Wie te dik is, leeft korter

Veel jonge mensen die te dik zijn, voelen zich gezond. Maar dat extra gewicht kost hun toch jaren van hun leven.

Jonge volwassenen die veel te dik zijn zullen gemiddeld bijna 6 jaar korter leven dan leeftijdgenoten met een normaal gewicht. En in dat kortere leven zijn ze langer ziek. Door hartziekten en diabetes verliezen ze 12 tot 15 gezonde levensjaren, vergeleken met mensen met normaal gewicht.

Dat hebben Canadese onderzoekers uitgerekend. De 20- tot 40-jarigen hebben het meest te verliezen als ze dik zijn. Ouderen die te dik worden, raken minder jaren kwijt. Voor 40- tot 60-jarigen is het 1,7 tot 3,0 jaar. Het komt erop neer dat het verlies aan levensjaren door obesitas ongeveer net zo groot is als de 4,1 levensjaren die rokers in Nederland kwijt zijn.

‘Te dik’ of ‘obees’ is steeds gedefinieerd als een BMI boven de 30. Iemand van 1,75 meter lang overschrijdt die grens van 30 bij een gewicht van 92 kilo. De BMI is het gewicht in kilo gedeeld door het kwadraat van de lengte in meter. Mensen met een normaal gewicht hebben een BMI tussen de 19 en 25. De gezondheidsrisico’s bij een BMI tussen 25 en 30 (overgewicht, ‘gewoon dik’) zijn bescheiden voor 20- tot 40-jarigen: 2,5 jaar levensverlies.

De modelberekening is gemaakt om dokters gegevens te leveren om het obesitasprobleem bespreekbaar te maken. En „patiënten beter te kunnen motiveren om gezonder te gaan leven”, besluiten de onderzoekers hun artikel in The Lancet Diabetes, dat op 5 december is gepubliceerd.

Ongeveer de helft van de mensen met een BMI boven de 30 krijgt ooit diabetes of een hartziekte. „Zij zullen gemiddeld een kwart tot een derde van hun verdere leven diabetes of een hartziekte hebben”, schrijft een Amerikaanse commentator bij het artikel in The Lancet Diabetes.

Voor veel dikke jonge mensen is vet vervelend, maar ze vinden het niet ongezond. In Nederland vindt bijvoorbeeld ruim 80 procent van de 18- tot 25-jarigen met overgewicht dat ze een goede of zeer goede gezondheid hebben. De slanke leeftijdgenoten scoren maar 6 procentpunt hoger. Dat staat in de dinsdag uitgekomen Landelijke Jeugdmonitor van het CBS.

De Canadese modelberekening is een van de vier onderzoeken over ziekte en sterven door overgewicht die recent verschenen.

Obesitas bij jonge volwassenen heeft ook andere gevaren. Een vrouw met obesitas heeft 35 procent meer kans dat haar kind voor of kort na de bevalling overlijdt dan een vrouw met normaal gewicht. De doodskans voor de baby verdubbelt zelfs als de zwangere een BMI boven de 35 heeft. Dat lieten onderzoekers vorige week zien in The BMJ, aan de hand van gegevens van 1,85 miljoen bevallingen in Zweden.

Woensdag verscheen een artikel in PLOS Medicine waarin een oud strijdpunt wordt opgerakeld en wellicht beslecht. Namelijk: is een overmaat aan vet écht de oorzaak van langere ziekte en eerdere dood? Of hebben mensen die eerder ziek worden ook een aanleg om sneller dik te worden?

Het is het eerste: Met een combinatie van genetisch en biochemisch onderzoek bij ruim 12.500 jongvolwassenen onderbouwen Finse onderzoekers het oorzakelijk verband tussen toenemend lichaamsvet en een verhoogd risico op hartziekten en diabetes.

Aan die twee obesitasziekten moet kanker worden toegevoegd. In 2012 ontstond wereldwijd 3,6 procent van alle nieuwe tumoren als gevolg van overgewicht. Vooral darmkanker, baarmoederkanker en borstkanker (bij vrouwen na de menopauze) komen vaker voor bij mensen met overgewicht, staat in een analyse in The Lancet Oncology die op 26 november is gepubliceerd.