Netwerken met een kerstkaart

Deze week gaan zo’n 130 miljoen kerstkaarten de deur uit. Oubollig of slim, een kaart naar je netwerk?

aSDArjen Born

Zeker drie middagen knutselen, organiseren en plannen. Zoveel tijd is tekstschrijver Nicol Tadema-de Voor (38) uit Lelystad wel kwijt aan haar kerstkaarten voor zakelijke relaties. Twee jaar geleden verstuurde ze wensballonnen – die konden mensen met Oud en Nieuw de lucht in zenden. Het jaar daarna een ‘Wishing Bell’, een belletje dat je moest rinkelen voor geluk. En dit jaar zijn het geluksmuntjes. „Ik heb een kaart laten ontwerpen die bestaat uit een boom van klavertjes vier. Het muntje plak ik dan in de boom.” Als in: pluk het geluk.

Veel reacties krijgt ze niet op haar kaartwen. „Ik krijg elk jaar een handjevol terug.” Waarom ze het dan toch elk jaar doet? „Ik vind het leuk. En het is natuurlijk toch een goed moment om mijn tekstbureau onder de aandacht te brengen. Al is het niet de manier waarmee ik gelijk dikke opdrachten binnensleep.”

Ook Claire Van Vrijberghe de Coningh (25), een marketeer uit Rijsenhout, stuurt dit jaar kaarten naar haar netwerk. 300 maar liefst. „Iedereen met wie ik afgelopen jaar een zakelijke band heb opgebouwd, maar ook potentiële opdrachtgevers of mensen die regelmatig op mijn Twitter of Facebookposts reageren.” Heeft ze het adres niet, dan kijkt ze even in het bestand van de Kamer van Koophandel. Ook zij krijgt niet echt veel reacties. „Ongeveer 20 procent van de mensen laat iets van zich terughoren, denk ik.”

Elk jaar wordt er minder post verstuurd en de populariteit van de kerstkaart slinkt mee. Rond de eeuwwisseling werden er volgens PostNL zo’n 200 miljoen kerstkaarten verstuurd, dit jaar denken ze er 130 miljoen te bezorgen. Een deel daarvan is de zakelijke kerstkaart, al weet niemand hoeveel dat er zijn. De bedoelingen met zo’n kaart zijn duidelijk: de zender hoopt dat ontvanger wat vaker aan hem of haar denkt, of zelfs blij verrast de telefoon pakt en een opdracht uitzet. Een netwerkmomentje in een envelop, eigenlijk.

Een teken van leven

Maar werkt het ook zo? Wat moet je met een kaart van een vage werkrelatie die je eigenlijk maar een paar keer hebt gesproken, maar die je ‘van harte bedankt voor de goede samenwerking’. Of de statige kaart van het loodgietersbedrijf dat je een ‘prettig uiteinde wenst’. Toch is het volgens Nienke Verhoeven, netwerktrainer bij Schouten & Nelissen, al knap dat mensen de kaart dúrven sturen. „Ik ben allang blij als mensen initiatief nemen door iets te laten horen aan hun netwerk. Mensen vinden het vaak heel lastig om contact te onderhouden, een kerstkaart sturen is een makkelijk instapmoment. Het is net wat laagdrempeliger dan de telefoon.”

Want in netwerken zijn Nederlanders niet zo goed. „We denken dat we opdringerig zijn, dat mensen niet op ons zitten te wachten. Of we zijn bang dat ze denken dat we werkloos zijn als we ze zomaar opbellen. Maar om relaties te onderhouden moet je af en toe een teken van leven geven, en een kerstkaart is dan een makkelijke optie.”

Ook organisatieadviseur Tom Scholte, trainer op het gebied van personal branding snapt de charme van de kerstkaart wel: „Het is eigenlijk raar dat we in een cultuur leven waarbij de regel geldt: ‘geen bericht is goed bericht’. Mensen vinden het moeilijk om elkaar complimenten en aandacht te geven, terwijl iedereen het leuk vindt om dat te ontvangen.”

