Vraag is of in zaak-Hoes opname geoorloofd was

Vertrekkende burgemeester wil vervolging van PowNed.

Bij zijn aankondiging binnenkort af te treden verklaarde de Maastrichtse burgemeester Hoes eergisteren ervoor te „strijden dat een openbaar bestuurder niet vogelvrij wordt verklaard en er een zeker privédomein blijft, zodat hij of zij in balans zijn of haar functie kan vervullen”.

Gisteren deed hij aangifte bij het Openbaar Ministerie wegens smaad en laster tegen de publieke omroep PowNed. Deze had stiekeme opnamen uitgezonden van cafégesprekken tussen de homoseksuele burgemeester en een jongeman die hij interessant vond. Dat bleek een door PowNed ingehuurde figurant te zijn. In dat gesprek maakte Hoes seksuele toespelingen, liet hij zijn werkagenda zien en maakte hij een vervelende opmerking over de gemeenteraad.

PowNed wilde zo laten zien dat de burgemeester zich niet hield aan een eerdere belofte aan de gemeenteraad zich netter te zullen gedragen. Hoes was eerder in opspraak gekomen onder meer door zich herkenbaar op een homoseksuele datingsite te begeven. De raad was not amused, maar liet de burgemeester in functie.

Hoes koos gisteren met de aangifte wegens smaad en laster voor het strafrecht. Hij moet nu wachten of het OM juridisch vaststelt dat PowNed leugenachtige informatie verspreidde om zijn reputatie met opzet te vernietigen. In zijn aangifte moest Hoes precies omschrijven waar, hoe, wanneer en door wie daarvan dan sprake was. Dat is nogal een opgave. De lat voor een veroordeling wegens smaad voor een journalistieke uiting ligt hoog. De laatste keer dat de strafrechter in een publiek debat ingreep met een veroordeling wegens smaad was in 2011. Opiniepeiler Maurice de Hond had bij herhaling een niet veroordeelde persoon, de ‘klusjesman’, aangewezen als de ‘echte dader’ in de Deventer moordzaak. Dat kwam hem op twee maanden voorwaardelijke celstraf te staan. Of PowNed op vergelijkbare wijze leugens verspreidde is de vraag. De inhoud van de opnamen zijn echt; de PowNed-presentatie (‘Onnogate’) en het advies op te stappen kunnen overdreven worden gevonden en betwistbaar. Maar strafbaar?

Het ligt voor Hoes meer voor de hand om de opnamen met geheime camera van PowNed als onrechtmatig of onzorgvuldig te laten veroordelen. Daarvoor zijn de Raad voor de Journalistiek en de civiele rechter bevoegd. Die gebruiken dezelfde maatstaf. De journalist werkt in beginsel met open vizier. Verborgen camera’s zijn journalistiek niet toelaatbaar, tenzij er sprake is van ernstige misstanden of ernstige rechtschendingen. Een verborgen camera mag ook als er informatie mee aan het licht komt „die wezenlijk is voor de publieke meningsvorming”. De uitzonderingen gelden pas als de journalist aantoont dat hij het eerst met open vizier probeerde.

Of PowNed dat deed is niet bekend, maar lijkt niet waarschijnlijk. In de tv-journalistiek wordt de geheime camera steeds meer als een gewoon journalistiek middel gebruikt. Die trend is gezet door consumentenprogramma’s, die er regelmatig voor op de vingers worden getikt. Dat Hoes’ privégedrag eerder politiek omstreden was en dus om stevige middelen vroeg, zou door PowNed aangevoerd kunnen worden. Of het tonen van zijn caféflirt ‘wezenlijk’ was voor de publieke meningsvorming, is dan weer de vraag.