Plunder het ontbijtbuffet en 4 andere stellingen over eten

Breakfast brunch with many dishes Foto iStock

Soms lijkt het wel of we in december niets anders doen dan eten en drinken. Maar zelfs gezellig en lekker eten gaat een keer vervelen. Dat is het moment waarop Julian Baggini je komt redden. Baggini, de Britse denker die een boek schreef over de filosofie van het eten. In Deugden van de tafel behandelt hij zo’n beetje alle vragen die je je vandaag de dag kan stellen over eten.

Vijf stellingen ontleend aan Baggini’s boek:

1. Vleeseters hebben meer respect voor dieren dan vegetariërs

Een veel gehoord argument voor vegetarisme is dat de mens niet mag beslissen over leven en dood. Maar als dat zo zou zijn, mag je ook geen virussen en bacteriën doden, of kakkerlakken verdelgen.

Voor veel vegetariërs is de vraag dan ook: kunnen dieren pijn lijden? Pijn is voor Baggini een tijdelijk onaangenaam gevoel. Lijden duurt langer, een opeenstapeling van pijn, waarvoor geheugen vereist is en een besef van toekomst. Een wild dier of een fatsoenlijk gefokt boerderijdier dat snel en efficiënt gedood wordt, ervaart pijn, maar lijdt niet.

Een lammetje is dus geen “baby in schaapskleren”, maar een vertegenwoordiger van zijn soort. Een dier. En de natuur wil nu eenmaal dat de ene soort door de andere wordt opgegeten.

“Door de bereidheid te doden en te eten, tonen we de bereidheid tot acceptatie van het feit dat de dood nu eenmaal bij het leven hoort.”

2. Hippe volkstuintjes houden de vooruitgang tegen

Zelfvoorzienend is de trend en lokaal eten is bijkans een religie. Toegegeven, voedsel van dichtbij is vaak verser en dus al snel lekkerder. Maar niet altijd, en sommige producten laten zich nu eenmaal niet in ons klimaat verbouwen. Lokaal staat overigens ook niet per definitie gelijk aan duurzaam. Een vrachtwagen die in Europa 200 kilometer aflegt, stoot evenveel CO2 uit als een containerschip tijdens zijn reis van China naar Europa.

Volgens Baggini is het een misvatting te denken dat we sterker worden door autarkie, door onafhankelijkheid. We worden juist sterker door onderlinge afhankelijkheid. Handel spreidt risico’s, verbroedert en zorgt ervoor dat ideeën en ervaringen worden uitgewisseld.

3. Zij die het ontbijtbuffet plunderen, verdienen respect

Een gedeelde maaltijd kan tot veel vreugde leiden, maar ook tot grote ergernis. Baggini noemt het ontbijtbuffet. Je hebt je vast weleens gestoord aan gretige gasten die zo’n buffet te lijf gaan alsof het hun laatste maaltijd is. Volgens Baggini appelleert de overvloed van het buffet aan ons jager/verzamelaarsinstinct zoveel mogelijk calorieën op te slaan voor tijden van nood.

4. Over smaak valt prima te twisten

Ons proeven wordt beïnvloed door wat we (denken te) weten. Baggini haalt een onderzoek aan waarin studenten vinologie witte wijn te proeven kregen die gekleurd was met rode kleurstof. Niemand proefde dat het witte wijn was, zo sterk was hun overtuiging dat het om rode wijn ging.

Tip voor het kerstdiner: plak een duur etiket op een fles goedkope wijn. Grote kans dat uw gasten zullen zeggen dat hij fantastisch smaakt.

5. Het is de schuld van Ottolenghi dat we niet meer kunnen koken

Nog nooit waren er zoveel recepten in omloop en tegelijkertijd waren er nog nooit zoveel mensen die niet kunnen koken. Volgens Baggini zijn die recepten juist het probleem. Wie kookt volgens een recept, maakt zich afhankelijk van andermans voorschriften.

Wij zijn praktische wijsheid kwijtgeraakt. En die vergaar je door eindeloos dezelfde gerechten te maken, ze te blijven aanpassen, net zo lang tot ze perfect zijn. Dus hup, alle recepten de deur uit. Laten we weer gewoon gaan koken.

Julian Baggini, De deugden van de tafel, een filosofie van het eten, Nieuw Amsterdam, 325 blz.,
24,95 euro