Hooligan en held van ‘Taksim’ vindt levenslang krijgen een eer

Fans van voetbalclub Besiktas komen vandaag voor de rechter voor ‘terrorisme’.

Foto Hollandse Hoogte

Ayhan Güner (42) stond bekend als een hooligan. Totdat hij deelnam aan de massale anti-regeringsprotesten in Istanbul vorig jaar zomer. Nu ben ik een terrorist”, zegt hij spottend. Hij zit op een van de houten bankjes van zijn theehuis in het centrum van de wijk Besiktas. Het is de wijk van de gelijknamige voetbalclub die voor hem boven al het andere in het leven gaat.

Güner is één van 35 leden van de Carsi (Markt), de harde kern van Besiktas-supporters die zijn aangeklaagd wegens hun rol in de Gezi-protesten op het Taksim-plein van vorig jaar. Ze worden vervolgd als terroristen die een criminele organisatie zouden hebben gevormd en een staatsgreep probeerden te plegen. Daarvoor kunnen ze alle 35 levenslang krijgen. Vandaag begint de rechtszaak.

Meer dan 5.500 mensen zijn volgens Amnesty International aangeklaagd voor deelname aan Gezi. Sommigen alleen vanwege kritische tweets. In veel gevallen zijn ze na de eerste hoorzitting al weer vrijgesproken.

De Besiktas-supporters lijken een speciale behandeling te krijgen. Mogelijk omdat ze door een aantal stunts de helden van het Taksimplein werden. Toen de politie hardhandig ingreep met waterkanonnen en traangas, ‘leenden’ de Carsi een grote gele graafmachine. Gefilmd door talloze mobiele telefoons schoven ze onder luid gejuich één van de pantserwagens met waterkanon aan de kant.

Voetbalhooligans die zich met politiek gaan bemoeien (Servië 2000, Egypte 2012) jagen machthebbers angst aan. Ze zijn georganiseerd, invloedrijk en niet bang voor klappen. Zo’n honderdduizend mensen gaven op 8 juni 2013 gehoor aan een oproep op de website ForzaBesiktas voor een solidariteitsmars naar het Taksimplein, ook supporters van de rivaliserende clubs Fenerbahçe en Galatasaray. De menigte trok met vlaggen en vuurwerk door de straten, vlak langs het kantoor van de premier, dat ook in Besiktas zit.

Verrassing

De omvang van de protesten was een verrassing voor iedereen in Turkije, inclusief de regering. „Erdogan voelde zich buitengewoon kwetsbaar”, vertelt Emma Sinclair-Webb van mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch. „Maar dat is geen excuus om iets wat je niet aanstaat dan maar te betitelen als een poging om je uit de macht te zetten.”

Sinclair-Webb noemt de beschuldiging van een staatsgreep ‘belachelijk’. De onderzoekster maakt zich zorgen over de onafhankelijkheid van de rechtsstaat in Turkije. „Dit laat zien hoe de regering de aanklagers en rechtbanken onder druk zet om wraak te nemen op de demonstranten.” De aanklager neemt het regeringsstandpunt vrijwel letterlijk over, zegt Sinclair-Webb. Daarin verandert een onschuldig groepje milieuactivisten in een gevaarlijke machtsbeluste en gewelddadige menigte. Het buitensporige optreden van de politie speelt geen rol in de escalatie.

De aanklacht zorgt intussen ook voor spanningen binnen de club. De Besiktas Jimnastik Kulübü zelf heeft geen politieke kleur, maar de ‘Carsi’ zijn links en anarchistisch. Hun leus: ‘wij zijn tegen alles’. De Carsi noemen zich naar de bazaar in het hart van de wijk, waar een standbeeld van de clubadelaar staat. Uitwedstrijden worden gekeken in de restaurants rond de vismarkt.

Een jaar geleden lekte een opname uit van een telefoongesprek van premier Erdogan met de voorzitter van de voetbalclub, Fikret Orman, tijdens de Gezi-onrust. Als Orman zijn supporters niet terug in hun hok zou weten te krijgen, dan zou het nieuwe stadion voor Besiktas nooit afkomen, dreigde Erdogan.

Ayhan Güner spuugt bijna als hij de naam van de clubvoorzitter uitspreekt. „Hypocriete lafaard. Ja-knikker en spion voor de regering, die graag overheidsopdrachten voor zijn eigen bouwfirma wil.” Nadat de bouw van het stadion aan de Bosporus een tijd lang stil lag, worden er nu al stoeltjes op de tribunes gemonteerd.

Advocaat Nazif Koray Kirca, zelf ook Besiktas-fan en vriend van de Carsi, verdedigt Güner en 16 andere verdachten. In zijn kantoor in het centrum van Besiktas liggen ordners met in totaal 3.600 pagina’s: de aanklacht. Het bewijs is zwak, zegt Kirca. Hij somt op: „Wat gasmaskers, vuurpijlen, een niet-werkend geweer. En opnames van telefoongesprekken die weinig voorstellen.” De zaak zou gemakkelijk te winnen moeten zijn, maar dit is ‘politiek’. „Dit kan voor alle 35 een leven lang in de gevangenis betekenen.”

Ayhan Güner praat kalm over de gebeurtenissen in de zomer van 2013 en zijn mogelijke berechting. Als hij schrijft, verandert hij iedere ‘A’ in een anarchistenteken, net als in het logo van Carsi.

„We hebben het juiste gedaan”, zegt hij. „Aanvankelijk waren we een soort bemiddelaars. Want we hadden ervaring met traangas en contacten bij de veiligheidsdiensten. Later stonden we naast de tieners, want die kwamen op voor hun rechten. Als ik daar levenslang voor krijg, is dat een eer.”