Wat je over de duikvlucht van de roebel moet weten

Foto AFP

Voorlopig lijken de pogingen de daling van de waarde van de roebel te stoppen op niets uit te draaien.

Vijf vragen over de duikvlucht van de Russische munt.

1. Waarom is de roebel bezig aan zo’n sterke koersval?

De koers van de roebel wordt voor een deel beïnvloed door de prijs van olie. De oliesector is volgens cijfers van de Wereldbank namelijk goed voor bijna 14 procent van de hele Russische economie, en de staat van een economie werkt op zijn beurt vaak weer door in waarde van een munteenheid.

Dat de prijs van een vat olie in de afgelopen maanden ongeveer is gehalveerd, heeft nu zijn weerslag op de koers van de roebel. De Russische munt is nu ongeveer half zo veel waard als in september.

2. Voor wie is dat een probleem?

De goedkope roebel is om te beginnen vooral bezwaarlijk voor Russen. Door de dalende koers worden goederen uit het buitenland steeds duurder en stijgt de inflatie. De lonen van Russische werknemers stijgen echter niet met de inflatie mee. Ook spaargeld op de bank en pensioenen worden steeds minder waard.

Maar ook bedrijven die naar Rusland exporteren lopen gevaar, omdat Russen hun producten mogelijk niet meer kunnen betalen, waardoor ze omzet mislopen. Apple stopte de online verkoop:

3. Wat doet Rusland tegen de dalende koers?

Een stevige renteverhoging. Banken die bij de Russische Centrale Bank willen lenen, moeten nu 17 procent rente betalen. Begin deze week was dat nog 10,5 procent en amper twee maanden geleden zelfs 8 procent.

Waarom grijpt de Russische Centrale bank zo hard in? John Authers van Financial Times:

Door de rente te verhogen, hoopt de centrale bank dat ook de rente voor huishoudens en bedrijven toeneemt, waardoor zij hun geld op de bank laten staan. In zo’n geval zou de hoeveelheid roebels in omloop afnemen. Daardoor worden producten in verhouding duurder, waardoor er een einde komt aan de val van de roebel.

Voorwaarde is echter wel dat sparen iets oplevert. De roebel daalt echter sneller in waarde dan de centrale bank met hoge rentes kan opvangen.

4. Wat zou er dan moeten gebeuren?

De rente al te lang op dit hoge tarief laten, lijkt geen optie. Hoge rente maakt het voor bedrijven namelijk onaantrekkelijk om te investeren, omdat zij minder gemakkelijk geld kunnen lenen. Een gebrek aan investeringen gaat vervolgens weer ten koste van de economische groei, die toch al niet zo sterk is.

Een ultiem middel dat Rusland zou kunnen inzetten, is het kunstmatig vastzetten van de wisselkoers. Het gevaar van een vast wisseltarief bij de centrale bank is echter dat zowel Russen als buitenlanders hun kapitaal het land uit sluizen. Dat zou kunnen leiden tot een tekort van dollars en andere vreemde valuta in Rusland, terwijl het land die munteenheden juist veel gebruikt voor de import van goederen.

De roebel vs. de dollar

De roebel vs. de dollar. Foto EPA / Karl-Josef Hildenbrand

Een vaste koers heeft dan ook alleen zin als Rusland ook het kapitaalverkeer aan banden legt. Het land zou in zo’n geval controleren hoeveel geld de grens passeert en een limiet stellen aan de hoeveelheid dollars die Rusland mogen verlaten. In feite komt de import in zo’n geval aan banden te liggen.

5. Is er een verband met de economische sancties tegen Rusland?

Ja, volgens de Russische premier Dmitri Medvedev wel. Doordat Russische banken en enkele staatsbedrijven sinds begin niet jaar niet meer op de westerse markten voor kapitaal kunnen aankloppen, komen er via die weg geen nieuwe dollars het land binnen. Dat heeft Rusland “tientallen miljarden dollars” gescheeld, zo zei Medvedev tegen Reuters.