Wie was Man Haron Monis, de Iranïër die zeventien Australiërs gijzelde?

Man Haron Monis geboeid nadat hij is veroordeeld wegens het versturen van haatbrieven aan de nabestaanden van Australische militairen die deelnamen aan internationale operaties. EPA / Sergio Dioniso

Er is geen God behalve Allah en Mohammed is zijn boodschapper. Een vlag met die tekst moesten gijzelaars in een café in Sydney vandaag omhooghouden van hun gijzelnemer, volgens een politiebron de Iraanse zelfverklaarde geestelijke Man Haron Monis. Wie was hij?

Aan het eind van de middag (Nederlandse tijd) viel de politie het café binnen en kwam de gijzeling ten einde. Drie mensen, onder wie Monis zelf, kwamen om door geweervuur. In totaal hield de gewapende Monis zeventien mensen vast, van wie er vijf mensen vanochtend al uit het café liepen.

Monis (50, ook bekend als Mohammad Hassan Manteghi) werd in Iran geboren en vroeg in 1996 asiel aan in Australië. Hij vluchtte na een aanvaring met het Iraanse regime, zo vertelde hij ABC News in 2001. Dat regime zou zijn vrouw en kinderen onder huisarrest hebben geplaatst. Volgens Monis, die zichzelf de titel Sjeik Haron gaf, werd zijn gezin gegijzeld. Hij woonde in het zuiden van Sydney, in Bexley North.

Monis was bekend bij de politie

Monis was geen onbekende van de politie; integendeel. Driehonderd uur werkstraf kreeg hij opgelegd voor het versturen van haatbrieven naar nabestaanden van Australische militairen die omkwamen bij internationale operaties. Zo stuurde hij een brief naar de families van twee militairen die in Afghanistan werden gedood in 2007 en 2008. Ook stuurde hij in 2009 een brief aan de familie van een militair die omkwam bij het bombardement op het Mariott Hotel in Jakarta in 2007. Monis stuurde de brieven met hulp van zijn vriendin. Volgens hem waren het een soort condoleancekaarten, maar dan “op zijn manier”. Monis zei in de rechtbank dat zijn brieven politiek gemotiveerd waren, dat ze bedoeld waren om de families ervan te overtuigen dat de Australische militaire betrokkenheid in Afghanistan een slechte zaak is.

Een nabestaande die zo’n haatbrief ontving, verklaarde destijds:

“We zaten die brieven te lezen, die gemaakt leken om ons te steunen, maar deze man beschuldigde mijn echtgenoot ervan een kindermoordenaar te zijn geweest. En hij dicteerde mij hoe ik mijn kinderen moet opvoeden. Het was eng.”

De afgelopen jaren bracht Monis verschillende verklaringen naar buiten waarin hij zei onschuldig te zijn. Hij vocht door tot bij het hooggerechtshof, maar verloor. Vrijdag zag hij een poging de zaak nog eens voor de rechter te krijgen mislukken.

Seksueel misbruik en moord

En er was meer. In november vorig jaar werd hij beschuldigd van medeplichtigheid aan de moord op zijn 30-jarige ex-vrouw, moeder van twee kinderen. Zij werd in april 2013 doodgestoken en vervolgens in brand gestoken. De huidige vriendin van Mosin - met wie hij de haatbrieven verstuurde - wordt ervan verdacht de moord te hebben gepleegd.

In april van dit jaar werd Monis bovendien beschuldigd van aanranding van een 27-jarige vrouw in West-Sydney in 2002. Kort na dit nieuws werd hij nog van veertig andere seksuele geweldszaken beschuldigd. Hij zou het misbruik hebben gepleegd vanuit een gebouw waar hij opereerde als “spiritueel genezer”. In advertenties in lokale kranten voor zijn diensten schreef hij verstand te hebben van astrologie, numerologie, meditatie en zwarte magie.

Twee mannen bidden in het zakelijke district van Sydney Australië voor gegijzelden en hun familie. Dit was hun eerste gebed van de ochtend. Hun tweede gebed richtten ze op moslims, in de hoop op een vredige afloop. AP / Glenn Nicholls

Eenzame wolf

Ondanks zijn bekendheid bij de politie werd Monis beschouwd als een marginale figuur in de islamitische gemeenschap van Sydney; als een eenzame wolf. Vorige week nog schreef hij op zijn website dat hij zich had bekeerd tot de soennitische islam (voorheen was hij shi’itisch). Die website is inmiddels uit de lucht gehaald. Maar hij leek bij beide groeperingen geen aansluiting te hebben. Shi’itische leiders in Sydney zouden de politie hebben verzocht onderzoek te doen naar zijn claim een vooraanstaande geestelijke te zijn. En door de soennitische gemeenschap werd hij genegeerd. Monis had vermoedelijk ook geen banden met terreurgroep Islamitische Staat (IS); hij was alleen geïnteresseerd in dat gedachtegoed.

Monis lijkt zelf te zijn geradicaliseerd, uit woede op de Australische regering. Op zijn uit de lucht gehaalde website schreef hij dingen als:

“Man Haron Monis, bekend als sjeik Haron, is bekend als islamitisch geestelijke en activist. Hij wordt continu aangevallen door de Australische regering en de media sinds hij zijn politieke brievencampagne startte in 2007. Zijn kinderen zijn door de regering bij hem weggenomen en hij mag ze niet eens bezoeken of bellen.”

“De zaken tegen hem zijn in werkelijkheid politiek gemotiveerde zaken tegen een moslimactivist, het zijn geen strafzaken. De seksuele aanklachten tegen deze activist zijn gelijk aan de aanklachten tegen Julian Assange, die ook politiek gemotiveerd zijn.”

De Australische premier Tony Abbott zei dat de gijzelnemer (hij noemde geen naam) al lange tijd bekend is bij de autoriteiten. “Hij had een lange geschiedenis van geweldsdelicten, extremisme en mentale instabiliteit”.

Een voormalig advocaat, Manny Conditsis, omschreef zijn cliënt als een eenzaam figuur, die niets te verliezen had.

“Zijn ideologie is zo sterk en krachtig dat zij zijn gezond verstand en objectiviteit bezoedelt.”

Dit profiel is gebaseerd op artikelen van The Guardian en The Sydney Morning Herald over Man Haron Monis.

Lees ook in nrc.next: ‘Een afschuwelijke dag in het Lindt Chocolat Cafe in Sydney’ (€) van onze correspondent Melle Garschagen.