Waarom Amazon hier geen Invaders from Mars mag verkopen

The File On Thelma Jordon, beeld Amazon.com

Amazon verkoopt dvd’s die het niet zou mogen leveren aan Nederlandse klanten. De grote webwinkel stuit op een kleine, boze auteursrechthebbende: de Nederlandse filmdistributeur Ignite. Na een jarenlang conflict zijn ze er nu bijna uit.

Ignite heeft het auteursrecht op tientallen filmklassiekers van de jaren veertig tot zeventig met daarin sterren als Henry Fonda, Robert Mitchum, Romy Schneider en Frank Sinatra. Denk aan Macbeth van Orson Welles of Invaders from Mars.

https://www.youtube.com/watch?v=Ury5b-qtI1Y

De dvd’s en blu-ray-versies van deze films zijn online te bestellen via Amazon. De webwinkel levert deze schijven aan klanten in de VS en Canada en desgevraagd ook aan Nederlandse kopers.

En dat mag niet, stelt Ignite. Distributie van films wordt per land geregeld; de distributeur koopt van Ignite het recht om dvd’s te verkopen die ‘licensed for US and Canada’ zijn en beschermd met een bijpassende regiocodering. Die mogen niet op de Nederlandse of Europese markt verschijnen; voor die regio’s gelden weer aparte licenties. De grootste webwinkel ter wereld – sinds kort ook actief in Nederland – heeft dus toch zijn beperkingen.

Niet in Nederland

Sinds 2012 probeert Ignite-eigenaar Jan Willem Bosman Jansen (57) Amazon zover te krijgen dat Nederlandse klanten de Amerikaanse dvd’s niet kunnen kopen, bijvoorbeeld door ze te blokkeren op basis van hun locatie. Achter een Nederlandse pc krijg je het product dan niet te zien, of kun je de dvd niet bestellen. Zo schermen bijvoorbeeld online videodiensten als Netflix, Amazon Prime en Uitzending Gemist ook hun bereik af, door te filteren op buitenlandse computeradressen.

Het is de strijd tussen een wereldwijd opererende webwinkel en de sterk gefragmenteerde handel in filmlicenties. Amazon staat niet te springen om te filteren en werkt op z’n zachtst gezegd niet erg mee, aldus Bosman Jansen. Zijn bedrijf Ignite handelt niet in licenties zoals de meeste grotere partijen in deze branche. Ignite is zelf eigenaar van klassieke films, restaureert ze voor high definition gebruik en verandert de catalogus amper.

Principekwestie

De kans lijkt klein dat Nederlanders massaal filmklassiekers zullen kopen via Amazon. Maar het gaat Bosman Jansen om het principe. De beschikbaarheid van dvd’s via Amazon verstoort zijn mogelijkheid om een aparte licentie voor Nederland en andere Europese landen te verkopen. Bosman Jansen beticht Amazon ervan dat het actief reclame maakt voor de filmklassiekers. “Toen ik één filmklassieker had besteld kreeg ik meer aanbiedingen,  voor mijn eigen films nota bene.” Amazons geautomatiseerde mails stemmen de aanbiedingen af op eerdere aankopen – de webwinkel is vermaard om dat soort aanbevelingen op maat.

Vandaag, vrijdag, wordt de laatste hand gelegd aan een schikking. Amazon koopt de klacht dus af. Voor hoeveel, dat willen beide partijen niet zeggen. Bosman Jansen: “De omvang van de schadevergoeding doet er niet toe, het gaat om het principe.” Hij was meer dan 25.000 euro aan juridische kosten kwijt.

De advocaat van Amazon benadrukt dat de webwinkel ter goeder trouw handelde. Of Amazon het dvd-aanbod gaat filteren of zijn schouders ervoor ophaalt? Dat is nu nog onduidelijk – niet alleen het bedrag, maar de inhoud van de gehele schikking is geheim. Volgend jaar moet blijken of de Amerikaanse  Amazon-winkel  Macbeth of Invaders of Mars nog aan huis bezorgt in  Nederland.