Coalitie in crisis na afwijzing zorgwet in Eerste Kamer

Regeringspartijen VVD en PvdA hebben gisteren de hele avond crisisoverleg gehouden, nadat de Eerste Kamer onverwachts een belangrijke wet van minister Schippers (Volksgezondheid, VVD) had verworpen.

Bij het overleg waren premier Rutte (VVD), vicepremier Asscher (PvdA), minister Schippers en de fractievoorzitters Zijlstra (VVD) en Samsom (PvdA) betrokken.

Schippers’ voorstel voor de beperking van de vrije artsenkeuze sneuvelde door de tegenstem van drie PvdA-senatoren. Gisteravond laat was binnen de top van de coalitie nog geen oplossing gevonden.

In het voorstel van Schippers hoeven zorgverzekeraars straks alleen nog maar de zorg te vergoeden van behandelaars waarmee ze een contract hebben. Dat betekent dat verzekerden niet meer in alle gevallen hun eigen arts kunnen kiezen. Schippers heeft herhaaldelijk verklaard dat ze deze wet beschouwt als een hoeksteen van haar beleid om de groei van de zorgkosten te beteugelen.

PvdA-senatoren Adri Duivesteijn, Marijke Linthorst en Guusje ter Horst keerden zich bij een hoofdelijke stemming tegen de zorgwet. Een in allerijl ingelast noodoverleg met Schippers en vicepremier Lodewijk Asscher (partijgenoot van de drie) kon de drie senatoren niet op andere gedachten brengen. De coalitie en de ‘constructieve’ oppositie van D66, ChristenUnie en SGP heeft in de Eerste Kamer een meerderheid van één zetel – voor de zorgwet waren alle PvdA-senatoren nodig.

Eerste Kamerlid Ter Horst (PvdA) zei na afloop tegen vergroting van de macht van de zorgverzekeraars te zijn. „Ik stem met mijn eigen geweten, zonder last of ruggespraak”. Partijgenoot Linthorst vond dat „allerlei randvoorwaarden” in Schippers’ voorstel „nog niet geregeld” waren, maar verklaarde open te staan voor een „nieuw voorstel”.

Na de stemming in de Eerste Kamer kwam de top van de coalitie meteen bijeen voor crisisberaad op het Torentje. PvdA-leider Diederik Samsom en VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra erkenden allebei dat de coalitie nu een „probleem” heeft en zeiden naar een oplossing te zoeken.

Bronnen in de VVD zeiden gisteravond binnen 24 uur een oplossing te willen vinden, anders is er een kabinetscrisis. Bij de PvdA werd benadrukt dat een oplossing waarschijnlijk langer op zich zou laten wachten. De constructieve oppositie was gisteravond telefonisch bij het overleg betrokken.

In de Eerste Kamer was veel kritiek op de tegenstem. D66’er Thom de Graaf sprak over „de Nacht van Wiegel, maar dan met drie daders” – verwijzend naar VVD-senator Hans Wiegel die in 1999 een kabinetscrisis veroorzaakte door tegen het correctief referendum te stemmen. ChristenUnie-senator Roel Kuiper noemde de afwijzing „politiek ernstig”.