De burger wil vast veel stamcelonderzoek

Het woord stamcel dook voor het eerst op in NRC Handelsblad in 1992. En al een jaar later werden er aan die cellen grote beloften verbonden. Dat is nu al 20 jaar geleden. En steevast zijn die beloften in alle jaren erna herhaald. Stamcellen zijn er in soorten en maten, maar de beste zijn de pluripotente: die kunnen zich tot alle denkbare lichaamscellen specialiseren! Levercellen, niercellen, hartspiercellen, longcellen, noem maar op.

De stamcel is het ideale levenselixer. Hij geeft uitzicht op het eeuwige leven – althans op fitte jaren boven de 100. In het ideale geval zou een eigen cel voldoende zijn om een nieuw hart en nieuwe nieren uit te laten groeien. Misschien ook wel een mooi strak huidje op plaatsen waar het verval opvalt. Wie weet.

Hoe staat het er nu mee? Ja, er is werkend nierweefsel, er zijn stukjes lever, er is het begin van netvliesreparatie. Maar nog lang geen organen die bij mensen bruikbaar zijn.

In deze wetenschapsbijlage schrijft Sander Voormolen over een nieuwe doorbraak. Het resultaat van monnikenwerk. Wie wil kan nu opzoeken wat er verandert aan de genactiviteit, de eiwitproductie, de groeicontrole in een cel in de 21 dagen die hij nodig heeft om van een huidcel in een pluripotente stamcel te veranderen.

Waarom moeten we dit weten? Nou, die stamcellen worden altijd beloftevol genoemd, maar ze zijn ook levensgevaarlijk. Nog al wat kanker gedijt bij de gratie van onbeheersbaar delende stamcellen. Wie garandeert dat een orgaan uit versgemaakte stamcellen in een oud lichaam niet doorgroeit tot een tumor? Daar is kennis voor nodig. Er wordt al aan stamcellen geknutseld om dit te regelen. Maar zekerheid heb je pas als je de celmechanismen kent én de eerste patiënten jarenlang gezond blijven met die nieuwe organen uit eigen stamcellen.

Voorlopig is duidelijk dat een overheid die uit is op snelle valorisatie van onderzoek nooit een penning had moeten betalen aan stamcelonderzoek. Dit duurt veel te lang.

En de burger die mag mee praten over onderzoeksonderwerpen? Die wil gezond oud worden. Die wil wél stamcelonderzoek.