Wie praat, die gaat eraan

Willem Holleeder verlaat de rechtbank van Haarlem met zijn advocaat Stijn Franken. Foto ANP/ Robin van Lonkhuijsen

Justitie ziet Willem Holleeder als de opdrachtgever van de moord op Thomas van der Bijl en Kees Houtman. Zowel Van der Bijl als Houtman spraken jaren terug met de politie over Holleeder en de manier waarop De Neus hen bedreigde. Daarover schreef NRC in 2006. Ze waren bang voor Willem Holleeder, zo bleek: “Ze vermoorden me als ik praat met de politie.”

Door Jan Meeus en Tom Kreling

De Amsterdamse kroegbaas Thomas van der Bijl vertelde de politie hoe Willem Holleeder hem afperste, blijkt uit verklaringen. Daarna werd hij vermoord.

Als kroegbaas en hasjhandelaar Thomas van der Bijl op 6 november 2004 zijn café De Hallen binnenstapt, kijkt hij recht in de ogen van Willem Holleeder. Nog voordat hij de Heineken-ontvoerder gedag kan zeggen, krijgt Van der Bijl een harde klap, achterop zijn hoofd.

Willem Holleeder is laaiend, blijkt uit één van de verklaringen die Thomas van der Bijl tussen januari 2005 en februari 2006 bij de politie aflegt over Holleeder. Die verklaringen, die gisteren (juli 2006, red.) zijn toegevoegd aan het strafdossier tegen Holleeder, werpen een nieuw licht op diens intimiderende praktijken.

Hij mag niet praten

Van der Bijl moet zijn mond houden, zegt Holleeder, terwijl hij toekijkt hoe zijn oude vriend door een handlanger in elkaar geslagen wordt. Van der Bijl had in het openbaar gezegd dat Holleeder verantwoordelijk was voor de liquidatie, in 2003, van Cor van Hout. Van Hout was Holleeders jeugdvriend, zwager én mede-ontvoerder van biermagnaat Freddy Heineken en zijn chauffeur.

Een foto van café De Hallen op de hoek van de Willem de Zwijgerlaan en de Jan van Galenstraat in Amsterdam.

Een foto van café De Hallen op de hoek van de Willem de Zwijgerlaan en de Jan van Galenstraat in Amsterdam. Foto ANP/ Marcel Antonisse

Van der Bijl, laat Holleeder weten, moet het niet in zijn hoofd halen met de politie te praten. “Ze hebben me gezegd dat ze me vermoorden als ik met de politie praat”, vertelt Van der Bijl in zijn verklaringen aan rechercheurs van de Nationale Recherche.

April dit jaar (2006, red.) werd Thomas van der Bijl geliquideerd, in zijn kroeg in Amsterdam-West. Zijn dood lijkt veel op die van twee andere slachtoffers van Willem Holleeder: de Amsterdamse vastgoedhandelaren Willem Endstra en Kees Houtman.

Endstra en Houtman werden, aldus het openbaar ministerie, afgeperst door de bende van Willem Holleeder (die sinds januari vastzit). Net als Van der Bijl spraken Endstra en Houtman met de politie over afpersing, bedreiging en mishandeling door Holleeder. Het einde van de drie mannen heeft macabere overeenkomsten: geliquideerd in maffiastijl.

Hoewel er geen concrete bewijzen zijn dat Holleeder betrokken was bij de drie moorden, is het beeld in het strafdossier duidelijk: wie met de politie praat over diens afpersingspraktijken, is zijn leven niet zeker. De gisteren (2006, red.) toegevoegde, gedetailleerde verklaringen van Thomas van der Bijl versterken het beeld van Holleeder als godfather, die de Amsterdamse onderwereld met harde hand regeert.

De veelbesproken uitzending van College Tour met Holleeder uit 2012:
http://youtu.be/3ZIgZn_kiMQ

De Hallen

Het café van Van der Bijl in Amsterdam-West is sinds kort weer open. Op een doordeweekse middag zitten drie mannen aan de bar. André Hazes zingt. Het interieur is sober. Tafels, stoelen en twee gokkasten in de hoek. Achter de bar hangt een foto waarop Van der Bijl staat, zijn armen om twee jonge vrouwen heen geslagen.
Het café, dat Thomas van der Bijl met zijn vrouw runde sinds 2004, was bekend bij politie en penose. Kees Houtman, goed bevriend met Van der Bijl, kwam er vaak. Ook onderwereld-kopstukken als Willem Holleeder, Cor van Hout en John Mieremet werden er regelmatig gesignaleerd.

Thomas van der Bijl was ook niet zomaar een hasjhandelaar. Hij kende de Heineken-ontvoerders Van Hout en Holleeder goed. Sterker, hij mocht zich lange tijd een goede vriend noemen. Van der Bijl leverde Van Hout en Holleeder in 1984 een vluchtauto, toen de politie het duo ontmaskerde als twee van de vijf ontvoerders van Freddy Heineken en diens chauffeur.

