Nationaliseer kerncentrale Borssele

Energiebedrijf Delta in Zeeland zit met de kerncentrale Borssele in z’n maag. Nationaliseer eindelijk die centrale, schrijft Peer de Rijk.

illustratie Frederick Deligne

Duitsland is in rep en roer over het besluit van de energiereus Eon om zijn fossiele en nucleaire activiteiten af te splitsen en onder te brengen in een separaat bedrijf. Dat gaat volgend jaar naar de beurs en zal het naar verwachting zo slecht doen dat het al gauw door de overheid gered zal moeten worden. Een uitgestelde nationalisatie dus. Dat heeft te maken met de schuldenlast. Vooral de kerncentrales drukken zwaar; het gaat tientallen miljarden kosten om die veilig te sluiten, te ontmantelen en het radioactieve afval op te bergen. Eon verdient aan zijn atoomstroom nooit meer genoeg om dat te kunnen betalen.

Kijken we naar Nederland. Het Zeeuwse energiebedrijf Delta verkoopt stroom en gas. Het is mede-eigenaar van de kerncentrale Borssele (70 procent; de rest is in handen van het Duitse RWE). Als een van de weinige energiebedrijven in Nederland is Delta ook actief in de afvalverwerking en waterzuivering en biedt het internet en telefonie aan.

Belangrijker: Delta beschikt over een fysiek netwerk voor stroomdistributie. Dit is bijzonder; samen met Eneco is Delta het enige bedrijf dat tot nu toe de druk vanuit Europa en van de Nederlandse regering om te ‘splitsen’, heeft weerstaan.

Het bedrijf heeft het zwaar. Aan de aandeelhouders wordt minder of geen dividend uitgekeerd, en dat hakt erin want de aandeelhouders zijn de provincie Zeeland en vrijwel alle gemeenten in die provincie. Een slecht renderend Delta heeft meteen invloed op de gemeentelijke begrotingen. Opeens komen kleinere gemeenten geld tekort.

Bij de Zeeuwse aandeelhouders van Delta is veel onzekerheid en chagrijn over de slechte resultaten van het bedrijf. Op 18 december aanstaande komen de aandeelhouders bijeen om over de situatie te praten. Het is tijd voor een radicale ingreep.

Het onderdeel dat elektriciteit produceert – met de kerncentrale Borssele, een kolencentrale met bijstook van biomassa en een windpark – draait verlies. Dit komt doordat de kerncentrale vorig jaar lang stilstond (maandkosten: 10 miljoen euro) alsmede door de lage elektriciteitsprijzen.

De andere takken leveren wel een positief rendement, samen zeker 40 miljoen per jaar. Maar het energiebedrijf verliest ongeveer net zo veel. Het bedrijf gaat gebukt onder een zware schuldenlast. Om de kerncentrale ‘Fukushimaproof’ te maken moet tussen de 200 en 400 miljoen euro worden geïnvesteerd. Dit zou voor 2017 moeten gebeuren. Onlangs heeft Delta uitstel gekregen van minister Kamp (Economische Zaken). Er is geen geld beschikbaar en lenen is voor Delta steeds duurder geworden. Bovendien is de toekomst van het bedrijf onzeker; binnenkort beslist de rechter of het alsnog zijn fysieke netten moet afstoten. Gebeurt dat, dan is het einde oefening voor Delta.

Het bedrijf zoekt al een paar jaar naar een uitweg. Maar fusie- of overnamepartners zijn niet in Delta’s kerncentrale geïnteresseerd. Die wordt steeds meer een blok aan het been. Ook internationale partijen met belangstelling lopen tegen een barrière op: van de politiek mag een kerncentrale niet in buitenlandse, private handen komen. Het is immers geen koekjesfabriek.

In de nabije toekomst doemt nog een groot probleem op. Dat is de ontmanteling van de kerncentrale, die nog tot 2033 mag blijven draaien. Niemand weet hoeveel dat gaat kosten; er is wereldwijd nog geen ervaring opgedaan met sterk radioactief besmette reactoren die zestig jaar hebben gefunctioneerd. Borssele zet geld opzij voor ontmanteling en opslag van het afval. Dat geld gaat in een pot en moet uitgroeien tot een fonds dat voldoende is voor over twintig jaar. Afgelopen jaar is dit fonds kleiner geworden in plaats van groter. Als in 2033 blijkt dat er onvoldoende geld is gespaard, is de overheid aan zet.

Is er een uitweg?

Laten we in elk geval proberen Delta te behouden voor Zeeland. Laat de overheid haar verantwoordelijkheid nemen: nationaliseer de kerncentrale en stop deze in een bad bank-constructie. Delta kan opkrabbelen en zich op de toekomst richten.

De overheid kan dan wellicht tot de conclusie komen dat sluiting van de kerncentrale de beste oplossing is: minder risico op ongelukken, minder kernafval, minder financiële lasten voor toekomstige generaties.