Een nóg oudere foto van Zwarte Piet

Gevonden! Een oudere foto van Zwarte Piet dan deze, uit 1886, is waarschijnlijk niet te vinden. Precies een week geleden, op 5 december, stond een andere foto, uit 1892, op deze pagina, waarvan werd aangenomen dat die het oudst was.

Het archief van het Utrechtse studentencorps blijkt te beschikken over een nog oudere, ongepubliceerde foto met Zwarte Pieten. Op die foto uit 1886 zien we Sinterklaas met aan weerszijden een knecht met een zwartgemaakt gezicht. Het gaat om drie rechtenstudenten, van links naar rechts: D.E.H. Diemont, A.J. Labouchere en G.F. thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg.

Hoewel de afgelopen jaren nogal wat onderzoek naar de geschiedenis van Zwarte Piet is gedaan, waren beide oude foto’s niet bekend bij de voornaamste Zwarte-Pietdeskundigen. „De verkleedkist van de heren studenten zal rijk gevuld zijn geweest”, reageert de Haarlemse etnoloog John Helsloot. „Je kon gewoon maar wat doen in die tijd.” Volgens de Baarnse Zwarte Pietdeskundige Frits Booy hadden de studenten waarschijnlijk „geen zin of geen geld om pagekledij te laten maken. Verder lijkt het dat het boekje Sint Nikolaas en zijn knecht van de Amsterdamse schoolmeester Jan Schenkman, waarvan wordt gezegd dat het zeer bepalend is geweest voor de huidige viering van ons sinterklaasfeest, bij de Utrechtse studenten niet zo bekend was, want deze Pieten lijken totaal niet op de helpers van Sint in dit boek.”

Van de viering in 1886 is een verslag bewaard gebleven. Het Utrechtsch Dagblad schreef: „Het waren als gewoonlijk de studenten, die eene eigenaardige vroolijkheid aan het feest bijzetten door zich in allerlei kostumes op straat te vertoonen. Zoo zag men, gezeten in een rijtuig, waarvoor vier paarden gespannen waren, St. Nicolaas, fraai uitgedost, met twee zwarte knechten bij zich, die aanhoudend onder de honderden kinderen, die hem trouw volgden, suikergoed en sigaren rondstrooiden; somtijds kwamen de zwarte knechten onder de menigte, en deelden met milde hand van den overvloed uit of boden den dames kleine ruikers aan.”

Ewoud Sanders is taalhistoricus en journalist