Door Noord/Zuidlijn verandert ook het ov boven de grond

De Noord/Zuidlijn heeft ook gevolgen voor het andere ov: minder lijnen, snellere routes. En vaker overstappen. Fietsen mogen niet mee in de NZ/lijn.

Basis nieuwe openbaar vervoerssysteem

Garanties geven gaat wat ver, maar wethouder Pieter Litjens van Verkeer en Vervoer (VVD) heeft er alle vertrouwen in: in oktober 2017 rijdt de Noord/Zuidlijn. Als het moment dan eindelijk daar is, verandert ook het openbaar vervoersnetwerk boven de grond. Amsterdam Centraal is straks niet langer het punt waar de meeste bussen samenkomen. Ook de NS gaat meer reizigers naar andere Amsterdamse stations brengen. Bus- en tramlijnen verdwijnen, routes worden aangepast. Om welke lijnen het precies gaat, moet nog worden beslist. Maar in hoofdlijnen ligt er een plan.

Het metronetwerk van Noord naar Zuid moet „de ruggengraat” van het openbaar vervoersnetwerk worden. De overige tram- en buslijnen zullen hierop worden aangepast. Dat betekent dat bovengrondse lijnen die ‘dubbelen’ met de ondergrondse, deels worden geschrapt. Het netwerk tussen Oost en West wordt juist uitgebreid, omdat daar geen metro rijdt.

Lijnen moeten daarnaast vaker en sneller rijden (en tijdens de spits nog vaker). Het visioen: reizigers die niet meer de dienstregeling op de borden bekijken, maar weten dat er binnen zes minuten een tram of bus aankomt, zoals in Londen of Parijs. Dat sneller rijden gebeurt door ‘lusjes’ uit routes te halen; routes worden letterlijk rechtgetrokken. Omwegen kosten namelijk tijd en er stappen relatief weinig mensen in.

Het idee is dat met een efficiënter systeem meer mensen van het ov gebruikmaken. Dat is volgens Litjens, als wethouder ook portefeuillehouder ov bij de Stadsregio, nodig om de groeiende stad bereikbaar te houden. Maar ook om de bezuinigingen op het GVB te dekken, dat in 2024 nog 36 miljoen euro van het rijk ontvangt, ten opzichte van 102 miljoen in 2012. Nu gaan in Amsterdam 750.000 mensen per dag met het ov; als de Noord/Zuidlijn rijdt, zijn dat er naar verwachting 850.000. Doel: een miljoen reizigers per dag in 2024. Dan moet ook bij Station Zuid een dubbelspoor liggen, zegt GVB-directeur Alexandra van Huffelen. Dat is bij de ingebruikname nog niet het geval, waardoor de frequentie bij drukte niet kan worden verhoogd.

Ook reizigers uit de regio’s ten noorden en zuiden van Amsterdam krijgen met de nieuwe situatie te maken. Een groot deel van de streekbussen zal niet meer door de binnenstad rijden, maar stopt bij station Zuid of in Noord, waar mensen kunnen overstappen. Op dit moment rijden er dagelijks zo’n 3.000 streekbussen door de IJtunnel.

Het nieuwe ‘efficiëntere’ systeem heeft tot gevolg dat reizigers soms vaker moeten overstappen of verder moeten lopen naar een halte. Van sommige lijnen, zoals bus 62 en bus 21, worden deze week al haltes geschrapt. Dat leidde tot fel protest: ouderen zijn er de dupe van, zeggen critici. Litjens wijst op de afspraak dat er altijd binnen 400 meter een halte moet zijn. En, zegt hij: „Voor de meeste mensen verbetert de reistijd juist.”

Ook sommige veerdiensten worden waarschijnlijk opgeheven. Reizigers die hun fiets mee willen nemen over het IJ blijven wel afhankelijk van de pont, omdat ze hun fiets niet in de metro mogen meenemen. Ook wordt de komende jaren onderzocht hoe het metronetwerk verder kan worden uitgebreid, bijvoorbeeld naar Schiphol of Sloterdijk, mogelijk via Noord.