Dus ja, een kerstkaart naar je netwerk is een goed idee. Mits het bij je persoonlijkheid en imago past. Scholte: „Als mensen die jaren niks van je gehoord hebben opeens een kerstkaart krijgen, is dat wat vreemd.” Als je het dan toch doet, pak het dan ook goed aan. „Zie het als een opstapje naar méér. Als je ze nu een kaart stuurt, kun je ze in januari weer even bellen.”

De kerstkaart hang je op en stal je uit

Daniel Janssen is hoogleraar taalbeheersing en communicatie van de Universiteit Utrecht. Hij heeft onderzoek gedaan naar welk medium in welke situatie geschikt is. Je er makkelijk vanaf maken – met een e-card of Facebook-berichtje – heeft geen zin. Want wat blijkt: de kerstkaart willen we per post. „Als zaken sterk relationeel en persoonlijk zijn, willen we het liefst een tastbaar, fysiek communicatiemedium.”

Het bestendigen van een relatie wordt namelijk altijd met fysieke handelingen of objecten gedaan: denk aan omhelzen, handen schudden, cadeaus geven. „Mensen hangen kerstkaarten ook op of stallen ze uit. Dat drukt uit waar de kaart voor staat: een samenzijn, een relatie vieren. Hetzelfde geldt voor overlijdensberichten, die willen we ook per post, zodat we ze neer kunnen zetten met een foto en een kaarsje, als een soort altaar.”

Dat is tegelijkertijd de reden dat je niet té opzichtig moet zijn dat je de kaart puur om zakelijke redenen verstuurt. „Mensen voelen feilloos aan dat je misbruik maakt van iets wat een persoonlijke relatie moet benadrukken.” Als zzp’er nieuwjaarswensen sturen naar mensen met wie je geen band hebt, is dus niet zo’n goed idee. „Dan voelen ze zich bekocht.” Naar je collega’s of baas juist weer wel, want daar heb je al een band mee.

Of stuur kaarten tijdens de vakantie

Denk bij het uitzoeken en schrijven van de kaart vooral aan de ander. Tom Scholte: „Mensen zijn vaak bezig met zichzelf: hoe kunnen ze zichzelf zo goed mogelijk voordoen en presenteren? Maar het makkelijkste is om te denken aan de ánder. Wat zou die willen ontvangen? Waar heeft die behoefte aan?” Zet een compliment op de kaart. Schrijft iets op waar de ander wil horen, niet wat jij wil horen.

En doe een beetje origineel. Een kaart met voorgedrukte tekst en alleen een handtekening wordt niemand blij van. Je zou zelfs kunnen overwegen om de kaart op een ander moment te sturen. Illustrator Sarah-Lotte Rietdijk (32), is bijvoorbeeld gestopt met de kerstkaart. „Ik heb altijd het idee dat ze op een grote hoop belanden.”

Om zich te onderscheiden stuurt Rietdijk nu altijd vanaf haar vakantieadres kaarten. Zelfgemaakt natuurlijk, want het is gelijk een visitekaartje voor haar bedrijf. „Meestal verstuur ik zo’n 120-150 kaarten vanuit het buitenland. Mensen vinden heel bijzonder en ik krijg er ook veel reacties op.”

En dan nog een geruststelling voor de doorgewinterde kerstkaartenhater: je hoeft als ontvanger niet te antwoorden op de gekregen kaarten. Etiquette-expert Gonnie Kleinrouweler: „In familiekring is het netjes om een kaart terug te sturen, maar zakelijk is dat niet aan de orde. Het is een ‘kouwe kaart’, attent, maar het verplicht je tot niks.”

Sturen ze er een cadeautje bij, moet je wel even reageren – mits het een persoonlijk cadeautje is, en geen duidelijke reclame. Maar veel gedoe hoeft dat niet te zijn, volgens Kleinrouweler. „Mag gewoon met een mailtje, hoor.”