Speculatie drijft de Chinese beurs op

De beurs van Shanghai bereikte de afgelopen weken recordhoogtes. Maar de onderliggende economische groei is zwak.

Wispelturig, koortsachtig, onvoorspelbaar. Chinese aandelenhandelaren, analisten en beleggers zijn het erover eens dat de beurs van Shanghai, die deze week door de Amerikaanse zakenkrant The Wall Street Journal werd uitgeroepen tot de meest profijtelijke aandelenmarkt ter wereld, stalen zenuwen vergt.

Eind vorige week steeg de Shanghaise index van de 300 grootste Chinese ondernemingen met 25 procent, om dinsdag weer in te zakken met 5,4 procent. Vrijdag steeg hij weer 4,1 procent, en zo zigzagde de index naar een slotkoers van 2938 punten. In de hele maand november werd er voor 800 miljard dollar verhandeld, in de eerste tien werkdagen van december al voor 400 miljard dollar.

„Enkele grote en een heel leger aan kleine speculanten drijven de koersen op. Wat op de langere termijn telt, is dat de Shanghaise beurs dit jaar stijgt met 45 procent en het een kwestie van tijd is dat we door de grens van 3.000 punten breken”, legt Hou Yingmin van AJ Securities uit.

Hou houdt kantoor tegenover het nieuwe beursgebouw in Shanghai-Pudong, waar ondanks de opwinding op de markt de rust van een kerkhof heerst. Alle handel verloopt sinds drie jaar elektronisch, de beursvloer is omgebouwd tot een conferentiezaal.

De beurshausse in Shanghai, legt Hou uit, is de eerste plaats een reactie van beleggers op het onverwachte besluit van de Centrale Volksbank om voor het eerst in twee jaar de depositorente met een kwart procentpunt te verlagen naar 2,75 procent en de leenrente met een 0,4 procentpunt naar 5,6 procent. Bij één renteverlaging, die is bedoeld om volgend jaar ook weer uit te komen op een economische groei van 7 tot 7,5 procent, zal het niet blijven verwachten analisten en beleggers.

„De afzwakking van de economie vertaalt zich niet in lagere beurskoersen, op een paar uitzonderingen na. Na de renteverlaging deden vooral banken (zoals CITIC, Bank of China en ICBC), verzekeringsmaatschappijen (zoals Pingan) en luchtvaartmaatschappijen het goed. De laatsten profiteerden ook van de lagere olieprijs, die ervoor zorgt dat hun kosten dalen en hun rendementen stijgen, aldus Hou.

Risico op stevige correctie

De tweede reden voor de beurshausse is de koppeling van de beurzen van Shanghai en Hongkong. Daardoor hebben buitenlandse beleggers deze maand toegang gekregen tot de Chinese beurzen van Shanghai en Shenzhen, waar bedrijven zijn genoteerd waar in Hongkong of elders niet in gehandeld kan worden. „Een probleem is dat de stijging van de koersen geen basis heeft in de echte economie, het risico van een stevige correctie is dus zeker aanwezig”, zegt Hou.

Vrijdag werd opnieuw bevestigd dat de Chinese economische groei afzwakt. Het tempo waarmee de industriële productie groeit zakt in, net als de vraag naar staal en cement en de consumptie van steenkool door de zes grootste elektriciteitsmaatschappijen. Het werk op 40.000 bouwplaatsen is tijdelijk stilgelegd als gevolg van de dalende vastgoedprijzen en 9.000 fabrieken, waaronder ook scheepswerven en staalverwerkende bedrijven, hebben de poorten vorige maand gesloten.

Daar staat tegenover dat de binnenlandse consumptie stijgt, de IT-sector spectaculair blijft groeien en dat er mede door toedoen van internetmarktplaats Alibaba een hele nieuwe economie aan het opbloeien is. De verkopen op Alibaba-dochter Tmall stegen in november met 65 procent en dat beïnvloedt de koersen van transportbedrijven en de banken.

De omvorming van de Chinese economie stemt Hou Yingmin positief voor 2015. Hij verwacht dat de opgang van de Shanghaise beurs zal doorzetten. „Grote en kleine beleggers zien dat hun geld in stenen minder goed rendeert. De huizenprijzen zijn in een jaar met 12 procent gedaald. Vandaar dat zij overstappen naar aandelen, die over het algemeen goedkoper zijn voor een kleine belegger dan een huis of een appartement. Een paar jaar geleden kocht je in Shanghai of Beijing een appartement voor 250.000 euro, tegenwoordig moet je een miljoen euro of meer betalen en weet je niet of je je bezit ook snel weer kan verkopen. Voor de kortetermijnbeleggers is gokken op de opgaande aandelenmarkt dan interessanter”, denkt hij.

Kleine beleggers geruïneerd

Dat verklaart waarom er in de afgelopen drie weken ruim 300.000 nieuwe beleggingsrekeningen zijn geopend bij de handelshuizen en 30.000 slapende rekeningen weer actief werden. Dat is ruim drie maal zoveel als in de eerste 11 maanden van dit jaar en verwacht wordt dat nog deze maand het record aantal nieuwe rekeninghouders van 2011 (bijna 420.000) zal worden gebroken. Daaruit blijkt ook dat de herinnering aan de beursval in 2007 en 2008 vergeten is. Toen daalde de Shanghaise index binnen een jaar van 6.124 naar 1.668 punten, en ruïneerde daarmee in korte tijd tienduizenden kleine beleggers.

Grote zorg van de overheid en de banken is dat 80 procent van de beleggers bestaat uit particulieren met kleine kapitalen en pensioenen. Cijfers zijn er nog niet, maar uit rapportages van banken blijkt dat er op grote schaal geld wordt geleend tegen rentes van 25 tot 30 procent om te kunnen speculeren.