Na de vrijlating van de Heineken-ontvoerders, in 1991, behoorde Van der Bijl tot de inner circle van de misdaadorganisatie die Cor van Hout en Willem Holleeder toen opzetten. Dat blijkt uit telefoontaps in het City Peaks-dossier , een onderzoek uit 1996 naar de activiteiten van Van Hout en Holleeder, waaronder drugshandel.

Willem Holleeder kijkt naar buiten vanuit de rechtbank in Haarlem.

Willem Holleeder kijkt naar buiten vanuit de rechtbank in Haarlem. Foto ANP/ Robin van Lonkhuijsen

Thomas van der Bijl werkt in die periode als chauffeur voor Holleeder en Van Hout. Maar rond 1996 krijgen Holleeder en Van Hout ruzie. Over de reden doen verschillende verhalen de ronde. Holleeder kiest voor een andere crimineel als maatje, John Mieremet. Van der Bijl blijft trouw aan Van Hout, zijn beste vriend. Zo raakt hij betrokken bij de breuk tussen de Heineken-ontvoerders en de verdeling van hun bezittingen: hoerenpanden op de Wallen in Amsterdam en op de Achterdam in Alkmaar.

Een betrokkene uit die tijd legt de politie tijdens het City Peaks-onderzoek uit hoe dat is gegaan. Ahmida B.: “Na de splitsing had Cor van Hout dus Alkmaar samen met Thomas van der Bijl. Willem Holleeder had het resterende gedeelte op de Wallen. Cor van Hout is de baas op de Achterdam en geeft opdrachten aan Thomas van der Bijl.”

Ahmida B. had het bij het rechte eind, blijkt nu uit de verklaringen van Van der Bijl. Ook Van der Bijl vertelt over de ruzie tussen Cor van Hout en Willem Holleeder en de verdeling van hun bezittingen. Over zijn vriendschap met Cor van Hout. En over de afpersing van Kees Houtman door Willem Holleeder.
Het jaar 2003 is een keerpunt in het leven van Van der Bijl. Zijn vriend Cor van Hout wordt vermoord, in Amstelveen. Over de reden is veel gespeculeerd. Holleeder zou erachter hebben gezeten. Maar dat is nooit bewezen. En een schutter is niet gepakt.

“Schiet hem neer, schiet hem neer”

‘Hij moest centen hebben’

Thomas van der Bijl verliest met de dood van Van Hout een belangrijke steunpilaar in het Amsterdamse milieu, zoals hij in de zomer van datzelfde jaar al merkt. Op 9 juni zit Van der Bijl te eten met een groep vrienden, bij zijn strandtent Venice Beach in Zandvoort. Dan komt ene Hugo B. het strand op, samen met een andere, onbekende man. Hugo B. lijkt met Thomas van Bijl te willen praten, maar slaat hem met een stoel op zijn hoofd. “Schiet hem neer, schiet hem neer”, hoort Van der Bijl zeggen als hij bijkomt van de klap.

Hugo B. wilde geld zien, verklaart Van der Bijl later tegenover de politie. “Ik voelde dat hij me ging afpersen. Hij moest centen hebben: 5.000 euro.” Van der Bijl laat doorschemeren dat Hugo B. waarschijnlijk in opdracht van een ander handelde. Wie dat is, vertelt hij niet. “Ik weet verder niks. Misschien ben ik een beetje bang voor mezelf, ben ik bang voor represailles”, aldus Van der Bijl in juli 2003.

Twee jaar later, in zijn gesprekken met de Nationale Recherche, komt het hoge woord eruit. Thomas van der Bijl is sinds het incident in Zandvoort bang voor Willem Holleeder. De Heineken-ontvoerder zou ook hem hebben afgeperst. Uit angst wil hij geen aangifte doen tegen Holleeder, net als Willem Endstra en Kees Houtman dat niet durfden. De geschiedenis laat zien waarom. Wie over Holleeder met de politie praat, moet vrezen voor zijn leven.

Dit artikel verscheen op 11 juli 2006 in nrc.next. Naar aanleiding van de aanhouding van Willem Holleeder hebben we besloten dit stuk uit het archief te halen.

Lees ook andere stukken uit NRC:

- Wie wilde Thomas dood? Een groot stuk naar aanleiding van de verklaringen van de nieuwe kroongetuige in het Passageproces Fred Ros (€).
- Iedereen wijst naar De Neus. Holleeder zou met drie moorden te maken hebben, hoe loopt hij nog vrij rond? (€)
- Hoe Holleeder zich transformeerde van topcrimineel naar sympathieke Jordanees met humor, een stuk uit 2011 (€)