Liquidaties zijn bij de stad gaan horen

Twee liquidaties deze week. Middenin woonwijken. Is dat nieuw? Nee, zegt oud-korpschef Van Riessen. Zolang er illegale drugshandel is, vallen er doden.

Op de Uiterwaardenstraatwerd deze week een 25-jarige man geliquideerd. Een dag eerder een vrouw in Amstelveen. Foto ANP

De Riverside Bar op de hoek van de Uiterwaardenstraat en de Rijnstraat verbindt mijn huis gevoelsmatig met de stad. Fiets ik er ’s ochtends langs, voelt het alsof ik nu écht op weg ben. ’s Avonds weet ik: nog één hoek om, dan ben ik thuis.

Voor dit café werd dinsdag iemand neergeknald. Rond elf uur ’s avonds, ik zat op de bank. Sirenes loeiden scherp en dichtbij. Het slachtoffer was 25 jaar en „bekend bij de politie”. Een liquidatie dus, in mijn rustige buurt – me beseffende dat dit een cliché is van het kaliber „dan-komt-het-opeens-wel-heel-dichtbij.”

Om de hoek. Dan komt het dus opeens wel heel dichtbij.

Een dag eerder werd een vrouw doodgeschoten in Amstelveen, voor de ogen van haar twee kinderen. De vrouw had volgens Het Parool een relatie met een kopstuk rond de organisatie van topcrimineel Gwenette Mar-tha, die in mei werd geliquideerd.

Het aantal liquidaties in Amsterdam dit jaar: zeven, onder wie een man die ten onrechte voor crimineel werd aangezien. Er wordt gesproken van een ‘mocro-war’: een strijd om een ripdeal waarin jonge, Marokkaanse criminelen de hoofdrol spelen. Het excessieve schietgeweld in de Staatsliedenbuurt in 2012 zou ermee te maken hebben – over woonwijken gesproken.

Is Amsterdam veranderd in een soort wilde westen? Zijn er meer en vooral brutere afrekeningen?

Oud-korpschef Joop van Riessen (71) is helder: nee. Ruim veertig jaar werkte hij bij de politie Amsterdam; hij stuurde 6.000 agenten aan. „Zolang er handel is in drugs, zijn er liquidaties. In die wereld geldt dat je diefstal niet over je kant laat gaan.”

Van Riessen schetst de geschiedenis. In de jaren ’70 waren er liquidaties onder Chinezen, die heroïne naar Amsterdam haalden. Nederlandse Amsterdammers hielden zich nog vooral bezig met overvallen, maar daar kwam in de jaren ’80 verandering in. Ripdeals werden uitgevonden, dankzij ‘ripkoning’ Ferry Koch. „Ze dachten: je kunt drugs beter stelen dan importeren. Dat kost minder geld en de risico’s zijn kleiner.” Het gevolg: tientallen liquidaties (zoals van Koch). „Ook in de wijken. En ook met zware wapens.”

Na de moord op ‘de dominee’ Klaas Bruinsma voor het Hilton ontstond er „een zekere rust”. Na 2000 was er een nieuwe reeks liquidaties, zoals van John Mieremet. Van Riessen heeft voorbeelden van grove afrekeningen te over. In Hotel Americain op het Leidseplein in de jaren ’80. In het volle restaurant Kobe op de Nieuwezijdse Voorburgwal in 2000. Op een rijdende Mercedes in Amstelveen in 2003.

Nederland is door de goede infrastructuur de toegangspoort van drugs tot Europa, zegt hij. En Amsterdam is de „spin in het web”. „Internationale deals worden hier gesloten, contacten worden hier gelegd. Dat komt door ons onterecht softe imago.”

Van Riessen, die tegenwoordig romans schrijft over politierechercheur Anne Kramer, heeft nog wel een advies aan de minister. „Men blijft maar denken dat je door justitieel handelen maatschappelijke problemen kunt oplossen. Hoe kunnen ze, na al die jaren, nou zo dom zijn? En als je drugs dan niet wilt reguleren, wees dan ook zo flink te zeggen dat je de criminaliteit in stand houdt. Schrijf dat maar op.”