Alleen Sudan kan de witte neushoorn nog van uitsterven redden

Najin, een van de vijf overgebleven noordelijke witte neushoorns, op haar reservaat in Kenia. AP / Ben Curtis

Op de brede schouders van de Keniaanse witte neushoorn Sudan rust een loodzware taak. Na het overlijden gisteren van het enige andere overgebleven mannetje van zijn nagenoeg uitgestorven soort, is hij de enige die nog voor nakomelingen kan zorgen. Pogingen om Sudan aan de vrouw te helpen, zijn echter tot dusver op niets uitgelopen. Alleen reageerbuisbevruchting lijkt de noordelijke witte neushoorn nog te kunnen redden.

Nog vier vrouwtjes en een mannetje

Door de dood van de 44-jarige Angalifu in de dierentuin van San Diego zijn er, voor zover bekend, nog vijf noordelijke witte neushoorns over, zo meldt persbureau AP. Naast Sudan zijn dat alleen maar vrouwtjes: Najin en Fatu in een Keniaans reservaat, Nola uit het Amerikaanse San Diego en Nabire, die in een dierentuin in het noorden van Tsjechië leeft.

Al decennia wordt de noordelijke witte neushoorn, een ondersoort van de witte neushoorn, met uitsterven bedreigd. Stropers hebben het al meer dan een eeuw voorzien op de diersoort, die van oorsprong vooral in Midden-Afrika leefde, maar nu niet meer in het wild voorkomt.

Verzorger Zachariah Mutai voert Fatu, een van de mogelijke partners voor Sudan. Foto AP / Ben Curtis

Dertig jaar geleden ook al bijna uitgestorven

Eind jaren ’60 waren er nog tweeduizend noordelijke witte neushoorns. Het ging mis in de jaren ’80. In vier jaar tijd slonk de populatie naar slechts vijftien in 1984. Aan het einde van vorige eeuw was dat aantal door een fokprogramma van onder meer het Wereld Natuur Fonds weer iets gestegen, naar iets meer dan twintig.

Vanaf dat moment had de noordelijke witte neushoorn kunnen beginnen aan een opmars, zoals zijn zuidelijke soortgenoot. De zuidelijke witte neushoorn was eind 19de eeuw namelijk bijna uitgestorven. Door het dier te beschermen, is dat aantal volgens cijfers van het Wereld Natuur Fonds opgelopen naar bijna twintigduizend stuks.

Gevaar van inteelt groot

Anders dan de zuidelijke witte neushoorn werd de noordelijke variant echter minder goed beschermd tegen stropers, die de hoorn van het dier onder meer verkopen voor het maken van dolken of om in vermalen vorm te dienen als traditioneel medicijn. En de kans dat de diersoort er nu nog weer bovenop komt, is volgens wetenschapredacteur Lucas Brouwers van NRC Handelsblad erg klein:

“Als er nog maar zo weinig over zijn, is het eigenlijk einde verhaal. Mocht het al lukken om te fokken of kunstmatig te insemineren, dan bestaat het gevaar van inteelt. De noordelijke neushoorn heeft ook een heel andere startsituatie dan de zuidelijke destijds, want daarvan waren er nog twintig in het wild over.”

Toch hebben wetenschappers de noordelijke soort nog niet opgegeven, schrijft AP. Aangezien Sudan bij eerdere pogingen weigerde te paren, zetten ze nu in op een reageerbuisbevruchting. Mogelijk maken ze daarbij zelfs gebruik van een zuidelijke draagmoeder, in de hoop dat de noordelijke witte neushoorn ooit weer net zo opbloeit als de zuidelijke soort.

Bekijk ook de documentaire van de Britse televisiemaker Stephen Fry, die hij in 2009 over de noordelijke witte neushoorn maakte: