Senaat verwerpt plan beperking vrije zorgkeuze, PvdA-fractie wil praten

De Eerste Kamer heeft zojuist tegen de afschaffing van het recht op vrije artsenkeuze gestemd. Onverwacht stemden drie PvdA-senatoren tegen, waardoor zorgverzekeraars niet een polis mogen gaan aanbieden waarin alleen behandelingen worden vergoed die zijn gedaan door specialisten met wie ze een contract hebben.

Minister Edith Schippers van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VVD) tijdens de stemming in de Eerste Kamer over het beperken van de vrije artsenkeuze. Foto ANP/Martijn Beekman

De Eerste Kamer heeft vanmiddag voor onrust gezorgd in de coalitie door tegen de afschaffing van het recht op vrije artsenkeuze te stemmen. Onverwacht stemden drie PvdA-senatoren tegen, waardoor zorgverzekeraars niet een polis mogen gaan aanbieden waarin alleen behandelingen worden vergoed die zijn gedaan door specialisten met wie ze een contract hebben.

Het niet doorgaan van het wetsvoorstel van minister Edith Schippers van Volksgezondheid (VVD), dat sneuvelde met 38 stemmen tegen en 33 stemmen voor, komt als een verrassing. Het was een van de pijlers van het zorgakkoord dat eerder dit jaar werd gesloten. Al de hele avond is de top van de twee coalitiepartijen bijeen voor een spoedberaad. Daarbij zijn zo nu en dan ook de ‘bevriende’ oppositiepartijen - D66, ChristenUnie en SGP - aanwezig.

De gehele PvdA-fractie in de Eerste Kamer is volgens fractievoorzitter Marleen Barth bereid te praten met minister Schippers en overtuigd dat het mogelijk moet zijn om tot een oplossing te komen. Naar verwachting gaat het overleg nog de hele avond door. De Tweede Kamer heeft om uitleg gevraagd en verwacht vanavond een brief van de minister-president.

Twitter avatar thijsniemant T Niemantsverdriet VVDer Loek Hermans: we hebben nu een probleem (in de coalitie). We zijn in gesprek. #vrijeartsenkeuze #crisis
Twitter avatar thijsniemant T Niemantsverdriet Mijn vermoeden is dat niet alleen Schippers maar ook C3 partijen D66 CU heel boos zijn over verwerping #vrijeartsenkeuze. staken hun nek uit

PvdA-senatoren stemmen tegen

In het voorjaar wist Schippers steun te verzamelen van D66, ChristenUnie en SGP. Vandaag werd echter duidelijk dat het plan, dat voor een wijziging van artikel 13 van de Zorgverzekeringswet moest zorgen waarin de vrije artsenkeuze wordt gegarandeerd, het mogelijk niet ging halen. Een aantal PvdA-senatoren twijfelden of ze moesten instemmen met het wetsvoorstel en vroegen op het laatste moment meer uitleg over de details.

Ministers Schippers en Asscher en staatssecretaris Martin van Rijn van Volksgezondheid (PvdA) probeerden de Senaatsleden nog te overtuigen, maar uiteindelijk stemden Adri Duivesteijn, Marijke Linthorst en Guusje Ter Horst toch tegen. Volgens NRC-redacteur Enzo van Steenbergen is dat dapper:

“Het is best dapper om zo’n besluit terug te fluiten. Eerder was er wel discussie, want de PvdA was historisch gezien altijd tegen een verandering van de wet. Maar dit plan was onderdeel van het zorgakkoord. Wellicht heeft het ermee te maken dat alle drie de senatoren volgend jaar stoppen als senator. Daardoor voelden ze zich misschien minder gebonden aan de partijpolitiek en hebben ze deze beslissing genomen.”

Twitter avatar DominiqueHeyde Dominique v.d. Heyde De enige reden waarom dit niet onmiddellijk tot een crisis in de coalitie leidt is dat de drie tegenstemmers allemaal stoppen als senator.

Ter Horst heeft inmiddels gereageerd. “Het was een moeilijke afweging”, zei ze tegen ANP.

“Maar de positie van de zorgverzekeraars is al heel stevig en heeft geen extra versterking nodig. Een Senator moet op basis van het eigen geweten een inhoudelijk oordeel vellen, zonder daarbij te veel na te denken over de politieke gevoeligheden of financiële consequenties.”

Minister Schippers sprak vlak voordat ze het topoverleg inging van “een heel grote teleurstelling”.

“De grote vraag is wat ons nu te doen staat.”

Branchevereniging Zorgverzekeraars Nederland zei in een reactie “teleurgesteld” te zijn. Tegen BNR Nieuwsradio twijfelde voorzitter André Rouvoet openlijk aan het zorgakkoord:

“Wij hebben anderhalf jaar geleden met heel veel partijen afspraken gemaakt in een zorgakkoord. Daar is nu voor ons een essentieel deel uitgesloopt. Dus voor ons is nu vooral de vraag of het nog zin en nut heeft om met die akkoorden door te gaan.”

‘Ingegeven door angst’

Het besluit van de drie Senaatsleden is mogelijk ingegeven door de angst die bestaat in de medische wereld voor de macht van de zorgverzekeraars. Die macht is al niet gering. Zo moeten ze zowel zorg inkopen als controleren en beoordelen of de zorg goed verstrekt wordt. Als dat niet het geval is, moet die zorg voortaan niet meer ingekocht worden. Dat geeft de verzekeraars de macht om te kunnen sturen welke zorg, artsen en ziekenhuizen ze kiezen, zegt Van Steenbergen.

“Het is een emotioneel argument dat hier speelt. Nu al kunnen zorgverzekeraars redelijk sturen naar wie het geld gaat in de medische wereld. Artikel 13 van de Zorgverzekeringswet geldt als een vangnet voor het kiezen van je eigen zorg. En ook al zeiden verzekeraars dat ze een groot aanbod wilden blijven bieden, toch waren veel mensen bang dat het vangnet dreigde te verdwijnen, puur omdat het in theorie zou kunnen als dit wetsvoorstel was aangenomen.”

Natura- en restitutiepolis

Het wetsvoorstel moest er volgens het kabinet voor zorgen dat de kwaliteit van de zorg in Nederland verbeterd wordt zonder dat de prijs van die zorg stijgt. Zorgverzekeraars moesten daarvoor twee polissen aan gaan bieden: een restitutiepolis en een naturapolis. De duurdere restitutiepolis geeft de verzekerde vrije keuze van arts en ziekenhuis. De naturapolis doet dat tegen een gereduceerd tarief niet, al geldt dit alleen voor medische specialisten. Voor zorg dichter bij huis, zoals huisartsen, bleef vrije keuze mogelijk. Het voorstel moest minister Schippers wegens een efficiëntieslag een miljard euro opleveren voor de begroting van 2016.

Twitter avatar Evansteenbergen Enzo van Steenbergen Wetsvoorstel over ‘vrije artsenkeuze’ was al ingeperkt: huisartsen, fysio etc. werden al ontzien, maar dat was de Eerste Kamer niet genoeg.

Lees meer over de macht van de zorgverzekeraars in eerder gepubliceerde artikelen van NRC Handelsblad: Grijpt de verzekeraar de macht? 6 stellingen over de vrije artsenkeuze (€) en Zorgverzekeraar heeft wat uit te leggen (€).