigen fractie dwars. „Ik was volslagen verrast.”

Fractievoorzitter Richard Boddeus: „In onze verkiezingscampagne zei de SP: op de zorg gaan we niet bezuinigen. Mensen die van zorg afhankelijk zijn, hebben op ons gestemd. Als je zo’n punt dan niet kunt binnenhalen, waarom zit je dan nog in het college?” De SP stemde als enige partij tegen het collegeplan.

Gerlofsma zegt dat de positie van de fractie voortkomt uit „druk van de landelijke SP”. Boddeus zegt dat hij contact heeft gehad met „allerlei SP’ers. Ook met Kamerleden. Maar er is niets van bovenaf opgelegd.” SP-Kamerlid Tjitske Siderius zegt dat er geen sprake is van „instructie aan lokale afdelingen”, wel van „regelmatig telefonisch contact.” En het SP-standpunt is dat het „wegbezuinigen” van de huishoudelijke zorg leidt tot „vereenzaming” en „verwaarlozing”. „Daar kan de SP geen verantwoordelijkheid voor nemen.”

De onrust over de naderende decentralisaties beperkt zich niet tot Kampen. De burgemeester van Menterwolde, Eduard van Zuijlen (GroenLinks), kreeg maandagavond een ‘motie van treurnis’ toebedeeld, omdat hij het oneens was met een raadsmotie over het in vaste dienst nemen van mensen uit de sociale werkplaats. Veel te duur, volgens hem. Het college stemde toch voor, en de burgemeester blijft aan. In andere gemeenten steggelt de politiek over de juiste interpretatie van de rechterlijke uitspraak over het schrappen van de huishoudelijke hulp, zoals in Stadskanaal en De Bilt.

Volgens Marcel Boogers, hoogleraar regionaal bestuur in Twente, kan de val van het college in Kampen weleens een „voorbode” zijn van „meer vallende wethouders”. „De decentralisatie is een omstreden operatie. Partijen zullen het niet laten er een partijpolitiek punt van te maken.” Met als gevolg, zegt Boogers: de intrede van „principiële” politiek in de gemeente, die juist draait om „pragmatiek”. „Hoe meer landelijke partijen zich er tegenaan bemoeien, hoe kleiner de ruimte voor pragmatische, lokale oplossingen.”