Wat doe je hiermee?

Wat moeten winnaars van de Nobelprijs met een plak goud ter waarde van enkele duizenden euro’s? Je kunt hem in ieder geval niet zomaar vervoeren.

Een Nobelprijsmedaille op ware grootte. De metalen plak weegt zo'n 200 gram.

Woensdag zijn de Nobelprijzen uitgereikt in Zweden. Naast een geldbedrag van een miljoen dollar verdelen de laureaten een aantal gouden medailles. Maar wat moeten ze daarmee?

Je bergt hem in ieder geval goed op. De 6,6 centimeter grote plak heeft een kern van groen goud (een legering van goud, zilver en koper) en is bekleed met een laag van bijna puur goud. Hij weegt zo’n 200 gram en de waarde van alleen het edelmetaal is al enkele duizenden euro’s. Echt geschikt voor een plekje op de schouw is de medaille daarom niet.

Nobelprijswinnaar James Watson – die de prijs in 1962 ontving voor de ontdekking van de structuur van DNA – had een replica in huis, terwijl de echte medaille veilig in een kluis lag. Totdat hij het dit jaar welletjes vond. De 86-jarige Watson liet het stuk op 4 december door veilinghuis Christie’s veilen voor 3,8 miljoen euro. Een bedrag dat volgens hem grotendeels naar goede doelen en wetenschappelijk onderzoek gaat. De weerbarstige Watson is de eerste Nobelprijswinnaar die zelf zijn prijs verkoopt. Merkwaardig genoeg liet de steenrijke Russische koper al snel weten de prijs te zullen teruggeven aan Watson, omdat hij het onacceptabel vindt dat de prijs werd verkocht.

Ook het vervoer van de prijs is niet bepaald praktisch. Daar kan Brian Schmidt over meepraten, hij won de Nobelprijs voor de natuurkunde in 2011 voor de ontdekking dat het universum steeds sneller uitdijt. In een blog van Scientific American beschrijft de Australiër een akkefietje dat hij had met de luchthavenbeveiliging toen hij de medaille wilde laten zien aan zijn oma in de Verenigde Staten. Op het moment dat zijn handbagage met de prijs door de scanner ging, zag hij het personeel al vreemd kijken. De massief gouden plak absorbeert vrijwel alle röntgenstraling en verschijnt als een pikzwarte schijf op de monitor. Ze hadden nog nooit een compleet zwart object gezien, vermoedt Schmidt.

Wie heeft u dit gegeven?

„Meneer, er zit iets in uw tas”, liet de beveiliger hem weten. Waarop Schmidt het doosje pakte en liet weten dat dit het waarschijnlijk was. De bewaker vroeg: „Wat zit erin?” „Een grote gouden medaille”, zei Schmidt braaf, die wel in was voor een geintje. De doos ging open en de enigszins verwarde beveiliger vroeg wie dit aan hem had gegeven. „De koning van Zweden”, aldus Schmidt. In alle ernst ging de beambte door met zijn verhoor. „Waarom heeft hij dit aan u gegeven?”

Schmidt: „Omdat ik heb meegewerkt aan de ontdekking van de versnelde uitdijing van het universum.” Op dat moment begon de beveiliger zijn geduld te verliezen, en Schmidt vertelde dat hij een Nobelprijs vervoerde.

Of de negen winnaars van dit jaar hun prijs meekrijgen in hun handbagage is de vraag, maar ze zijn gewaarschuwd.